۱۵-اگوستدن بیر کون آلدین و بیر کون کېین
فریده فاضلی
بېش ییل اۉتگن بۉلسه-ده، اۉشه کوننی همان یخشی اېسلهیمن. اۉشه تانگده بوگون هم باشقه کونلر کبی بۉلهدی، دېب اۉیلهگندیم؛ عادی و سېرایش کون، بلکه زېریکرلی کون؛ طلبهلیک حیاتیمدهگی عادتی کونلردن بیری. اما اۉشه بیر کون بېش ییللیک حیاتیمیز یۉلینی اۉزگرتیریب، اونی «بیز یشهگن حیات» و «اېندی بیزده یۉق حیات» اۉرتهسیدهگی چېگرهگه ایلنتیره آلیشینی هېچ قچان تصور قیلمهگندیم.
کون ایسّیق و قویاشلی اېدی. عادتدهگیدېک، اېرتهلب اېرته اویغانیب، بیلیم یورتیگه باریشگه تیّارلندیم. یۉل-یۉلهکهی امتحانگه یېتیب باریشیم اوچون نوتلریمنی کۉزدن کېچیرردیم. امتحانلر ییگیرمه فایزلیک اېدی و اویقوسیزلیک همده درس قیلیش کونلریمنی تشویش و اۉی-خَیاللر بیلن تۉلدیرگندی.
یۉل دوامیده پریشان خَیاللر و خواطر آنگیمنی بند قیلگن اېدی. شهر اوّلگیدېک شاوقین-سوران و تیریک روحگه اېگه اېمسدی. ناانیق کېلهجکدن سراسیمه و خواطر همهنینگ کۉزیده عکس اېتردی. بیر مدت اۉتگچ، مېنگه گۉیا آیلر اۉتگندېک تویولدی و نهایت بیلیم یورتی دروازهسیگه یېتیب کېلدیم. عادتدهگیدېک، قۉریقچی کارتمنی تېکشیردی و درس خانهسیگه یۉل آلدیم.
تشقی تاماندن همه نرسه اوّلگیدېک اېدی. حویلیده خواطرلنگن طلبهلر قۉللریده کتاب و درس بابلری بیلن امتحانگه تیّارلنیب، درس قیلهیاتگن اېدی. اۉشه کیچیک حویلی، اۉشه میسهلر بیز کۉپ کونلرنی درس قیلیش و خَیال سوریش بیلن اۉتکزگن جای؛ امتحانلرنینگ چرچاغی آرهسیده اۉزیمیز اوچون کېلهجکلر یرهتگن و بۉلیشی کېرهک بۉلگن حیات حقیده خَیال قیلگن جاییمیز. اما اۉشه کونی بو مکانده نیمهدیر اۉزگرگن اېدی.
میسهلر اۉشه-اۉشه، گُللر اۉشه یېرده، بیلیم یورتی بناسی هم اۉز جاییده اېدی، اما اېندی اولرنینگ هېچ بیری اۉتگن کونلردهگی تویغونی بېرمسدی. گۉیا همه نرسهنینگ اوستیگه کۉرینمس بیر آغیرلیک توشگندی. همه کیفیتی توشگن، طالباننینگ یقینلشیب کېلهیاتگنی حقیده گپلر آغیزدن-آغیزگه اۉتردی.
درس خانهسیگه کیریب، بیرینچی ساعتده امتحانیمنی تاپشیردیم. کېینگی ساعتدهگی درس اېسه طلبهلرنینگ عادتدهگی جۉشقینلیگی و اشتیاقیدن خالی اېدی. همه بیر چېکّهده اۉتیریب، اۉز خَیاللریگه چۉمگن اېدی. بعضیلر فیسبوک و ینگیلیکلرنی کوزهتردی؛ ولایتلرنینگ بیرین-کېتین قولهیاتگنی حقیده خبر بېرهیاتگن ینگیلیکلرنی.
درس خانهسینی آغیر سکونت قاپلهگن اېدی. بیر تاماندن، خَیاللریم بیلن یالغیز قالگنیمدن و گپلشیشگه احتیاجیم یۉقلیگیدن خورسند اېدیم. شو پیت صنفداشلریمدن بیری سکونتنی بوزیب: «اېرتهگه بیلیم یورتیگه کېلهمیزمی؟» دېب سۉرهدی. اونگه قرهدیم، نیمه دېب جواب بېریشنی بیلمسدیم.
بیر لحظه «هه» دېب اَیتگیم کېلدی، بیلیم یورتیگه عادتدهگیدېک کېلیشده دوام اېتهمیز، هېچ نرسه اۉزگرمهدی و بېملال اۉقیشیمیزنی دوام اېتتیره آلهمیز، دېماقچی بۉلدیم. اصلیده بو اۉزیم اېشیتیشنی و کۉنگلیمگه تسکین بۉلیشینی ایستهگن جواب اېدی. اما اَیته آلگن یگانه سۉزیم «بیلمیمن» بۉلدی.
درس توگهگچ، دۉستیم بیلن بیلیم یورتی یقینیدهگی قهوهگه باردیک، بلکه بیر پیاله قهوه بیلن چرچاق و خَیاللریمیزنی بیر نېچه دقیقهگه چېتگه سوره آلرمیز. بو قهوه بیز اوچون شونچهکه قهوه ایچهدیگن عادی جای اېمس اېدی. او طلبهلیک کونلریمیزنینگ تنیش بیر بورچهگی اېدی؛ درس یاکه امتحاندن کېین کۉپ مرته شو یېرگه پناه تاپگنمیز. قهوهنینگ کیچیک و شیمن محیطی، آرتیده کۉپ مرته اۉتیریب، درس، امتحان، کېلهجک و حیاتنینگ کیچیک تشویشلری حقیده گپلشگن چوکیلریمیز بیزگه دایما قندهیدیر تنیشلیک و خاطرجمعلیک حسسینی بېرردی.
بویورتمه بېردیک و عادتدهگیدېک درس، امتحان و کوندهلیک تشویشلر حقیده گپلشه باشلهدیک. بیر نېچه دقیقهگه، بلکه هر قچانگیدن هم کۉپراق، اۉزیمیزنی اۉشه عادتی صحبتلرگه بېریشگه حرکت قیلردیک؛ گۉیا امتحان و درس حقیده گپلشسک، قهوه تشقریسیده نیمهلر صادر بۉلهیاتگنینی بیر لحظهگه اونوتیشیمیز ممکن اېدی.
بیر نېچه دقیقه اۉتدی و بویورتمهمیزنی آلیب کېلیشدی. قهوهنینگ هیدی استه-سېکین اطرافیمیزگه ترقهلدی. قۉللریم آرهسیده اوشلب تورگن پیالهدهگی ایسّیقلیک بیلن بیرگه قهوهنینگ ایلیق و تنیش هیدی مېنی بیر لحظهگه اۉشه برچه خواطرلردن اوزاقلشتیردی. گۉیا دنیا بیر نېچه کیچیک لحظهگه کیچرهیگندی؛ اۉشه چوکی، اۉشه پیاله قهوه و قرشیمده اۉتیرگن اۉشه دۉستیمچه. قهوهنینگ هیدیگه اۉزیمنی تاپشیردیم؛ گۉیا ایلیقلیک، خاطرجمعلیک و خوفسیزلیک اۉشه بیر پیاله قهوهنینگ ایچیگه جمعلنگندېک اېدی.
بیر لحظهگه بیز شونچهکه عادی شرایطدهگی ایکّی عادی طلبه اېکنیمیزنی تصور قیلدیم؛ زېریکرلی امتحاندن کېین کیچیک قهوهده اۉتیریب، چرچاغیمیزنی چیقریش و امتحاندهگی کیچیک یوتوغیمیزنی بیر پیاله قهوه بیلن نشانلش اوچون کېلگن ایکّی طلبه.
عادتده مزاجلرگه تۉله بۉلهدیگن چوکیلر اۉشه کونی بۉش قالگن اېدی. قهوهدهگی عادتی گوجوملیک کۉرینمسدی. ایچکریدهگی ایسّیقلیککه قرهمهی، اطراف آغیر و جیمجیت اېدی. هر دایم خَیالیمیزنی بیر نېچه لحظهگه تینچلنتیره آلهدیگن ساکن موسیقه اۉشه کونی اوّلگیدېک تأثیر قیلمسدی.
اۉتیریب گپلشهیاتگن اېدیک، بیردن یاش بیر ییگیت قهوهگه کیردی، کیریش اېشیگی یانیده تۉختهب، بیر زوم ایکّیلنیب قالدی. اۉشه قیسقه تۉختشنینگ اۉزییاق قهوه محیطینی اۉزگرتیریش اوچون یېترلی بۉلدی.
قهوهدهگی گارسون و بویورتمهلرنی آلیب کېلیش بیلن بند بۉلگن بیر نېچه خادم بیر لحظهگه ایشینی تۉختهتدی. اۉز صحبتلری بیلن بند بۉلگن باشقه مزاجلر هم جیم بۉلیب، نگاهلر ییگیتگه قرهتیلدی. او بلند آوازده: «مجاهدلر دایما غلبه قازانهدی، اسلام امیرلیگی یشهسین. الله اکبر!» دېب بقیردی.
قهوه خادملری یاش ییگیتنی کیریش اېشیگیدن تشقریگه آلیب چیقیب، اېشیکنی یاپیشدی. اېشیتگنلریمگه ایشانیشیم اوچون بیر نېچه ثانیه کېرهک بۉلدی. بیر نېچه لحظه قۉل-آیاقلریمنی حس قیله آلمهدیم. هلی هم خَیالگه چۉمیب تورگنیمده، بیردن دۉستیمنینگ قۉلینی قۉلیم اوستیده حس قیلدیم. او قۉلیمنی اوشلب: «هېچ نرسه بۉلمهدی، قۉرقمه»، دېدی.
بلکه اۉشه لحظهده قۉرقوو مېن حس قیلگن اېنگ اوزاق و عینی پیتده اېنگ یقین نرسه اېدی. مېن و مېن کبی تېنگداشلریم اوچون اېندی کېلهجک بۉلمسلیگیدن قۉرقیش؛ ییللر دوامیده اۉقیگن، محنت قیلگن و بیلیم یورتی حویلیسینینگ اۉزیده اولر حقیده خَیال سورگن آرزولریمیزنینگ چیلپرچین بۉلیشیگه گواه بۉلیشدن قۉرقیش؛ بو آرزولر ابدی آرزو بۉلیب قالیشیدن قۉرقیش.
اۉرنیمدن توردیم، دۉستیمنینگ قۉلیدن اوشلب: «قنچهلیک تېز بۉلسه، شونچهلیک تېز کېتیشیمیز کېرهک»، دېدیم. آغیر یورهکلر و ناانیق کېلهجک بیلن خیرلشدیک؛ ینه بیر-بیریمیزنی کۉره آلهمیزمی یاکه یۉقمی، دېگن جیم سوال بیلن. هر بیریمیز اۉز یۉلیمیزگه کېتدیک.
اۉشه کوندهن کېین بیلیم یورتی اېندی اۉتگن کون بیلیم یورتی اېمسدی. بیر کون آلدین طلبهلیک کارتم بیلن کیریب اۉتگن دروازه مېن اوچون باشقه معنا کسب اېتگن اېدی. درس خانهلری، کتابلر و اۉشه بیلیم یورتی حویلیسی همهسی اۉز جاییده اېدی، اما اۉشه عادتی حیات اېندی دوام اېتمهدی. اۉشه کون بیلیم یورتی زمینی و مکانی مېن اوچون «بیز یشهب کېلگن حیات» بیلن بیزدن تۉستدن تارتیب آلینگن «حیات» اۉرتهسیدهگی مصافهگه ایلندی.
اۉشه قاره کوندن بېری بېش ییل اۉتدی. اما مېن همان اۉشه کونده قالیب کېتگنمن؛ بیلیم یورتیده، کتابلر و نوتلر آرهسیده، بیر وقتلر آرزولرگه تۉله بۉلگن حویلیده و اۉشه کیچیک قهوهخانهده، دۉستیم بیلن بیرگه ایچگن سۉنگگی پیاله قهوه یانیده. بعضاً اۉیلهیمن، بلکه مېن او یېرده بیر پیاله قهوهدن کۉره کۉپراق نرسهنی قالدیریب کېتگن دیرمن.
