بدخشانده اۉغریلیکلر کۉپه‌یشی؛ اۉغریلر تونده آدملر‌نینگ حویلیلریگه باستیریب کیره‌دی
نیما
بدخشان ولایتی مرکزی فیض‌آباد شهری اهالیسی آره‌سیده اَیریم کیشیلر اۉغریلیکلر کۉپه‌ییب کېتگنیدن بېزار بۉلگنینی و اۉز حیاتی همده مال-ملکی خوفسیزلیگیدن خواطرده اېکنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، سۉنگگی قریب ایکّی هفته ایچیده تورر جایلردن بیر نېچه بار اۉغریلیک صادر اېتیلگن، شونینگدېک، شهر‌نینگ تورلی کۉچه‌لری و حدودلریده‌گی اَیریم آزیق-طعام دوکانلری تونده اۉغریلر نشانیگه ایلنگن. اېسکی فیض‌آباد شهری اهالیسی‌نینگ بیر قِسمی هم اۉغریلر تونده آدملر‌نینگ اویلریگه باستیریب کیرا‌یاتگنینی تصدیقله‌یدی. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، شونده‌ی حالتلردن بیریده اۉغریلیک قیلیشگه اورینگن شخص محلی اهالی تامانیدن قۉلگه آلینیب، طالبانگه تاپشیریلگن. فیضاباد اهالیسی اۉغریلیک حالتلری کۉپه‌یگنینی قشّاقلیک و ایشسیزلیک بیلن باغله‌یدی. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، اَیریم یاشلر ایش امکانیتلری یۉقلیگی و حیاتی ضرور احتیاجلرینی تأمینلشگه قُربی یېتمه‌گنی سببلی اۉغریلیککه قۉل اورماقده.
فیض‌آباد شهری اهالیسی‌نینگ اَیریملری تونگی اۉغریلیکلر کۉپه‌یگنیدن قتّیق خواطرده اېکنینی و بو حالت دوام اېتسه، آدملر حتا اۉز اویلریده هم حیاتی و مال-ملکی خوفسیزلیگیگه اېگه بۉلمه‌ی قالیشیدن قۉرقه‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، اۉغریلر هېچ قنده‌ی قۉرقووسیز تونده آدملر‌نینگ حویلیلریگه کیریب، قۉللریگه نیمه توشسه، آلیب کېتماقده. اولر بونده‌ی حادثه‌لر کۉپه‌ییشی، اینیقسه، عیاللر و باله‌لرنی قتّیق قۉرقیتگنینی، عایله‌لر تونلرنی خواطر و قۉرقوو بیلن اۉتکزه‌یاتگنینی قۉشیمچه قیلماقده.
اېسکی فیض‌آباد شهری اهالیسیدن بیری شونده‌ی دېیدی: «بیر نېچه کېچه آلدین یشش جاییمیزدن یوقاریراقده‌گی کۉچه‌لردن بیریده اۉغریلر تونده بیر سودا رسته‌سیگه کیریب، اونده‌گی بار نرسه‌نی آلیب کېتیشدی. شونینگدېک، اۉغریلر کېتمه-کېت ایکّی کېچه آدملر‌نینگ حویلیلریگه کیریشدی. ایکّینچی کېچه‌ده اولردن بیری محلی اهالی تامانیدن قۉلگه آلینیب، طالبانگه تاپشیریلدی». اونینگ اَیتیشیچه، اۉغریلر هر بیریده‌گی تاو‌رلر‌نینگ عمومی قیمتی اتیگی بېش مینگدن اۉن مینگ افغانیگچه بۉلگن سودا رسته‌لرینی نشانگه آلماقده. او بونده‌ی اۉغریلیکلر بیلن اېنگ کمبغل عایله‌لر‌نینگ هم رزقی تارتیب آلینه‌یاتگنینی و بو وضعیت دوام اېتیشی تشویشلی اېکنینی قۉشیمچه قیله‌دی.
فیض‌آباد شهری اهالیسیدن ینه بیری شونده‌ی دېیدی: «ایکّی کېچه آلدین هم اۉغریلر اېسکی فیض‌آباد شهریده‌گی کۉچه‌لردن بیریده محلی اهالیگه تېگیشلی دوکانلردن بیرینی تونه‌شدی. شونینگدېک، تخمیناً تۉرت-بېش کېچه آلدین اۉغریلر اوشبو شهرده‌گی حویلیلردن بیریگه کیریشگن، بیراق اوی اېگه‌سی اویغانیب کېتگچ، واقعه جاییدن قاچیب کېتیشگن».
فیض‌آباد شهری‌نینگ تورلی حدودلریده‌گی اَیریم دوکاندارلر هم اۉز مال-ملکی‌نینگ بیر قِسمی اۉغیرلنگنینی تصدیقله‌ماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، هر کونی کېچقورون دوکانلرینی یاپگچ، خواطر بیلن اویلریگه قَیتیشه‌دی و تانگگه قدَر اۉغریلر تونده دوکانلریگه باستیریب کیریب، ماللری‌نینگ بیر قِسمینی اۉغیرلب کېتمسمیکن، دېگن قۉرقووده بۉلیشه‌دی.
شو بیلن بیرگه، اَیریم عیاللر بعضی کۉچمه سوداگرلر پلاستیک تاشلرنی اۉزلری بیلن آلیب یوریب، اولرنی الماس دېب تنیشتیریشینی همده بو تاشلرنی ارزان نرخده، حتا آلتینگه المشتیریب ساتیشنی تکلیف قیلیشینی اَیتماقده. بیراق اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، بو شخصلر انه شونده‌ی اصول بیلن عیاللر‌نینگ آلتین تقینچاقلرینی اۉغیرلب کېتماقده.
فیض‌آباد اهالیسی طالباندن قۉرققنی سببلی اوشبو حادثه‌لر حقیده عامه‌وی اخبارات واسطه‌لریگه باتفصیل معلومات بېره آلمسلیگینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، طالبان نه‌فقط خوفسیزلیک وضعیتی و آدملر‌نینگ معمالریگه اعتبار قره‌تمه‌یدی، بلکه بو حادثه‌لرنی میدیاده یاریته‌دیگن شخصلرنی هم تهدید قیلیب، بونده‌ی خبرلرنی ترقه‌تیش اوشبو گروهگه قرشی فتنه دېب بهالنیشی حقیده آگاهلنتیره‌دی.
عینی پیتده، بدخشان اهالیسی‌نینگ بیر قِسمی قشّاقلیک و ایشسیزلیک اَیریم آدملرنی چاره‌سیزلیکدن اۉغریلیککه قۉل اوریشگه مجبور قیله‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، ایش امکانیتلری و درآمد تاپیش یۉللری‌نینگ یۉقلیگی اَیریم کیشیلرنی اۉغریلیک قیلیشگه اونده‌ماقده.
فیض‌آباد اهالیسیدن بیری احمد (مستعار) شونده‌ی دېیدی: «بو معمالر‌نینگ برچه‌سی قشّاقلیکدن کېلیب چیقماقده. ایشسیز یاشلر حتا ایران و پاکستانگه کۉچیب کېتیشگه هم قُربی یېتمه‌یدی. شو سببلی اولر قۉللریگه نیمه توشسه، اۉغیرلشگه مجبور بۉلیشه‌دی. اولر بو ایش اۉلیم یاکه قماققه توشیش خوفینی توغدیریشی ممکنلیگینی بیلیشه‌دی، بیراق اۉز آلدیلریده باشقه یۉل کۉرمه‌گنی اوچون شونده‌ی یۉل توتیشماقده».
بو حالت طالبان حاکمیتنی اېگه‌لله‌گنیدن کېین بدخشان ناقانونی قزیب آلیش و فایده‌لی قزیلمه‌لر، جمله‌دن، آلتین قاچاق اېتیلیشی‌نینگ کېنگه‌ییشی بیلن یوزلشگن ولایتلردن بیری بۉلیب قاله‌یاتگن بیر پیتده یوز بېرماقده. بو فعالیتدن اېنگ کتّه اولوشنی طالبان منصبدارلری و اوشبو گروهگه علاقه‌دار شخصلر آلماقده.
بدخشانده‌گی اَیریم کمپنیلر تامانیدن قزیب چیقریلگن کانلرده ایشله‌گن اۉنلب محلی ایشچیلر طالبان تامانیدن کانلرنی قزیب آلیش قمراویگه ایلنتیریلگنی سببلی ایشسیز قالگن.
بوندن آلدین «فارن پالیسی» ژورنالی تهدیدلرنی تحلیل قیلیش ساحه‌سیده فعالیت یوریتووچی، لندنده جایلشگن خصوصی کمپنی‌نینگ اعلان قیلینمه‌گن حساباتیدن نسخه آلگنینی خبر قیلگن اېدی. اوشبو حساباتده طالبان افغانستان شِمالیده‌گی بدخشان و تخار ولایتلریده‌گی آلتین کانلری درآمدی‌نینگ ۲۵ فایزینی القاعده‌گه تۉله‌یاتگنی کۉرسه‌تیلگن.
حساباتگه کۉره، ۲۰۲۲-ییل باشیده بدخشان و تخار ولایتلریده آلتین قزیب آلیش باشلنگنیدن ۲۰۲۴-ییلده حسابات اعلان قیلینگونیگه قدَر القاعده‌‌نینگ اوشبو کانلر درآمدیدن آلگن اولوشی ۱۹۴،۴ میلیون دالرگه یېتگن. حساباتده طالبان آلتین کانلریدن هر آی ۲۵ میلیون دالر درآمد آلیشی و بو توشوملر کابلده‌گی سراج‌الدین حقّانی قناتی همده قنده‌هارده‌گی هبت‌الله آخوندزاده تامانیدن القاعده بیلن تقسیملنیشی قید اېتیلگن.
فارن پالیسی اوشبو حساباتگه تیه‌نیب یازیشیچه، القاعده افغانستاندهگی آلتین کانلریده ایشلش اوچون اۉن مینگلب ایشچیلرنی یالله‌گن، طالبان جنگریلری اېسه اولر‌نینگ خوفسیزلیگینی تأمینله‌یدی. نشر‌نینگ قید اېتیشیچه، حساباتده القاعده رهبرلری‌نینگ رۉیخطی هم کېلتیریلگن. اولر‌نینگ اَیریملری اسامه بن لادن‌نینگ افغانستانده بۉلگن دوریده و ۱۱-سپتمبر هجوملرینی رېجه‌لشتیریش جریانیده اونینگ کتّه زابیتلری بۉلگن.
