شریک‌آباد: کابل یوکینی ینه‌ده آغیرلشتیره‌یاتگن صفتسیز قوریلیشلر
نیما
شریک‌آباد اوی-جای قوریلیشی جریانیده اشتراک اېته‌یاتگن اَیریم شخصلر ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن صحبتلریده جدّی و تخصصی نظارت یۉقلیگی سببلی اوشبو بنالر‌نینگ صفتی یوزه‌سیدن خواطر بیلدیرماقده. اولر‌نینگ دعوا قیلیشیچه، کابلده‌گی طالبان بلدیه‌سی اوشبو لایحه‌لرنی نظارت قیلیش وقتیده پاره آلیش عوضیگه کېلیشوو حجتلریده بېلگیلنگن معیارلرگه کۉز یومه‌دی و قورووچی کمپنیلرگه اۉز خواهشلریگه کۉره ایش یوریتیشگه رخصت بېره‌دی. اوشبو منبعلر‌نینگ اَیتیشیچه، مهندسلیک معیارلریگه رعایه قیلینمسلیگی بیلن بیر قطارده، قۉشنی اویلر‌نینگ شخصی دخلسیزلیگی همده بو جریان‌نینگ اطراف-محیطگه تأثیری هم اعتبارسیز قالدیریلماقده. اولر بونده‌ی وضعیت دوام اېتیشی سوو منبعلری تنقیصلیگی‌نینگ کوچه‌ییشی و هوا افلاسلنیشی‌نینگ آرتیشی بیلن بیرگه، کابل شهری کېله‌جگی اوچون اَینچلی عاقبتلرگه آلیب کېلیشی ممکنلیگیدن آگاهلنتیرماقده.
اوشبو جریانده اشتراک اېته‌یاتگن شخصلردن بیری ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن صحبتیده شونده‌ی دېیدی: «شریک‌آباد اویلر‌نینگ اکثریتی صفتسیز قوریلماقده. شرطنامه‌ده کۉرسه‌تیلگن سیخ و سمنتدن فایده‌لنیلمه‌یدی، اولر‌نینگ مقداری کمه‌یتیریله‌دی. اوشبو بنالر مهندسلیک ستندردلریگه موافق قوریلمه‌یپتی، چونکه کمپنیلر ناحیه آمرلری و بنالرنی نظارت قیلووچیلرگه پاره بېره‌دی. یېر اېگه‌سی جبرلنووچیگه اَیلنماقده، چونکه قه‌یېرگه مراجعت قیلمسین، اونینگ آوازی اېشیتیلمه‌یدی، حتا ناحیه اداره‌سی تامانیدن تهدید قیلینه‌دی».
اسمی حساباتده آشکار اېتیلیشینی ایسته‌مه‌گن اوشبو شخص شونده‌ی دېیدی: «اگر لایحه چیزمسیده ۱۶ ملی‌مترلی سیخ کۉزده توتیلگن بۉلسه، کمپنیلر ۱۴ ملی‌مترلی سیخ‌دن فایده‌لنه‌دی یاکه سیخ‌لر سانینی کمه‌یتیره‌دی. اولر ترکیبیده توپراق بۉلگن، تازه‌لنمه‌گن جغل و ارزان قومدن فایده‌لنه‌دی. حال‌بوکه، بېتون کمیده ۱۰ کون دوامیده سوو بیلن نملب توریلیشی کېره‌ک، بو کمپنیلر اېسه حتا اوچ کون هم سوو بېرمه‌یدی. هر بیر قبتیده ایکّیته تورر جای بۉلگن تۉقّیز قبتلی بناده جمعی ۱۸ ته خاندان بۉله‌دی و اېرته‌گه او یېرده ۳۰۰ نفرگچه آدم یششی ممکن. بو آدملر‌نینگ حیاتی خوف آستیده، چونکه بنا حتا زلزله صادر بۉلمه‌گن تقدیرده هم چۉکیب کېتیشی ممکن. سببی، بنالر‌نینگ پای‌دېواری جوده ضعیف. خدا کۉرسه‌تمسین، اگر کوچلی زلزله یوز بېرسه، بو اویلر مینگلب انسانلر‌نینگ حیاتیگه ضامن بۉله‌دی».
شریک‌آباد لایحه‌لردن بیرینی نظارت قیلیش ذمّه‌سیده بۉلگن اوشبو شخص قۉشیمچه قیله‌دی: «مېن اوشبو لایحه‌لردن بیرینی نظارت قیلردیم، اما کمپنیگه قرشی توره آلمه‌دیم، چونکه بو کمپنی‌نینگ پولی و ناحیه اداره‌سی‌نینگ قۉللب-قوّتلشی بار. مېن یېر اېگه‌سی نامیدن لایحه‌نی نظارت قیلیش اوچون مسؤول اېدیم، اما ناحیه بیزگه باسیم اۉتکزدی و هېچ کیم آوازیمیزگه قولاق سالمه‌دی. حتا شکایتنی رۉیخطدن اۉتکزیش اوچون طالبان‌نینگ امرباالمعروف وزیرلیگیگه هم مراجعت قیلدیک، بیراق ینه هېچ کیم بیزنی تینگله‌مه‌دی».
ینه بیر منبع شونده‌ی دېیدی: «کمپنیلر کۉز-کۉز قیلیشگه قره‌تیلگن، زمانوی عرفده‌گی و حشمتلی دیزاین ایشلرینی بجریب، آدملر‌نینگ اعتبارینی تارته‌دی، اما بنالر‌نینگ اسکلیتی ستندردلرگه جواب بېرمه‌یدی، مهندسلیک قاعده‌لری بوزیله‌دی. چونکه کمپنیلر بېلگیلنگن معیارلرگه موافق ایشله‌مه‌یدی و همه‌گه پاره بېره‌دی. شریک‌آباد فساد اېنگ یوقاری درجه‌گه یېتگن. بنالرنی نظارت قیلیش باشقرمه‌سی، رخصت‌نامه بېریش اوچون مسؤول شخصلر و ناحیه آمرلری کمپنیلر بیلن بیرگه‌لیکده فساد‌گه اره‌لشگن. کمپنیلر حتا ایشچیلری‌نینگ حقینی هم آسانلیکچه تۉله‌مه‌یدی. شریک‌آباد مافیا توسینی آلدی. طالبان و کمپنیلر خلق آلدیده کېچیریب بۉلمه‌یدیگن خیانت قیلماقده».
بنالر قوریلیشی جریانینی اۉزی نظارت قیلگن اوشبو منبع شونده‌ی دېیدی: «مثلاً، پای‌دېوار اوچون مینگ قاپ سمنت کېره‌ک بۉلسه، کمپنی تخمیناً ۷۰۰–۸۰۰ قاپ سمنت ایشله‌ته‌دی. ایشانچ بیلن اَیته‌من که بو اویلر زلزله‌لر و طبیعی آفتلرگه برداش بېره آلمه‌یدی».
شو بیلن بیرگه، اوشبو حساباتنی تیّارلش جریانیده کۉریلگن اَیریم ویدیولر و صورتلر تحلیلی همده نظارتچیلر‌نینگ تصدیقلشیچه، بعضی لایحه‌لرده ضرور معیارلرگه رعایه قیلینمه‌گن. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، حجتلر و لایحه چیزمه‌لریده ۲۰ ملی‌مترلی سیخ کۉرسه‌تیلگن بۉلسه-ده، عملده ۱۶ ملی‌مترلی سیخ‌دن فایده‌لنیلگن.
منبعلر، شونینگدېک، اوشبو کمپنیلر‌نینگ فعالیتی حقوقی نزاعلرگه سبب بۉلگنینی تصدیقله‌ماقده. حاضرده بو ایشلر‌نینگ اکثریتی کابلده‌گی طالبان محکمه‌لریده کۉریب چیقیلماقده. منبعلر‌نینگ اَیتیشیچه، اوشبو ایشلرنی کۉریب چیقیش جریانیده هم کېنگ کۉلملی فساد موجود. طالبان محکمه‌لری نزاعلرنی تامانلردن بیری‌نینگ فایده‌سیگه حل قیلیش اوچون کمپنیلر و نزاعگه علاقه‌دار طرفلردن کتّه مقدارده پول طلب قیلماقده.
عینی پیتده، اوشبو جریان دایره‌سیده تجاری ریکلام‌‌نینگ کۉپه‌ییشی و قوریلیش فعالیتی‌نینگ کېنگه‌ییشی وطنداشلر‌نینگ هم مناسبتیگه سبب بۉلماقده. جریانده اشتراک اېته‌یاتگن اَیریم شخصلر و حدودلرنی یقیندن اۉرگنگن کیشیلر بو ساحه تخصصلی بۉلمه‌گن شخصلر قۉلیگه اۉتیب قالگنینی، فعالیت‌نینگ اکثریتی شخصی منفعتلر اساسیده آلیب باریله‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، اوشبو جریانده بنا قوریلیشی معیارلری و زمانوی ستندردلرگه یېترلیچه اعتبار بېریلمه‌یپتی.
احمد (مستعار) شونده‌ی دېیدی: «کۉپ حاللرده کسبی ملَکه و تجربه‌‌نینگ اۉرنینی پول و تنیش-بیلیشچیلیک اېگه‌لله‌گن. قوریلیش ترقیات و برقرارلیک یۉلینی آچیشی ممکن، اما حاضرگی وضعیت کۉپراق مافیا و تجارت توسینی آلگن، ستندردلرگه اېسه اعتبار بېریلمه‌یپتی. اویگه محتاج آدملر هم رنگ-بر‌نگ دیزا‌ینلرنی کۉریب، امکان قدَر تېزراق اوی اېگه‌سی بۉلیشگه قیزیقیب قالماقده، بیراق بو‌نینگ اوزاق مدتلی عاقبتلرینی کمراق حسابگه آلماقده».
اجتماعی ترماق فایده‌لنووچیلریدن بیری مناسبت بیلدیریب، شونده‌ی یازگن: «بو ایش‌نینگ پای‌دېواری مستحکم اېمس، کۉپچیلیک پُشیمان بۉلدی. صفتسیز اویلر تاپشیریلدی. آلتی قبت ایکّی آیده بیتکزیلگن. بو مهندسلیک نقطه نظریدن ستندردلرگه ماسمی؟ ایشلر‌نینگ بونچه‌لیک تېز بجریلیشیگه حیران قاله‌من».
باشقه اَیریم وطنداشلر هم قوریلیش جریانینی خواطرلی دېب تعریفلب، بو جریانده آدملر‌نینگ اویلریده‌گی شخصی دخلسیزلیک بوزیله‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، بونده‌ی قوریلیشلرگه قۉل اوریشنی ایسته‌مه‌گن کیشیلر هم اوشبو بنالر سایه‌سیده قالیب کېتماقده.
کابل اهالیسیدن بیری شونده‌ی دېیدی: «بو ایشلر‌نینگ اکثریتی تورر جای حدودلریده عملگه آشیریلیب، قۉشنیلر‌نینگ شخصی دخلسیزلیگینی بوزماقده. بنالر تاباره بلندلشماقده، تورر جایلر اېسه اۉز شخصی دخلسیزلیگینی یۉقاتماقده».
کابل اهالیسیدن ینه بیری شونده‌ی دېیدی: «کابلده‌گی شریک‌آباد ویرانه‌گرچیلیک دېگنی. سوو منبعلری کوند‌ن-کونگه کمه‌یماقده، اوشبو بنالر‌نینگ هر بیری مرکزی ایسیتیش تیزیمینی یاقیش آرقه‌لی هوا افلاسلنیشینی ایکّی برابر آشیرماقده. هېچ کیم شهر حقیده قیغورمه‌یدی، همه فقط اۉزی‌نینگ قیسقه مدتلی منفعتلرینی کۉزله‌یدی. آدملر آبادانلشتیریش و ترقیاتگه قرشی اېمس. اولر برچه ایشلر بېلگیلنگن معیارلرگه موافق، یېر و طبیعی منبعلر‌نینگ امکانیتلرینی حسابگه آلگن حالده عملگه آشیریلیشینی ایسته‌یدی».
شو بیلن بیرگه، کابل اهالیسی‌نینگ اَیریملری شریک‌آباد قوریلیشینی اوی-جای بیلن تأمینلش یۉلیده‌گی ایجابی قدم دېب بیله‌دی و طالبان بیلن کېلیشماوچیلیکلر مملکتده قوریلیش ایشلریگه قرشیلیک صفتیده تلقین قیلینمسلیگی کېره‌ک، دېب حسابله‌یدی. اولر‌نینگ فکریچه، آدملر کم خرجت بیلن اۉزلری آرزو قیلگن حشمتلی اویلرگه اېگه بۉلیشلری ممکن و اوشبو جریاننی قۉللب-قوّتلش لازم. بیراق اطراف-محیط بۉییچه متخصصلر و اېکسپېرتلر هم بو وضعیت‌نینگ دوام اېتیشیدن آگاهلنتیریب، هېچ بیر شهر بېلگیلنگن قوریلیش معیارلریدن تشقریده رواجلنمسلیگی کېره‌کلیگینی تأکیدله‌ماقده.
