پریان‌ده آلتین قزیب آلیش تۉخته‌تیلیشی؛ کانچیلر مالیوی ضرر و ناانیقلیکدن شکایت قیلماقده
ایلیا
پنجشیر ولایتی‌نینگ پریان تومنیده‌گی بیر گروه آلتین کانچیلری طالبان تامانیدن کان قزیب آلیش اوچون رخصت‌نامه‌سی نرخی‌نینگ یوقاریلیگیدن شکایت قیلماقده. اولر طالبان قزیب آلیش رخصت‌نامه‌سی اوچون یوقاری نرخ بېلگیلشدن تشقری، بو تومنده‌گی کانچیلر‌نینگ فعالیتی آلتی آیدن بېری تۉخته‌ب قالگنینی اَیتماقده. کانچیلر قۉشیمچه قیلیشیچه، بو مدت دوامیده اولر‌نینگ قزیب آلیش مو‌ترلری و جهازلری طالبان تامانیدن ییغیب آلینگن و اولردن فقط بېل‌کوره‌ک و کېتمان کبی عادی واسطه‌لر یاردمیده آلتین قزیب آلیشنی دوام اېتتیریش سۉره‌لگن. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، بو واسطه‌لردن فایده‌لنیش نه‌فقط قزیب آلیش حجمینی کمه‌یتیرگن، بلکه ایش جریانینی قیین و کم‌درآمدلی قیلگن.
کانچیلر عادی واسطه‌لر بیلن ایشلش ایشچیلر اوچون کۉپراق حیاتی خوفلرنی کېلتیریب چیقریشینی و آلتیننی ستندردلرگه موافق قزیب آلیش امکانیتینی هم چېکلشینی تأکیدله‌ماقده. بو کانچیلر ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن صحبتیده فعالیت تۉخته‌تیلیشیدن آلدین ضرور مو‌تر و جهازلرنی ساتیب آلیش اوچون قرض آلگنلری یاکه واسطه اېگه‌لری بیلن شریکچیلیک قیلگنلرینی، اما کانلر‌نینگ آلتی آیگه تۉخته‌تیلیشی اولرنی قرضدارلیک و مالیوی ضررگه دچار قیلگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، آلتین قزیب آلیش‌نینگ تۉخته‌تیلیشی اۉنلب ایشچیلر و بو ایشگه قره‌م عایله‌لرنی درآمددن محروم قیلیب، اولر‌نینگ اقتصادی احوالینی ینه‌ده آغیرلشتیرگن.
کانچیلر رخصت‌نامه‌سی بېریش جریانی‌نینگ آیدینلشتیریلیشی و کانلر فعالیتی‌نینگ قَیته باشلنیشینی طلب قیلماقده، تاکه اولر ضرور جهازلردن فایده‌لنیب، قانون دایره‌سیده آلتین قزیب آلیشنی دوام اېتتیره آلسینلر.
پنجشیر ولایتیده‌گی آلتین کانچیلریدن بیری عادل، (مستعار) قزیب آلیش رخصت‌نامه‌سی نرخی‌نینگ یوقاریلیگی و مو‌ترلردن فایده‌لنیشگه قۉییلگن چېکلاولر کانچیلر فعالیتینی جدّی معمالرگه دچار قیلگنینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیلیشیچه، بیر گروه اهالی درآمد تاپیش اوچون اوّلگی دهقانچیلیک و باشقه فعالیتلرینی تشلب، آلتین قزیب آلیشگه اۉتگن اېدی، اما حاضر نه مناسب جهازلر بیلن قزیب آلیشنی دوام اېتتیریش امکانیگه اېگه، نه اوّلگی اېکینچیلیک فعالیتیدن درآمد آلماقده. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان کوچلری تامانیدن ایش واسطه‌لری‌نینگ ییغیب آلینیشی و کانچیلر‌نینگ مراجعتلریگه انیق جواب بېریلمه‌یاتگنی اولر‌نینگ اقتصادی احوالینی ینه‌ده آغیرلشتیرگن.
عادل شونده‌ی دېیدی: «مسأله فقط رخصت‌نامه پولی‌نینگ یوقاریلیگیده اېمس؛ بو حالت پنجشیر اهالیسی اوچون بیر عذابگه ایلنگن. آدملر محنت قیلیش و آلتین قزیب آلیش آرقه‌لی بیر آغیز نان تاپیشنی خواهله‌یدی، اما معمالرینی حل قیلیش اوچون قنچه حرکت قیلیشمه‌سین، انیق جواب آلیشمه‌یدی. بیر تاماندن، رخصت‌نامه‌نی یوقاری نرخده بېلگیلشه‌دی، باشقه تاماندن اېسه آدملرگه رخصت‌نامه بېریشمه‌یدی و مو‌ترلردن فایده‌لنیشگه هم رخصت بېریشمه‌یدی، بېل‌کوره‌ک و کېتمان بیلن ایشلنگ، دېییشه‌دی؛ حال‌بوکه، بو واسطه‌لر بیلن آلتین قزیب آلیش جوده قیین و کم‌حاصل».
بو پنجشیر یشاوچیسی قۉشیمچه قیله‌دی: «کۉپلب آدملر بیر آغیز نان تاپیش اوچون دهقانچیلیگینی تشلب، آلتین قزیب آلیشگه اۉتگن اېدی، اما حاضر نه اېکینچیلیکدن بیرار نرسه‌گه اېگه، نه کاندن درآمد آلیشماقده. اَیریملر قزیب آلیش واسطه‌لرینی ساتیب آلیش یاکه اجاره‌گه آلیش اوچون پول قرض آلگن، اما بعضاً اولر‌نینگ ایش واسطه‌لری انیق سببسیز طالبان کوچلری تامانیدن مصادره قیلینه‌دی. آدملر کۉپلب معمالرگه دوچ کېلماقده و مسؤوللردن اولر اوچون قانونی ایشلش، رخصت‌نامه بېریش و ضرور واسطه‌لردن فایده‌لنیش شرایطلرینی یره‌تیب بېریشنی سۉره‌ماقده».
پنجشیر‌نینگ پریان تومنیده‌گی آلتین کانچیلریدن بیری شکیب، (مستعار) طالبان قزیب آلیش رخصت‌نامه‌سی اوچون یوقاری نرخ بېلگیلب، اونی بېریشدن باش تارته‌یاتگنی سببلی کانچیلرنی ناانیق وضعیتده قالدیرگنینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیلیشیچه، رخصت‌نامه آلیش اوچون بیر نېچه بار طالبان‌نینگ کانلر و پترولیم وزیرلیگیگه مراجعت قیلگن، اما حاضرگچه عریضه‌سی بۉییچه انیق جواب آلمه‌گن. شکیب‌نینگ سۉزلریگه کۉره، کانچیلر‌نینگ اکثریتی بو ساحه‌ده ایش باشلش اوچون پول قرض آلگن اېدی، اما حاضر فعالیت تۉخته‌تیلگنی و رخصت‌نامه بېریلمه‌گنی نتیجه‌سیده هم ایشدن قالگن، هم قرضدارلیک و مالیوی ضررگه دوچ کېلگن.
شکیب دېیدی: «آلتی آیدن بېری رخصت‌نامه آلیش اوچون هفته‌سیگه ایکّی مرته کابلده‌گی کانلر وزیرلیگیگه باره‌من، اما نه قانیقرلی جواب بېریشه‌دی، نه بیز‌نینگ عریضه‌میزگه اعتبار بېریشه‌دی. آلتین قزیب آلیش پریان اهالیسی اوچون ایش تاپیش و اقتصادی احوالنی یخشیلش امیدی اېدی، اما اونینگ تۉخته‌تیلیشی بو امیدنی یۉققه چیقردی. حاضر بیز ینه قچان ایشیمیزنی باشلشگه و قانونی رخصت‌نامه آلیشگه رخصت بېریشلرینی بیلمه‌یمیز».
بو کانچی طالبان‌نینگ کانلر و نفت وزیرلیگیدن قزیب آلیش رخصت‌نامه‌سی نرخینی کمه‌یتیریش و اونی بېریش جریانینی یېنگیللشتیریشنی سۉره‌یدی. او رخصت‌نامه خرجتلرینی کمه‌یتیریش و اونی بېریش جریانینی آسانلشتیریش کانچیلر فعالیتینی قَیته باشلش همده اۉنلب ایشچیلر‌نینگ ایشگه قَیتیشی اوچون شرایط یره‌تیشی ممکنلیگینی تأکیدله‌یدی.
شکیب دېیدی: «مېن و قزیب آلیش ایشینی باشله‌گن کۉپلب کیشیلرده واسطه‌لرنی تیّارلش اوچون پول یۉق اېدی و قرض آلیشگه یاکه واسطه اېگه‌لرینی اۉزیمیزگه شریک قیلیشگه مجبور بۉلدیک. اېندی آلتی آی دیر که نه قزیب آلیش بار، نه آلتین ساتیشدن درآمد. ایش باشلنگن پیتده اۉنلب کیشیلر اوچون ایش و درآمد امکانیتی یره‌تیلگن اېدی و آدملر‌نینگ اقتصادی احوالی یخشیلنیشیگه امید قیلگن اېدیک، اما حاضر همه ایشسیز قالگن و قشّاقلیک بیلن کوره‌شماقده. آدملر‌نینگ آوازی حکومت تامانیدن اېشیتیلیشیگه هېچ قنده‌ی امیدی یۉق و بیز‌نینگ یگانه طلبیمیز رخصتنامهلر بېریلیشی و قانونی ایشیمیزنی قَیته باشلشیمیزگه رخصت بېریلیشی دیر».
پنجشیرده‌گی آلتین کانچیلری‌نینگ رخصت‌نامه نرخی‌نینگ یوقاریلیگی و رخصت‌نامه‌گه اېگه بۉلیشده‌گی قیینچیلیکلر حقیده‌گی شکایتلری طالبان‌نینگ اوشبو ولایتده‌گی کانلر و نفت باشقرمه‌سی بوندن آلدین ۶۶ تورده‌گی مینیرال مادّه‌نی قزیب آلیش اوچون رخصتنامهلر بېرگنینی اعلان قیلگن بیر پیتده بیلدیریلماقده. طالبان معلوماتلریگه کۉره، ولایتده‌گی کانلرنی قزیب آلیش ساحه‌سیده قریب ۱۵ مینگ کیشی، اولر‌نینگ اکثریتینی یاشلر تشکیل اېته‌دی، ایشله‌ماقده و اولر‌نینگ قریب ۴۰ فایزی آییگه آلتی مینگدن ۱۰ مینگ افغانیگچه درآمد آله‌دی.
شو بیلن بیرگه، طالبان افغانستان‌نینگ کانچیلیک ساحه‌سیگه خارجی سرمایه کېریتیش‌لرنی جلب قیلیشگه اورینه‌یاتگنینی هم اَیتگن. «فایننشال تایمز» خبریگه کۉره، طالبان امریکاگه افغانستان‌نینگ مینیرال منبعلریگه سرمایه کیریتیش و اولردن فایده‌لنیش امکانیتینی تکلیف قیلگن. طالبان تشقی ایشلر وزیری امیرخان متقی اوشبو نشرگه بو گروه امریکا‌نینگ کانلر، آست-قورمه، اېکینچیلیک و سودا ساحه‌لریگه سرمایه کیریتیشینی آلقیشلشینی اَیتگن.
بو حالت پنجشیرده‌گی محلی کانچیلر اۉز فعالیتینی دوام اېتتیریش اوچون رخصت‌نامه‌‌نینگ یوقاری نرخی، قزیب آلیش‌نینگ تۉخته‌تیلیشی و رخصت‌نامه بېریش جریانی‌نینگ ناانیقلیگیگه دوچ کېله‌یاتگن بیر پیتده یوز بېرماقده.
