بیزنی تیریک قالدیریشدی، بیراق یشهش حقوقیمیزنی تارتیب آلیشدی
مرضیه محسنی
مېن افغانستانلیک بیر قیزمن؛ ییللر دوامیده قۉرقوو، سکوت و کوتیش آرهسیده یشهب کېلهیاتگن قیزمن. هر کونی تېلفونیم صحیفهسینی آچگنیمده، بو یورت عیاللری نینگ عذاب-عقوبتلری حقیدهگی ینگی بیر خبرنی کۉرهمن؛ قۉللریمنی تیترهتهدیگن، نفسیمنی آغیرلشتیرهدیگن و تاماغیمگه چوقور بیر توگوننی جایلهیدیگن خبرلرنی. بعضاً یورهگیمده شو قدَر کۉپ درد ییغیلهدی که ییغلشیم کېرهکمی، فریاد قیلیشیم کېرهکمی یاکه فقط سکوت ایچیده خانهم نینگ شیفتیگه تیکیلیب قالیشیم کېرهکمی، بیلمهی قالهمن.
بعضاً اۉزیمگه شوندهی اۉیلهیمن قنی اېدی، افغانستان نینگ برچه عیاللری بیر-بیری نینگ قۉلیدن اوشلب، بو یورتدن قاچیب کېته آلسهک؛ اونینگ توپراغیدن اېمس، بلکه ییللر دوامیده یېلکهلریمیزگه آغیر یوک بۉلیب توشگن ظلمدن. قنی اېدی، قیز بۉلیش جنایت سنهلمهیدیگن، آرزو قیلیش گناه حسابلنمهیدیگن و هېچ کیم بیزنینگ کېلهجگیمیزنی اونی اۉزیمیز تنلشیمیزدن آلدین تارتیب آلمهیدیگن جایده یشهسهک.
مېن عیاللری دایما اوروشلر، متعصبلیکلر و اۉزلری هېچ قچان اشتراک اېتمهگن قرارلر نینگ بدلینی تۉلهب کېلگن مملکتده توغیلگنمن. بو یورتنینگ کۉپلب اولاد عیاللری قربان بۉلگن؛ آنهلریمیز، بوویلریمیز و اېندی نوبت بیزگه یېتگن. گۉیا افغانستان تاریخی قیته-قیته اۉز عیاللری نینگ یرهلری اوستیدن باسیب اۉتگن و هېچ قچان اولردن قنچهلیک آغریق حس قیلهیاتگنلرینی سۉرمهگن.
بعضاً تصور قیلهمن که اگر بیر کون افغانستان عیاللری اۉز کېلهجگینی قوریش اوچون حقیقی امکانیتگه اېگه بۉلسه، دنیا بیزنینگ باشقه بیر قیافهمیزنی کۉرهدی. دنیا ییللر دوامیده چېکلاولر دېوارلری آرتیده یشیرینگن، اما آنگیده مینگلب آرزولر یشهب تورگن قیزلرنی کۉرهدی.
عالِم بۉله آلهدیگن، شفاکار بۉله آلهدیگن، سپورتچی بۉله آلهدیگن، مهندس بۉله آلهدیگن، فضاگیر بۉله آلهدیگن و اۉز مملکتیگه فخر کېلتیره آلهدیگن قیزلرنی. بیزده استعداد کم اېمس؛ بیزده یېتیشمهیاتگن نرسه — اۉشه استعدادلرگه اېریشیش اېرکینلیگی دیر.
اېنگ کتّه درد شونده که کۉپچیلیگیمیز نهفقط عدالتسیز توزیلمهلر بیلن، بلکه بعضاً حیاتیمیزدهگی اېنگ یقین انسانلر بیلن هم کورهشهمیز. مېن تعلیم آلیش اوچون کورهشگن، ایشلش اوچون کورهشگن و اېنگ عادی انسانی حقوقلریگه اېگه بۉلیش اوچون کورهشگن قیزلرنی بیلهمن. بعضاً پناه بۉلیشی کېرهک بۉلگن انسانلرنینگ اۉزی دېوارگه ایلنهدی؛ بیز بیلن آرزولریمیز اۉرتهسیدهگی دېوارگه.
مېن برچه اېرککلر بیر خیل، دېمهیمن. بو ظلمت آرهسیده هم عیاللر یانیده تورگن، اولرنینگ آوازینی اېشیتگن و عدالت اوچون حرکت قیلگن اېرککلر بۉلگن. اما انکار اېتیب بۉلمهیدیگن حقیقت شو که افغانستان عیاللری ییللر دوامیده کمسیتیش و تېنگسیزلیک نینگ آغیر یوکینی یېلکهلریده کۉتریب کېلماقده. بو حقیقتنی بیر نېچه شعار یاکه بیر نېچته چیرایلی یازوو بیلن یشیریب بۉلمهیدی.
بعضی کونلری اۉزیمنی چرچهگن حس قیلهمن؛ آنهلرنینگ کۉز یاشلرینی کۉریشدن، قیزلرنینگ امیدسیزلیگینی اېشیتیشدن و بیرن-کېیتن سۉنیب بارهیاتگن آرزولرنی تماشا قیلیشدن چرچهگنمن. اما کېین اۉزیمگه ایتهمن: اگر بیز هم سکوت سهقلهسک، بیزنینگ دردیمیزنی کیم ایتهدی؟ اگر بیز هم فقط تماشابین بۉلیب قالسهک، نیمه اۉزگرهدی؟
وقت اۉتماقده؛ شفقتسیز و جیم حالده. میلیونلب قیزلرنینگ حیاتیدهگی اېنگ یخشی ییللر بۉلیشی ممکن بۉلگن دورلر بیرن-کېیتن قۉلدن کېتماقده. مکتبده، بیلیم یورتیده، لابراتوارده، سپورت میدانیده یاکه ایش جاییده اۉتیشی ممکن بۉلگن ییللر کوتیش و محروملیک ایچیده اۉتماقده. بو شونچهکه وقت نینگ یۉقالیشی اېمس؛ بو حیات نینگ بیر قسمینی یۉقاتیش دیر.
مېن بیزنینگ اولادیمیز حکایهسی فقط مغلوبیت حکایهسی بۉلیشینی ایستهمهیمن. کېلهجک اولادلر بیزنی دردنی کۉرگن، اما هېچ نرسه دېمهگن عیاللر صفتیده اېسلشینی خواهلهمهیمن. بلکه بوگون بیز چرچهگندیرمیز، بلکه یرهلنگندیرمیز و حتا بعضاً امیدسیزلیککه توشرمیز، اما بیز هلی هم آرزو قیلیشگه حقلیمیز، ناراضیلیک بیلدیریشگه حقلیمیز و یخشیراق کېلهجک اوچون کورهشیشگه حقلیمیز.
مېن افغانستانلیک بیر قیزمن؛ یورهگی دردگه تۉله بۉلگن، اما هلی هم بیر کون کېلیب بو یورت قیزلری قۉرقووسیز یشهشیگه، اویهلمسدن آرزو قیلیشیگه و چېکلاولرسیز اۉز کېلهجگینی قوریشیگه ایشانهدیگن قیزمن. بلکه اۉشه کون اوزاق دیر، اما امید بیزدن تارتیب آلینهدیگن اېنگ آخرگی نرسهدیر.
