سال ۱۳۸۸، بدترین سال برای خبرنگاران

مسوولان دولتی و نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران می گویند که سال ۱۳۸۸ از نگاه سطح خشونت علیه خبرنگاران، بدترین سال پس از سقوط رژیم طالبان در کشور بوده است.
به گفته مسوولان، در سال ۱۳۸۸ خورشیدی که اکنون در روزهای آخر آن قرار داریم، سطح خشونت ها و تهدیدها علیه خبرنگاران بیشتر از سال های قبل بوده است.
صدیق الله توحیدی، مسوول دیده بان رسانه ها در موسسه «نی» می گوید که سال جاری خورشیدی، “سال خوبی” برای خبرنگاران در افغانستان نبود و خشونت علیه خبرنگاران ادامه یافت. به گفته او، تنها اعمال خشونت علیه خبرنگاران در این سال، چالش عمده در کار رسانه ای نبود، بلکه “موارد دیگری” نیز وجود داشت که زمینه کار رسانه ای را در کشور محدود می ساخت. توحیدی می افزاید: “سالی که در حال پایان یافتن است، سال خوبی برای خبرنگاران نبود. متاسفانه در این سال قتل و خشونت در برابر خبرنگاران ادامه یافت. البته اعمال خشونت تنها چالش در برابر خبرنگاران نبود، بلکه موارد دیگری نیز بود که کار رسانه ای را در افغانستان محدود می ساخت”.
گزارش هایی که در اواخر سال ۲۰۰۹ از سوی نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران و اتحادیه های خبرنگاری به نشر رسید، حکایت از افزایش خشونت ها علیه خبرنگاران داشت. براساس این گزارش ها، بیشتر موارد خشونت از سوی منسوبین و نهادهای دولتی علیه خبرنگاران اعمال شده است.
با این حال مسوول دیده بان رسانه ها علاوه می کند که در سال جاری خورشیدی، منسوبان حکومت افغانستان در مرکز و ولایات شماری از خبرنگاران را تهدید و توهین کرده اند. آقای توحیدی تاکید دارد که کار رسانه ای در کشور در سال جاری خورشیدی نسبت به سال های قبل دشوار تر بوده و مواردی که نشان دهنده بهبود کار خبرنگاری باشد، دیده نشده است. او به فرستادن نامه ای از سوی وزارت امور داخله به رسانه های تصویری مبنی بر منع پخش مستقیم حملات تروریستی اشاره می کند که به گفته وی نشان می دهد که علاقه ای برای اعمال محدودیت بر رسانه ها کاهش نیافته است.
پس از حملات تروریستی هفت حوت در کابل، وزارت امور داخله با فرستادن نامه ای به رسانه های تصویری، از آنان خواست که از پوشش مستقیم حوادث تروریستی خود داری کنند. این اقدام وزارت امور داخله واکنش رسانه ها و نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران در داخل و خارج از کشور را در پی داشت.
صدیق الله توحیدی علاوه می کند که وضعیت خبرنگاران طی چهار سال اخیر رو به خرابی گذاشته و نشانه هایی از “تغییر مثبت” در کار رسانه ای دیده نمی شود. اما وی تاکید دارد که با وجود مشکلات و چالش ها خبرنگاران توانسته اند به مسوولیت خود به صورت بهتر ادامه بدهند.
در همین حال زریالی نوابی، سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ اعمال خشونت از سوی مسوولان و نهادهای دولتی بر خبرنگارن را در سال جاری خورشیدی می پذیرد و می گوید این مساله ناشی از نهادینه نشدن آزادی بیان و انتقاد پذیری است. نوابی افزود: “چون تاهنوز در افغانستان آزادی بیان و دموکراسی نهادینه نشده است و همچنین حد و مرزی برای آزادی بیان وجود ندارد، براین اساس تنازع وجود داشته، بد رفتاری ها و خشونت هایی در سال ۱۳۸۸ علیه خبرنگاران صورت گرفته است. تا جایی که من مطلع هستم، آمار خشونت علیه خبرنگاران در سال ۱۳۸۸ نسبت به سال قبل آن بیشتر بوده است”.
انتقاد سازنده است
سخنگوی وزارت اطلاعات و فرهنگ می افزاید که مقام های دولت افغانستان تاکنون به تحمل انتقاد رسانه ها عادت نکرده اند و این مساله نیز باعث شده است که این مقام ها زمانی که مورد انتقاد رسانه ها قرار می گیرند، از خود واکنش نشان بدهند. با این حال او تاکید می کند که انتقاد رسانه ها سازنده است و تا زمانی که اداره ای مورد انتقاد قرار نگیرد، اصلاح نمی شود. زریالی نوابی علاوه می کند: “وقتی که ما مورد انتقاد قرار می گیریم، چون این پدیده برای ما جدید است، طبیعی است که ما واکنش نشان می دهیم. برعلاوه این موضوع، ژورنالیستان ما هم تازه کار هستند و تازه در این عرصه گام نهاده و متاسفانه شماری از ژورنالیستان ما دارای همان ایده و یا اخلاق مسلکی ژورنالیزم هم نیستند”. با این حال وی تاکید می کند مسوولان دولتی با “پدیده انتقاد پذیری” نا آشنا هستند و انتقاد رسانه ها را نمی پذیرند. او افزود این موضوع باعث می شود که بد رفتاری و خشونت علیه خبرنگاران صورت بگیرد.
در همین حال عزیز مبشر، خبرنگار تلویزیون نگاه در کابل نیز اوضاع خبرنگاران را در سال جاری خورشیدی خراب توصیف می کند و می افزاید که اعمال خشونت علیه خبرنگاران در مناطق ناامن بیشتر بوده است. او می گوید برخورد ماموران امنیتی با خبرنگاران “هیچ تفاوتی” نسبت به گذشته نکرده و “حتا بدتر هم شده است”. آقای مبشر ابراز داشت: “برخورد ماموران امنیتی با خبرنگاران هیچ تفاوتی نسبت به زمان های قبلی نکرده است. بی جا نخواهد بود اگر بگویم که حتا بدتر هم شده است. در کوچکترین حرف هم ماموران امنیتی با خبرنگاران طوری برخورد کرده اند که شایسته هیچ طرف نیست”. او تاکید دارد که ماموران امنیتی با خبرنگاران همکاری ندارند و در مواردی نیز برای خبرنگاران مشکل ایجاد کرده اند.
عزیز مبشر در مورد دلیل افزایش خشونت ها علیه خبرنگاران از سوی نهادها و منسوبان دولتی می گوید که مقام های عالی رتبه دولتی برای پایین دستان خود در مورد چگونگی برخورد شان با رسانه ها و شهروندان عادی این کشور چیزی را تفهیم نکرده اند.