یاداشت: در دوهفته گذشته پس آن که مردم ده نشین هزاره در ولایت میدان وردک افغانستان ادعا کردند افرادی به نام کوچی به مناطق شان هجوم آورده اند و باعث کشته شدن ۶ تن و به آتش کشیدن ده ها خانه شده اند، ۳۸ نماینده هزاره در مجلس نمایندگان افغانستان دست به تحصن زدند. ازجانب دیگر رییس جمهور کرزی در فرمانی خواهان برگشت کوچی ها از مناطق مورد منازعه شد و قرار شد تا طی سه ماه آینده روند اسکان کوچی ها از سوی حکومت آغاز گردد.
پس از حضور کریم خلیلی، معاون دوم رییس جمهور در مناطق مورد منازعه و پافشاری وی بر عملی شدن فرمان رییس جمهور، گزارش های رسانه ها حاکی از خروج کوچی ها از منطقه مورد منازعه است. معضله کوچی ها وده نشینان محل در چهار سال گذشته باعث تلفات جانی و مالی از دوطرف شده است.
کوچی ها ادعا دارند بر اساس فرمان های حاکمان پیشین افغانستان صاحب علفچرهای مناطق هزاره نشین افغانستان هستند ولی مردم ده نشین می گوید این مناطق گنجایش حضور کوچی ها را ندارد و مواشی کوچی ها باعث تخریب حاصلات زمین ها و چراگاه های آنان می شود.
روزنامه 8صبح صفحه بازتاب را به این موضوع اختصاص داده است.
جمشید رادفر- مزار
بصر عارفی استاد دانشگاه بلخ :”این که هزاران نفر از برادران کوچی ما کشته می شود وهزاران نفر از برادران هزاره ما باوجود آن هم کسانی هستند که از این نفع می برند. این یک پلان است برای گرفتن پروژه های متعدد. امیدوار هستم کشورهایی که امروز تلاش می کنند در افغانستان کار کنند، مساله را پی گیری کنند، به پارلمان کشانده شوند. کسانی که دخیل هستند استحضار شوند. منتها کسانی که در پشت این مساله هستند، علاقمند راه حل نیستند بلکه علاقمند تنش بیشتر هستند”.
احمد مبین شهروند شهر مزار شریف :”اول باید دولت کوچی ها را شناسایی کند که آیا کوچی های بومی افغانستان ما هستند یا خیر؟ نشود که مانند طالبان کسان دیگر به نام کوچی ها باشد، یا دست های دیگری در پشت آن ها باشند. در حالی که تاریخ برای ما می گوید که کوچی ها مردم خوب، مهمان نواز و مهربان هستند. بامردم سازش دارند با شیر و ماست از دیگر اقوام افغانستان استقبال می کنند. چه شد که امروز با اسلحه مردم را از خانه های خودشان کوچ می دهند و قتل می کنند؟ هر دو طرف بررسی شود. اگر کدام دست در پشت نبود برای برادران کوچی ما هم زمین داده شود و بیجا شدگان را نیز کمک شود که در جاهای شان برگردند. ولی عاملان این قضیه را باید دولت دریابد، تا دیگر بار چنین حادثه ای خدای ناخواسته رخ ندهد” .
کریم جاوید- بامیان
مختاراحمدی، دانشجو: “حکومت افغانستان باید برای حل دایمی کوچی وکوچی گری، تمام کوچی های ولایات را در ولایات خودشان اسکان دهند و این یگانه راهکار است که می تواند به تنش ها و درگیرهای همه ساله نقطه پایان بگذارد”.
محمدعیسی یکی از باشندگان ولسوالی پنجاب بامیان: “کوچی ها درزمان عبدالرحمان به زور زمین های مردم را خریداری کردند و برای حل این معضل، باید حق به حقدار شود. ساکن شدن کوچی ها یک راهکار مناسب است، باید دولت به آنان(کوچی ها) زمین توزیع کند و درصورتی که آنان بازهم تخلف کنند ودست به کوچگری بزنند، باآنان قاطعانه رفتارشود”.
احمدحسین از باشندگان بامیان: “در گذشته ها کوچی ها با رمه می آمدند و این بار با اسلحه های سبک وسنگین، موتر و بیرق سفید که بیرق طالبان است، به ساحه آمدند. دولت خودزمینه هرگونه ناآرامی را به طریقه های مختلف مساعد می سازد”.
اقبال حیدری، دانشجو: “کوچی هاحق مالکیت در هزارجات را ندارند و باید برای اسکان کوچی ها دولت افغانستان اقدام جدی نماید. به نظر من گروهی که جنگ را به راه می اندازد وبه قتل عام، آتش زدن خانه های مردم دست می زند، کوچی نیست، بلکه جنایتکاراست”.
سید سمیع الله سعیدی- ننگرهار
د سیاسی چارو شنونکى عطا محمد نجات: “کوچیان د افغانی ټولنې یوه ټاکلی سلنه جوړوی او د هېواد په اقتصادی پیاوړتیا کې یی خپل ځانکړی ځای لری خو دې واقعیت ته د پخوا زمانو څخه راپدې خوا لازمه پاملرنه نه ده شوې او د تل لپاره دوى سر ګردانه او د خپل انسانی ، طبعی او مدنی حقونو څخه محروم پاتې شوی دی دوى پدې ناوړه شرایطو کې د ژوند شپې او ورځې سبا کړی او سبا کوی ئې په ځانګړې ډول د دوى د اولادونو د زده کړې مسئله ده چې ورځنې محروم پاتې شوی دی چې دا د یو ملی معضلې په توګه د افغانی ټولنې په اوږو یو دروند پېټى دى ددې تر څنګ ځانګړې سیاسی کړۍ او څیرې د نوموړی مسئلې څخه ناوړه ګټه پورته کړې ده او نور ګڼ تاوانونه یې زمونږ ټولنې ته رامنځ ته کړی دی نو له دې کبله زه د یو رښتنی مسلمان او ملی مفکوری لرونکی افغان په توګه د هر ډول تبعیض او توپیر څخه پرته د کوچیانو ورونو د ستونزو د دایمی حل لپاره لاندې وړاندیزونه طرحه کوم .
۱- د کوچی اصطلاح په ۲۱ پېړۍ کې یې خپل رنګ بایللى نو له دې کبله زه هیله مند یم چې د کوچیانو د دایمی میشت کیدو لپاره دولت په وړ او مناسبو ځایونو کې د کوچیانو د طبعی خصوصیاتو په نظر کې نیولو سره د هستوګنې وړ شرایط برابر کړی .
۲- دا چې مالداری د کوچیانو د ژوند اصلی سرچینه بلل کیږی او د هیواد په اقتصادی پیاوړتیا کې ټاکلى رول لری هیله ده چې د نن ورځې د غوښتنو سره سم پدې هکله لازم شرایط او اسانتیاوې برابرې شی .
۳- د هیواد د نورو وګړو په څیرو دوى هم باید د ژوند د ټولو طبعی حقونو څخه برخمن شی او په ځانګړی توګه د دوى د اولادونو د زده کړې او صحی خدماتو اساسی چاره وشی تر څو د ټولنې یوه ټاکلې برخه چې د جهل او تیارو سره مخ ده و ژغورل شی او د علم او پوهې په گاڼه سینګار شی .
د کوچیانو د تاریخی سوابقو او اسنادو له مخې د دوى ملکیتونه تسبیت او د نورو ورونو په حقونو او ملکیتونو د تیری او تجاوز مخه ډب شی او هم پدې د مفرضو سیاسی کړیو او څیرو د نا وړو ګټو بازار وتړل شی تر څو د ټولو میشتو ورونو قومونو سره د اسلامی ورور ګلوۍ همکارۍ په فضا کې د ګډ ژوند کولو طبعی شرایط برابر شی” .
د سیاسی چارو کارپوه فضل علی فاضل: “زما له انده د کوچیانو او هزاره ګانو د معضلې یوازنى خل د قانون حاکمیت دى زه چې څومره معلومات لرم یاده معضله تر ډیره د سیاسی موخو لپاره کارول کیږی او سو استفاده ترې کیږی ، او زمونږ چارواکی نه غواړی تر څو دغه ستونزه حل شی ځکه چې د دوى ګټه د اوبو په خړولو کې ده هر ستونزه حل لری خو په هغه صورت کې چې حق خپل حقدار ته وسپارل شی چې متاسفانه د یادې ستونزې په اړه زمونږ چارواکی یوه خوله نه دی او نه غواړی چې دا ستونزه حل شی”.
بلال آرمان: “زما له انده د کو چیانو او هزاره ګانو معضله تر ډیره سیاسی رنګ لری یو شمېر کړۍ د خپل ځان او ګوند په ګټه تری کار اخلی کوچیان او هزاره ګان د کلونو راهیسی په دغه ځایونو کې د ورونو په شکل ژوند کړى دى او هیڅکله هم چا پدغه ځاى کې د کوچیانو او هزاره ګانو ترمنځ د شخړو خبرونه نه دی اوریدلی زما لومړى له دغو ډلو ټپلو نه هیله دا ده چې ملی ګټې د خپلو شخصی ګټو قربانی نه کړی او له دولت نه مې غوښتنه دا ده چې دغسې قومی شخړو ته لمن وهونکی په نښه او مجازات کړی تر څو د دغسو شخړو د پراخیدو مخه ونیول شی” .
اسدالله پژمان- کابل
ناصر علی، باشنده کابل: ” این کوچی ها سر به خود حمله نکردند، دست هایی است که این ها را حمایت می کند. اگر دولت خواسته باشد که برای همیشه معضله کوچی ها را حل کند، علاوه بر آن که برای آن ها زمین می دهد، هویت کوچی ها را باید مشخص سازد که واقعا افغانی اند یا از بیرون مرز آمده اند. برای حل دایمی، اول باید تذکره داده شود تا افغانی بودنش ثابت شود، بعد زمین داده شود، آن گاه از ایشان تعهد گیرند که دیگر به مناطق مردم تجاوز نمی کنند”.
عتیق الله اسلام زی، دانشجوی دانشکده کمپیوترساینس، دانشگاه تعلیم وتربیه کابل: “به نظر من اکثر کوچی هایی که به ولسوالی های بهسود آمده اند، کوچی واقعی نیستند. این ها کسانی هستند که از نام کوچی استفاده می کنند، طالب هستند که می خواهند ناامنی و آشوب را در داخل افغانستان ایجاد کنند ومشکلات را به بار بیاورند. چند وقت پیش دولت ما اعلام کرد که کوچی ها اسکان داده می شوند، یعنی آن ها را جاگزین می کنند در مناطق مختلف. به نظر من تنها اسکان کوچی ها هم نمی شود و رییس جمهور ما راه های دیگری را هم جستجو کند”.
ضیا حسینی- غزنی
سید رامد عالمی، شهروند غزنی: “طی چند سال گذشته کوچی ها در بهار هر سال در مناطق مرکزی افغانستان جنجال ایجاد می کنند. با این کار در تلاش اند هر سال پول گزاف را به عنوان خسارتی که در واقع باج دهی است، دریافت نمایند. در سال گذشته کوچی ها صد میلیون افغانی را طی فرمان رییس جمهور به دست آوردند. و حالا بسیاری از کوچی نماها، دست به کوچی گری می زنند. تنها راه حل این است که دولت در ولایت های گرم سیر زمین در اختیار کوچی ها قرار دهد. در ضمن کمک هایی را که به عنوان باج به آن ها می دهد، برای مسکن سازی آن ها مصرف کند”.
محمد عمر رسولی کارمند دولت: “بهترین راه حل برای معضل کوچی ها، تطبیق فرمان رییس جمهور است. اگر کوچی ها می خواهند به مناطق مرکزی بروند باید به میله گاه های شان با سند دولتی که دارند، بروند. ما تجاوز به حریم هردو طرف را نادرست می دانیم. ولی اگر کوچی ها و ده نشین ها هر کدام در حریم خودشان زندگی کنند، مشکلی به وجود نخواهد آمد”.
شکرالله، باشنده شهرک مهاجران غزنی: “زندگی کوچیانه برای کوچی ها یک عادت شده است که با اسکان دادن آن ها هم حل نمی شود. در شهرک مهاجران غزنی در کنار مهاجران سی نمره برای کوچی ها توزیع شد ولی در حال حاضر یک خانه کوچی در این شهرک وجود ندارد، چون تمام نمره زمین های شان را فروخته اند. در حال حاضر کوچی ها در اطراف غزنی خیمه زده اند”.
فریدون آژند- هرات
یما عمریار کارمند ترانسپورت ولایت هرات: “از نظر من مردم منطقه بهسود و دایمیرداد به زمین زراعتی برای امرار معاش و کوچی ها هم به علفچر برای مواشی شان ضرورت دارند. پس از نظر من بهترین راه این است که حکومت مناطق مشخصی را به عنوان علفچر در اختیار کوچی ها بگذارد و کوچی ها را مجبور کند تنها به این علفچر ها مواشی شان را ببرند. زمین های زراعتی منطقه بهسود و دایمیرداد را که تنها ابزار زندگی مردم منطقه است، به طور کامل و مطلق به مردم منطقه بدهد” .
خلیل الله سروری انجنیر خانه سازی: “مشکل اساسی میان کوچی ها و مردم منطقه بهسود و دایمیرداد این است که حکومت به عنوان قدرتی که باید هرگونه معضله میان مردم را حل کند، نسبت به این مساله به طور مقطعی برخورد می کند. به طور مثال آقای کرزی سال گذشته دستور داد که کوچی فعلا منطقه را ترک کنند. یعنی بعدا می توانند دوباره برگردند. رهبران محلی هم از این وضعیت استفاده های سیاسی را می کنند و مردم را قربانی هوس ها و امیال شان می سازند ورنه این مشکل در آن حد نیست که راه حلی برای ان متصور نباشد. دولت بهتر است به جای مشورت و گفتگو با رهبران خود خوانده کوچی ها و مردم بومی منطقه، با خود مردم که در بطن معضله قرار دارند، گفتگو کند تا راه حل مناسبی برای این مساله پیدا شود” .
خاطره ساحل دانشجوی دانشکده تعلیم و تربیه هرات: “متاسفانه در اثر سهل انگاری حکومت تعداد زیادی از مردم بیگناه قربانی یک مشکل حل شدنی در منطقه بهسود و دایمیرداد شدند. من به طور یقین گفته نمی توانم که کوچی ها برحق اند یا مردم محلی، ولی هر گروهی را که باعث مرگ مردم بیگناه شده باشند سرزنش می کنم. بیشتر از همه حکومت را که در این چند سال هیچ راهکار عملی قاطع را برای حل این موضوع روی دست نگرفته. به نظر من افغانستان زمین های زیادی دارد که در ملکیت دولت قرار دارند. دولت از این زمین ها بین کوچی ها توزیع کند تا آنان از آن ها به عنوان علفچر استفاده کنند. به هر صورت مردم بومی منطقه را نمی توان از مناطق شان بیرون کرد که گویا این زمین ها از آن دیگری است؛ آن هم با سندی که زیاد معتبر نیست.
