همه‌ی چشم‌ها به کمیسیون شکایات دوخته شده است

بر اساس گفته‌های کمیسیون شکایات انتخاباتی، تاکنون ۲۵۰۰ شکایت کتبی و رسمی و ۳۰۰۰ شکایت تلفونی از روز برگزاری انتخابات پارلمانی دریافت شده است. این کمیسیون گفته است که طبقه‌بندی شکایات جریان دارد و به زودی به آنها رسیدگی خواهد شد. کمیسیون شکایات انتخاباتی در دو دور انتخابات گذشته ریاست جمهوری و پارلمانی نیز در بررسی‌ تقلب‌ها و تخطی‌ها نقش فعال داشت. اما کارکرد این کمیسیون در گذشته همواره با اعتراض‌ها و پرسش‌های کاندیدان همراه بود.
در جریان انتخابات ریاست جمهوری، کمیسیون شکایات انتخاباتی موفق شد تا بیش از یک و نیم میلیون رای را قرنطین نماید. جدال میان اعضای کمیسیون شکایات انتخاباتی در انتخابات ریاست جمهوری، افشاگری‌های پیتر گالبرایت، معاون نمایندگی سازمان ملل در کابل از تقلب‌ها در انتخابات و استعفای یک عضو افغان کمیسیون شکایات انتخاباتی، این نهاد انتخاباتی را در محور توجه محافل سیاسی و رسانه‌‌ای قرار داد. مداخله دیپلومات‌های خارجی و حضور جان کری، سناتور امریکایی به این جنجال‌ها خاتمه داد. اما با توجه به اصرار برخی از اعضای کمیسیون شکایات انتخاباتی بر حمایت از یک کاندیدای مشخص در انتخابات ریاست جمهوری، اکنون نیز کارکرد این نهاد را در معرض شک و تردیدهای زیاد قرار دارد.
در این دور از انتخابات پارلمانی تغییرات زیادی در ترکیب کمیسیون شکایات انتخاباتی به وجود آمد. نخست این‌که اعضای افغان آن نسبت به خارجی‌ها بیشتر شد و دو عضو خارجی نیز از شخصیت‌های غیرغربی انتخاب گردیدند.
آقای کرزی با این  ترکیب  نخست اکثریت را از آن افغان‌ها کرد و با توجه به رفتارهای غربی‌ها در جریان انتخابات ریاست جمهوری، با عضویت دو دیپلومات از کشورهای عربی و افریقایی در ترکیب کمیسیون موافقت کرد.
حالا ترکیب کمیسیون شکایات انتخاباتی هم از حیث کمی و هم از لحاظ مجموع اعضا مطابق خواست حکومت افغانستان می‌باشد. اما سوال اساسی این است که این کمیسیون تا چه میزانی می‌تواند در برابر شکایت‌های صورت گرفته منصفانه عمل کرده و زیربار زورمداران و گروه‌های فشار قرار نگیرد؟ یافته‌های موجود نشان می‌دهد که بخش زیادی از تقلب‌ها از سوی گروه‌های زورمند صورت گرفته است.
این گروه‌ها از محله و ولایت گرفته تا درون ارگ ریاست جمهوری از حامیان خاصی برخوردار می‌باشند. اکنون نگرانی عمده این است که کمیسیون شکایات انتخاباتی از این عوامل متاثر شده و در فیصله‌های خود جانب آنان را بگیرد.
تجربه کار کمیسیون شکایات  انتخاباتی در مورد حذف نام برخی نامزدها نشان داد که این کمیسیون در فیصله‌های خود نتوانسته است قناعت مردم را به دست آ‌ورد. برای نمونه در جریان پروسه انتخابات ده‌ها تن از نامزدهای انتخاباتی حذف شدند. برخی از این نامزدها اسناد کافی مبنی بر استعفای به‌موقع و نداشتن ارتباط با گروه‌های مسلح را به همراه داشتند. اما کمیسیون شکایات انتخاباتی در این موارد دلایل قانع‌کننده‌ای برای نامزدهای حذف‌شده ارایه نکرد. نکته دیگر این است که با توجه به حجم شکایات صورت گرفته آیا کمیسیون در فرصتی اندک توان بررسی همه‌جانبه شکایات را خواهد داشت یا خیر؟ ‌برای نمونه در این دور ۲۵۰۰ شکایت صورت گرفته و با توجه به این‌که ۱۸ میزان روز اعلان  نتایج مقدماتی می‌باشد، باید در هر روز ۱۳۸ شکایت مورد بررسی قرار گیرد و اگر اعضای کمیسیون در ۱۸ روز، تمام‌وقت از ساعت ۸ صبح تا ۴ عصر کار نمایند، باید در هر ساعت حداقل ۱۷ شکایت را به بررسی گیرند. نگرانی این است که کار اعضای کمیسیون شکایات انتخاباتی همانند معاینه برخی داکتران که در سه ساعت کار ۸۰ مریض را معاینه می‌کنند، نباشد.
تجربه چند دور انتخابات گذشته نشان می‌دهد که در هر دور میزان مشارکت مردم کاهش می‌یابد. شاید یکی از عوامل اساسی، ناامنی در دوره‌های اخیر باشد. اما بی‌اعتمادی به کمیسیون  انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی می‌تواند از دلایل مهم و اساسی به شمار آید. برای نمونه مردم در انتخابات ریاست جمهوری دور اول ۷۰ درصد، در انتخابات پارلمانی دور اول ۵۰ درصد و در انتخابات این دور ۴۰ درصد اشتراک کرده‌‌اند.
سیر نزولی اشتراک‌کنندگان در انتخابات می‌تواند زنگ خطری برای حکومت و دموکراسی نوپا در افغانستان باشد.
با این همه اکنون همه نگاه‌ها به کمیسیون شکایات انتخاباتی است. بدون شک فیصله‌های عادلانه این کمیسیون می‌تواند تضمینی برای دموکراسی در افغانستان باشد. در غیر آن در دورهای بعد، ‌ما شاهد صف‌های طولانی و شور و شوق انتخاباتی در کشور نخواهیم بود.