پیش از کنفرانس لندن، دفتر مبارزه با جرایم و موادمخدر سازمان ملل گزارشی را بر اساس یک تحقیق در افغانستان به نشر رسانده که افغان ها در یک سال گذشته برای مقام های حکومت کرزی ۲.۵ میلیارد دالر جهت اجرای امور رشوه پرداخت کرده اند. چنان چه در گزارش این سازمان آمده، هر کاری در حکومت ممکن است، ولی، هیچ کاری بدون پول نمی شود. از گرفتن اجازه رانندگی تا رها کردن مجرمان بزرگ از زندان، همه با پول ممکن است.
بر اساس گزارش مذکور، افغان ها بیشتر از امنیت نگران فساد اداری اند، چون برای هر کار دولتی باید رشوه پرداخت کرده و یا از واسطه استفاده نمایند. البته در این گزارش مردم عادی ابراز نگرانی کرده اند که در کشوری که آن ها روز تا روز فقیر تر می شوند، تنها نهادهای غیر دولتی هستند که روز تا روز ثروتمند می شوند.
این گزارش که در آستانه کنفرانس لندن انتشار یافته، می تواند به ناامیدی رهبران غربی در عدم تمایل کرزی برای مبارزه با فساد دامن بزند. در حالی که کرزی به صورت شعاری و احساسی شدیدترین کلمات را برای مبارزه با فساد اداری استعمال می نماید، اما در عمل با وجود آگاهی از موجودیت فساد در بین مقام های عالی رتبه دولتی، از آن چشم می پوشد. در گزارش سازمان ملل آمده است که مردم باور ندارند حکومت نقشه ای برای مبارزه با فساد داشته باشد. این ناامیدی مردم ناشی از تجربه روزانه است. وعده های مکرر رییس جمهور، بیشتر به دروغ های شاخ دار و فریب دادن افغان ها و کشور های کمک کننده به افغانستان شباهت دارند.
گردش ۲.۵ میلیارد دالر پول رشوه در درون حکومت یک مبلغ هنگفت و خیره کننده است، پولی معادل با درآمد مواد مخدر. این پول هنگفت اگر به افغانی تبدیل شود، رقم آن چشم را خیره می کند. فراتر از این، حکومت به حیف و میل و معاش های کلان چند هزار دالری در کشور فقیری مانند افغانستان نیز شهرت دارد. یک مشاور افغان می تواند به خاطر پاسپورت کانادایی و یا امریکایی اش ۱۰ هزار دالر و یا بیشتر از آن معاش بگیرد. در حالی که همان مشاور را در کانادا و امریکا به نصف این معاش نیز استخدام نمی نمایند. این خود طبقه ای از مامورین بلندپایه دولتی را به وجود آورده که در قلب پایتخت فقر زده افغانستان، با آن موترهای لوکس و خانه های چند منزله، اشرافیت آلوده به فساد و حیف و میل را خلق کرده اند.
انتونیو ماریا کوستا، رییس دفتر مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل، در کنفرانس مطبوعاتی خود در لندن گفت که کرزی باید برای مبارزه با فساد، شفافیت را در سیستم به وجود آورد. مثلا، بسیاری از مقام های حکومتی چگونه با معاش کمتر از ۵۰۰ دالر در ماه خانه های چندمنزله و موترهای پر زرق و برق را به دست آورده می توانند؟
باید کرزی از خود سوال کند که دو میلیارد دالر پول رشوه به جیب چه کسانی در حکومت می رود. مردم عادی فکر می کنند که از صدر تا ذیل دولت در خوردن رشوه شریک اند. کرزی نیز به صراحت این موضوع را تایید کرد که با معاش دولتی مقام ها نمی توانند برای تفریح به دوبی بروند و تجارت راه بیندازند. یعنی رییس جمهور به خوبی آگاه است که بیشتر این سرمایه های تجارتی در دوبی از فلان رییس و وزیر و مقام دولتی از همین دو میلیارد دالر بنا شده است.
سوالی که همه از رییس جمهور دارند این است که آیا وظیفه او به عنوان مجری قانون و مسوول حکومت، چشم پوشی از این فساد آشکار است؟ با این که او وعده های زیاد در رابطه به مبارزه با فساد داده است، ولی، همه می دانند که او هم عاملان فساد را می شناسد و هم منابع آنها را. حداقل کاری که کرده می تواند برکنار کردن همان رییسان و مقام های است که در دوبی تجارت و ویلا دارند و زیر نظر رییس جمهور محترم اجرای وظیفه می نمایند. آیا این کار آن قدر دشوار است که او هشت سال و یا کمتر از آن صبر کرده است؟
من هرچه فکر می کنم دلیل این مماشات رییس جمهور را نمی دانم. آیا او یک رهبر بی کفایت و ترسو است و یا ملاحظه کار با احتیاط؟ آیا او خود و یا فامیل اش از این سیستم فساد سودی حاصل می کنند یا به لحاظ سیاسی زمان را برای اقدام های تحریک کننده مساعد نمی بیند؟ آیا او قاطع نیست و یا توان مبارزه با فساد را در خود نمی بیند؟
می توان سوال های زیادی از خود پرسید و پاسخی برای آن نیافت. ظاهرا، خبرنگاران داخلی و خارجی نیز سر نخ این موضوع را از جواب های کرزی پیدا کرده نمی توانند.
اما تحلیل من این است که کرزی یک رهبر سیاسی بی پشتوانه و بی ریشه است. او به فلان وزیر فاسد، به آن رییس بدنام، به این روشنفکر شریف، به آن رهبر قومی قندهاری و زابلی، به آن رییس متهم به جعل آرا در کمیسون انتخابات و… نیازمند است. زیرا، آن ها لشکر قدرت و اجراکننده اهداف سیاسی او هستند. کرزی به خیلی از نخبگان فاسد قومی، جهادی و حکومتی نیاز دارد. بدون این ها کرزی قدرتی برای حکمرانی ندارد. او یک رهبر مشروع مردمی نیست، یک سیاستمداری است که مردم از روی ناچاری و به خاطر ترس از طالب و مجاهد به او رای داده اند، با آن هم تقلب کرد تا با اندکی آبرو حکومت را برای چند سال دیگر در اختیار داشته باشد. کرزی با استفاده از ترس های ما حکمروایی می کند و به راستی خوش چانس ترین رهبر سیاسی جهان است.






