قطع روابط تجاری افغانستان با ایران قربان حق جو: کالا های ایرانی را نخرید

به دنبال هشدار اتاق‌های تجارت و صنایع کشور مبنی بر قطع روابط تجاری با ایران به‌دلیل توقف تانکرهای حامل مواد سوختی از سوی دولت آن کشور، مسوولان اتاق‌های تجارت روز گذشته اعلان کردند که از روز سه‌شنبه به بعد تاجران کشور کالاهای ایرانی به افغانستان وارد نخواهند کرد و سرمایه‌گذاری‌های‌شان را نیز در ایران به حالت تعلیق در می‌آورند.
هفته گذشته اتاق‌های تجارت و صنایع کشور هشدار داده بود که اگر مقام‌های ایرانی به توقف تانکرهای حامل مواد سوختی افغانستان در کشورشان پایان ندهند، تاجران کشور روابط تجاری خود را با ایران قطع خواهند کرد.
از هفته‌ها پیش نزدیک به دو هزار تانکر حامل مواد سوختی تاجران افغان که از کشورهای ایران، عراق و ترکمنستان از طریق خاک ایران وارد کشور می‌شدند، از سوی دولت ایران در آن‌سوی مرز متوقف شده‌اند. این اقدام دولت ایران موجب خشم مردم افغانستان شده است و شهروندان کشور طی هفته‌های اخیر چندین بار با راه‌اندازی تظاهرات‌هایی این اقدام ایران را محکوم کرده‌اند. توقف تانکرهای حامل مواد سوختی افغانستان از سوی دولت ایران، باعث افزایش قیمت‌های مواد سوختی در کشور شده است. با ادامه توقف تانکرهای حامل مواد سوختی از سوی ایران، مقام‌های دولتی اخیرا اعلان کردند که از کشورهایی مانند ترکمنستان، پاکستان و روسیه مواد سوختی را پس از این تامین خواهند کرد.
با این حال، قربان حقجو، رییس هیات عامل اتاق‌های تجارت و صنایع کشور روز گذشته در یک نشست خبری اعلان کرد که تاجران افغان وعده داده‌اند که پس از این کالاهای ایرانی را وارد کشور نخواهند کرد. آقای حقجو که از مردم خواست از کالاهای ایرانی استفاده نکنند، افزود که شماری از تاجران کشور مواد سوختی را از همسایه‌های شمالی خریداری می‌کنند و این امر موجب کاهش قیمت‌های مواد سوختی در کشور خواهد شد. آقای حقجو افزود: «از مردم افغانستان تقاضا می‌کنم که اگر شما می‌خواهید در این روند شریک شوید، لطفا تولیدات ایرانی را خریداری نکنید. این خود جلوی واردات اجناس ایرانی را می‌گیرد و بر اقتصاد ایران فشار وارد می‌کند و ما  ۹۰ درصد توانایی تولید این کالاها را در افغانستان داریم.» وی همچنین تاکید کرد: «تاجران مواد نفتی ما خریداری خود را از روسیه و قزاقستان شروع کرده‌اند و مسیر ترانزیتی خود را از ایران به مسیرهای ترکمنستان، ازبکستان و تاجکستان تغییر داده‌اند و این مشکل حل می‌شود و قیمت تیل پایین می‌آید.»
شماری از تاجران کشور نیز از قطع روابط تجاری با ایران استقبال کرده می‌گویند آنان حاضر‌اند که صادرات و واردات خود را با ایران قطع نمایند.
تاجران افغان سالانه نزدیک به یک میلیارد دالر از ایران کالا وارد می‌کنند و از سوی دیگر، برخی از کارشناسان اقتصادی می‌گویند که قطع روابط تجاری با ایران، بیشتر به ضرر مردم افغانستان تمام خواهد شد. گرچند رییس هیات عامل اتاق‌های تجارت و صنایع می‌گوید که با قطع روابط تجاری با ایران قیمت برخی از کالاهای وارداتی بلند خواهد رفت، اما تاجران تلاش دارند تا کالاهایی که از ایران وارد می‌شوند را از داخل و خارج از کشور تامین کنند.
اما، سیف الدین سیحون استاد دانشکده اقتصاد در دانشگاه کابل می‌گوید که با قطع روابط تجاری میان افغانستان و ایران، مردم کشور بیشتر ضرر خواهند دید. به گفته‌ی او، کالاهایی که از ایران وارد کشور می‌شوند، از طریق دیگر کشورها تامین نخواهند شد و این مساله منجر به بلند رفتن قیمت‌ها می‌شود. آقای سیحون می‌گوید: «در معادلات و روابط اقتصادی بیشترین زیان را کشورها و یا نهادهایی می‌بینند که ضعیف‌تر و محتاج‌تر باشند. چون اقتصاد ما نسبت به اقتصاد ایران کوچک‌تر می‌باشد، نیازمندی‌های ما هم بیشتر است. و همچنین ضرورت ما به اقتصاد ایران در عرصه‌های کالاهای مصرفی و مواد اولیه و دارویی زیاد است، از این دلیل درحالی‌که هر دو کشور زیان می‌بینند، اما ما بیشتر زیان می‌بینیم.»
تشویق اقتصاد غیرقانونی
استاد سیحون نسبت به اجرایی شدن تصمیم اتاق‌های تجارت و صنایع کشور ابراز شک و تردید کرده می‌گوید که قطع رابطه تجاری با توجه به مرزهای باز و غیرقابل کنترول میان دو کشور، ناممکن است. به گفته‌ی او، در صورتی‌که این تصمیم از سوی تاجران کشور عملی شود، تقاضاها برای کالاهای ایرانی در داخل کشور بیشتر خواهد شد و این مساله می‌تواند باعث تشویق تاجران ایرانی برای قاچاق کالاهای تجاری به افغانستان شود. آقای سیحون گفت: «این (تصمیم) در حقیقت اقتصاد غیرقانونی و قاچاق را تشویق می‌کند که در مرزهای افغانستان و ایران متاسفانه شاهد این نوع تجارت خواهیم بود.»
اتاق‌های تجارت و صنایع می‌گوید واردات کالا از ایران به افغانستان، به تولیدات داخلی کشور ضربه زده و تحریم واردات کالاهای ایرانی به افغانستان، باعث رشد تولیدات داخلی خواهد شد. قربان حقجو می‌‌افزاید: «اگر این روند ادامه پیدا کند، صنایعی که در نتیجه صنایع ایرانی ضربه می‌خورد، رشد می‌کند و ما می‌توانیم به طرف خودکفایی برویم و بر حرف‌های ریاکارانه همسایه‌ها وابسته نباشیم.»
اما، سیحون علاوه می‌کند کالاهایی که هم اکنون از ایران وارد کشور می‌شوند، از طریق دیگر کشورها تامین نخواهند شد. به گفته‌ی او، افغانستان از دیگر کشورهای همسایه نیز آسیب‌پذیر است و ممکن است که کشورهای دیگر نیز مانند ایران عمل کنند.
با این حال، اتاق‌های تجارت و صنایع تاکید کرده تاجران افغان تا زمانی که دولت ایران به توقف تانکرهای حامل مواد سوختی در آن سوی مرز خاتمه ندهد، به تحریم کالاهای تجارتی ایران ادامه می‌دهند.