پیوند پاکستان و تروریزم

در تازه ترین موارد، یک شهروند پاکستانی به ارتکاب اقدام تروریستی و استفاده از سلاح کشتار جمعی در شهر نیویارک امریکا بازداشت شده است. این شهروند پاکستانی که تابعیت امریکا را نیز دارد، به گفته مقام های امریکایی، در منطقه وزیرستان پاکستان آموزش بمبگذاری دیده است.
همچنین مقام های امنیتی افغانستان می گویند از جمع شانزده تروریستی که طی یک ماه اخیر در کشور بازداشت شده اند، شش تن پاکستانی هستند یک عضو اردوی پاکستان نیز در میان شان است. حنیف اتمر، وزیر امور داخله روز سه شنبه در مجلس سنا گفت که تروریستان در بیرون از کشور تجهیز و تمویل می شوند و در آن جا پناه داده می شوند.
با این حال، تحلیلگران می گویند که سازمان استخباراتی پاکستان بارها به حمایت از تروریزم در داخل کشورش و همچنین در سطح منطقه و جهان متهم شده است. به گفته تحلیلگران جامعه جهانی با آغاز مبارزه جدی تر برعلیه تروریزم در منطقه، “خطر” سازمان های امنیتی و اطلاعاتی پاکستان را دست کم گرفت و توجه لازم به سازمان های بنیادگرا در منطقه نکرد.
احمد بهزاد، نماینده ولایت هرات در مجلس نمایندگان می گوید: “غلفت” جامعه جهانی در مورد سازمان های امنیتی و اطلاعاتی پاکستان، باعث قدرت گرفتن گروه های تروریستی در داخل افغانستان و پاکستان شده است. وی گفت: “هرچند پاکستانی ها در ماه های گذشته تلاش کردند که در عرصه مبارزه با تروریزم عهده دار مسوولیت های جدی بشوند و نقش جدی ایفا بکنند، اما با توجه به نفوذ گروه های بنیاد گرا در درون نهادهای نظامی و استخباراتی پاکستان از جمله «آی اس آی» (سازمان استخباراتی پاکستان) همچنان شک و تردیدها در مورد اقدام های نهادهای نظامی و استخباراتی پاکستان وجود دارد”.
در همین حال، وحید مژده تحلیلگر مسایل سیاسی کشور می گوید که دولت پاکستان “یک دست” نیست و نمی تواند جلو اعمال تروریستی را بگیرد. به گفته او، در پاکستان گروه های مختلفی در تلاش هستند تا همدیگر را خنثا بسازند و از همین رو امریکا نیز نمی داند که چه کسی را در این کشور مسوول قلمداد کند.
مدارس پاکستان شبیه مدارس اسراییل
مژده  معتقد است که نمی توان با متهم شدن برخی از شهروندان پاکستانی به اعمال تروریستی، دولت این کشور را متهم به حمایت از تروریزم کرد. به عقیده او، پاکستان به خاطر اسلام به وجود آمده و پس از سال ۱۹۴۷ تا امروز، در این کشور تلاش شده تا اسلام گرایی سیاسی به شکل منظم آن تبلغ شود. مژده می گوید: “از زمانی که خلافت عثمانی در ترکیه از بین رفت که البته در آن زمان پاکستان به وجود نیامده بود، تمایل به نوع اسلامیزیم در میان مسلمانان در هند در همان زمان بسیار شدید بوده است. بنابراین وقتی که یک تبعه پاکستانی دست به این طور کارها (اقدام های تروریستی) می زند، حتمی نیست که ما فکر کنم دسیسه ای است یا یک نهاد دولتی هم باید در پشتش بوده باشد”.
بیشتر کسانی که تاکنون به اتهام حملات تروریستی در افغانستان بازداشت شده اند، در مدارس دینی پاکستان تحت آموزش قرار گرفته اند. به گفته وحید مژده، مدارسی که در پاکستان وجود دارند، شبیه مدارسی اند که در اسراییل انگیزه های جنگ را تبلیغ می کنند. وی علاوه می کند: “مدارسی که در پاکستان اند بسیار شبیه مدارسی در اسراییل هستند. یعنی انگیزه هایی برای جنگ در اسراییل خلق می شود که همین کار در پاکستان هم می شود. اما در آن جا (اسراییل) صهیونیزم است و در این جا (پاکستان) اسلام است. این مساله را باید در نظر داشت که عمر این مدارس در پاکستان از عمر خود پاکستان بیشتر است… حدود یک قرن مشکلی از سوی این مدارس احساس نشد، اما زمانی که این مدارس وسیله ای برای مبارزه با کمونیزم و ارتش سرخ شدند، حمایت شدند… حالا این مدارس مشکلی برای خود امریکا به وجود آورده که فعلا مدارس پاکستانی را متهم به حمایت از تروریزم می کند. یعنی امریکا یک کاری را که در یک زمان مشروع می دانست، امروز نامشروع می داند”.
وحید مژده تاکید می کند در برخی موارد ممکن است که نهادهای امنیتی پاکستان دخیل باشند، اما در اکثر موارد افرادی که دست به اقدام های تروریستی می زنند، تحت تاثیر مدرسه هایی اند که در پاکستان فعال هستند. به گفته او، جامعه جهانی این مساله را از نزدیک دنبال کرده و می داند. وی تاکید می کند در صورتی که جامعه جهانی بداند که دولت پاکستان در پشت حوادث تروریستی قرار دارد، امریکا این مساله را مسکوت نخواهد گذاشت و با دولت پاکستان آن را در میان می گذارد.
آقای مژده در مورد شهروندان پاکستانی که به اتهام اعمال تروریستی و حملات انتحاری در افغانستان بازداشت شده اند، می گوید که این مساله برای بار اول در افغانستان صورت نگرفته بلکه از مدت ها قبل این روند ادامه داشته است. به گفته او، در زمان حاکمیت طالبان که حتا به حضور پاکستانی ها در داخل افغانستان ضرورتی احساس نمی شد، برخی از شهروندان پاکستانی در افغانستان برای جنگ می آمدند و فکر می کردند که با جنگ شان “ثواب” می برند. وحید مژده تاکید دارد شماری از شهروندان پاکستانی که برای انجام اعمال تروریستی در افغانستان می آیند؛ انگیزه های شخصی و شماری هم براساس برنامه هایی که از سوی برخی مقام های پاکستانی طرح می شود، وارد کشور می شوند. مژده افزود: “ما نباید این طور فکر کنیم که در این جا کسانی که می آیند و پاکستانی هایی را که ما بازداشت کرده ایم، آن ها از «آی اس آی» باشند. اما این مساله باید تفکیک شود که البته افراد «آی اس آی» هم در میان شان هستند و تعدادی هم تحت تاثیر مدارسی که در سرتاسر پاکستان هستند، به این جا می آیند و دست به این طور کارها ( اعمال تروریستی) می زنند”.
اما احمد بهزاد می گوید که با آغاز کار باراک اوباما، رییس جمهور امریکا و استراتژی ای که برای مبارزه با تروریزم روی دست گرفت، امیدواری های بیشتری در مورد مبارزه جدی با تروریزم در پاکستان به وجود آورده بود. به گفته او، رییس جمهور امریکا وعده داده بود در صورتی که پاکستان نقش جدی تری در امر مبارزه با تروریزم بگیرد، آن کشور را کمک می کند. اما وی تاکید می کند که پس از آغاز به کار اوباما، فشارهای سیاسی بالای دولت پاکستان در امر مبارزه جدی با تروریزم کاهش یافت. بهزاد می افزاید: “در عرصه عمل ما شاهد کاهش یافتن فشارهای سیاسی بر اسلام آباد بوده ایم. این مساله هم بیشتر بر می گردد به ضعف دستگاه دیپلوماسی افغانستان که نتوانست از فرصت های به وجود آمده در سطح جهان و همنوایی هایی که با مردم و دولت افغانستان در سطح جهان در رابطه با تحت فشار قرار دادن پاکستان وجود داشت، بهره برداری کافی بکند. من فکر می کنم با وجود این که شک و تردیدها در مورد پاکستانی ها همچنان به قوت خود باقی است، جامعه جهانی هنوز در مورد اعمال فشار بیشتر بر پاکستان برای مبارزه جدی با تروریزم تردید دارد”.