• 8AM.MEDIA
  • پښتو ویب‌پاڼه
  • English Website
  • اۉزبېکچه ویب‌سایت
۲۸ عقرب ۱۴۰۵ - ۱۹ نومبر ۲۰۲۶
۸صبح
Donate
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
۸صبح
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج

تقابل دو روایت: جامعه‌ای از شهروندان یا رمه‌ای از گوسفندان؟

نصرت‌الله بهرنگ نصرت‌الله بهرنگ
۲۸ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۹ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1795060034]
AI

AI

استعاره‌ها در زبان قدرت خنثا نیستند؛ آن‌ها جهان‌بینی حاکمان را نشان می‌دهند و مرزهای حقوق شهروندان را ترسیم می‌کنند. از همین رو، سخن نمادین رهبر طالبان که خود را «چوپان» و مردم را «رمه» یا «گله» می‌خواند، بیانگر جهان‌بینی این گروه درباره حکمرانی و جایگاه مردم است. اگرچه رژیم‌های توتالیتر و استبدادی در کشورهای اسلامی، زیر نقاب دین و شریعت، این نگاه نمادین به جایگاه حاکم و مردم را با استناد به حدیثی از پیامبر اسلام با همین مضمون توجیه می‌کنند، اما در جهان ۱۴ قرن پس از پیامبر، نه‌تنها جهان به‌کلی دگرگون و پیچیده شده، بلکه آگاهی انسان نسبت به خود و محیط پیرامونی‌اش نیز به‌گونه‌ای غیرقابل‌قیاس گسترش یافته است. از همین رو، اصول، دانش، مهارت‌ها و روش‌های حکمرانی و نیز چگونه‌گی رابطه میان حاکم، در مقام کارگزار عمومی، و مردم، به‌عنوان مرجع مشروعیت قدرت، دستخوش تحول شده است.

در جهان امروز، انسان پیش از هر چیز موجودی سیاسی است. به قول هانا آرنت، انسانیت انسان دقیقاً در «عرصه عمومی» و از طریق «کنش» و «سخن» متبلور می‌شود. هر انسان موجودی یگانه و تکرارناپذیر است که با ورود به عرصه عمومی، دیدگاه خود را بیان می‌کند، با دیگران وارد گفت‌وگو و چالش می‌شود و در ساختن جهان مشترک سهم می‌گیرد. در چنین چارچوبی، «شهروند» کسی است که از «حق داشتن حقوق» برخوردار است و حاکمیت، نه مالک او، بلکه کارگزار اراده جمعی و پاسدار حریم قانون است. بنابراین، در حکمرانی مدرن، آزادی انسان، عدالت اجتماعی و برابری، برخورداری شهروندان از حقوق اساسی، تفکیک قوا، کثرت‌گرایی سیاسی، آزادی‌های بنیادین ـ از جمله آزادی بیان و آزادی عقیده ـ انتخابی و موقتی بودن حاکمان، برابری جنسیتی، جامعه مدنی، رسانه‌های آزاد و احزاب سیاسی از اصول بنیادی حکمرانی مدرن به شمار می‌روند که در مجموع از آن‌ها با عنوان مردم‌سالاری یاد می‌شود. این الگو را می‌توان روایتی در برابر روایت طالبان دانست؛ روایتی که نماینده‌گان آن جریان‌های نظامی مخالف طالبان در داخل کشور، بخش بزرگی از احزاب سیاسی، جامعه مدنی و نخبه‌گان در تبعید هستند.

با این مقدمه، می‌توان گفت که در افغانستان معاصر، از زمان زمام‌داری امیر عبدالرحمان‌خان به این‌سو، همواره در کشاکش میان دو پارادایم متضاد زیسته‌ایم: از یک‌سو، تلاش ناتمام و پرهزینه برای گذار به نظمی مدنی که در آن انسان به‌مثابه «شهروند صاحب حق» به رسمیت شناخته شود و از سوی دیگر، بازتولید مداوم استبداد پدرسالارانه و توتالیتر که جامعه را به «رمه»، «رعیت» و توده‌ای بی‌اراده فرو می‌کاهد. از آن‌جا که محور اصلی این یادداشت، تحلیل و توصیف نگرش رهبری و گروه طالبان به حقوق مردم افغانستان است، به گذشته پیشاطالبان نمی‌پردازیم.

جهان‌بینی، شیوه حکمرانی و برخورد طالبان با مردم، از زمان شکل‌گیری این گروه تا کنون، طی سه دهه تغییر چندانی نکرده است. رهبران طالبان در هر دو دوره حاکمیت نامشروع خود، خویش را «چوپان» و مردم را همچون «گله» تعریف کرده‌اند. این نگرش در عمل، رهبر این گروه را حاکمی با صلاحیت‌ها و اختیارات نامحدود و مردم را رعیتی مکلف به اطاعت می‌داند. امیر فردی «واجب‌الاحترام و بی‌مسوولیت» است که اطاعت از او فرض دانسته می‌شود؛ بی‌مسوولیت از آن جهت که خود را در برابر هیچ مرجعی پاسخ‌گو نمی‌داند. این پندار، شالوده نظمی استبدادی و ارباب‌رعیتی است که در آن اراده حاکم، حکم قانون را برای رعیت دارد. از همین رو، در هر دو دوره حکمرانی این گروه، کشور فاقد قانون اساسی بوده و رابطه میان حاکم (طالبان) و محکومان (مردم) به‌صورت حقوقی تعریف نشده است. این امر تصادفی نیست، بلکه ریشه در همین باور استعاری «چوپان» و «رمه» دارد.

حقوق و جایگاه انسان افغانستانی در تفکر طالبان به «لطف امیرالمومنین» بسته‌گی دارد. غصب زمین مردم را می‌تواند عدالت بخواند یا صدور مجوز برای یک زرشوی پنجشیری و بدخشانی در زمین خودش را «لطف و احسان امیر و حکومت» بنامد. در جامعه آرمانی رمه‌گونه و ارباب‌رعیتی طالبان، همه اعضای «رمه» با هم برابر نیستند؛ امتیازات یک ملا با یک غیرملا تفاوت دارد؛ پشتون با غیرپشتون برابر نیست؛ همان‌گونه که امتیازات طالب با غیرطالب متفاوت است. این تفاوت‌ها آدم را به یاد شورش حیوانات علیه ارباب انسانی در کتاب «قلعه حیوانات» جورج اورول می‌اندازد. حیوانات پس از شورشی موفقیت‌آمیز، برای خود قانون می‌سازند و یکی از فرمان‌های هفت‌گانه‌شان این است که «همه حیوانات با یکدیگر برابرند». اما با گذشت زمان، حاکمان جدید مزرعه این فرمان را چنان تغییر می‌دهند که امتیازات گسترده خود و بی‌عدالتی موجود را توجیه کنند؛ از همین رو می‌نویسند: «همه حیوانات برابرند، اما بعضی حیوانات برابرترند!» بلی! در نظم عشیره‌ای و قبیله‌ای طالبان، در شعار «همه مسلمانان با هم برابر و برادرند»، اما در عمل، این شعار هیچ مصداق و عینیتی ندارد.

همین چند روز پیش، وزیر عدلیه طالبان رهبر این گروه را «پدر معنوی» مردم افغانستان خواند. پیش از آن، ملا ندامحمد نعیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، گفته بود که رهبر این گروه نه‌تنها به فکر دنیا، بلکه در اندیشه بردن مردم به بهشت است. با وجود این، این القاب، توصیف‌ها و تمجیدها و پنهان‌شدن پشت نقاب دین، اخلاق و خیرخواهی، به هیچ عنوان نمی‌توانند انگیزه و میل سیری‌ناپذیر رهبر طالبان و خود این گروه را برای انحصار قدرت پنهان کنند. فریدریش نیچه به‌درستی اشاره کرده بود که هیچ مستبدی هرگز اعتراف نمی‌کند که برای ارضای عطش قدرت خویش حکومت می‌کند؛ بلکه همواره مدعی است که برای نجات مردم، حفظ اخلاق و هدایت آنان به‌سوی بهشت آمده است.

استعاره «پدر معنوی» برای رهبر طالبان نیز قابل توجه است و رمزگشایی از آن اهمیت دارد. در ساختار سنتی و پدرسالارانه، رابطه میان پدر و فرزند، به‌ویژه فرزند نابالغ، رابطه‌ای نابرابر و یک‌طرفه است. در این الگو، پدر به دلیل برخورداری از دانش، تجربه یا اتصال به حقیقتی مطلق، حق دارد برای فرزند تصمیم بگیرد، او را تنبیه کند و هرگونه پرسش و اعتراض او را به‌عنوان «نافرمانی» یا «گستاخی» سرکوب کند. هنگامی که این الگوی خانواده‌گی و پیشامدرن به عرصه سیاست کلان یک کشور تعمیم داده می‌شود، فاجعه‌ای بزرگ رخ می‌دهد: نابالغ‌سازی نظام‌مند شهروندان. در چنین ساختاری، مردم افغانستان نه به‌عنوان بزرگسالانی عاقل و صاحب رأی، بلکه به‌مثابه نابالغانی فرض می‌شوند که تا همیشه نیازمند قیمومیت‌اند.

در این فضا، مفهوم «حق» جای خود را به «لطف» و «تکلیف» می‌دهد. اگر حاکم اجازه نفس‌کشیدن یا کارکردن بدهد، این اجازه از سر لطف پدرانه است و اگر دروازه‌های مکتب‌ها و دانشگاه‌ها را به روی نیمی از جمعیت، یعنی زنان، ببندد، باز هم این اقدام در قالب «مصلحت‌اندیشی»، «خیرخواهی» و «حفظ عفت و سلامت جامعه» توجیه می‌شود. این همان چیزی است که مونتسکیو از آن به‌عنوان بدترین نوع استبداد یاد می‌کند؛ استبدادی که لباس اخلاق، دین و قانون بر تن می‌کند تا قربانی حتا حق ناله‌کردن نداشته باشد و در صورت اعتراض، نه‌تنها با سرکوب فیزیکی، بلکه با برچسب «گمراهی» نیز روبه‌رو شود.

هانا آرنت در اثر برجسته خود، «خاستگاه‌های توتالیتاریسم»، به‌خوبی نشان می‌دهد که حفظ و تداوم رابطه ارباب‌رعیتی، یا به تعبیر طالبان، مناسبت «چوپان» و «رمه»، تنها با توسل به زور ممکن نیست؛ بلکه چنین رژیم‌هایی از راهبرد ایجاد ترس ریشه‌دار و عادت‌دادن تدریجی جامعه به «تحقیر» نیز استفاده می‌کنند. درست در همین‌جا است که نظام آموزشی و رسانه‌ها اهمیت پیدا می‌کنند. طالبان نظام آموزشی و رسانه‌های داخل کشور را به ابزارهای نظام‌مند تبلیغات و مغزشویی تبدیل کرده‌اند تا ایدئولوژی خود را در ذهن مردم نهادینه کنند و اطمینان یابند که مردم نه‌تنها این جهان‌بینی را می‌پذیرند، بلکه آن را دوست می‌دارند و به آن وفادار می‌مانند. آلبر کامو در توصیف این روند می‌نویسد که استبداد ابتدا مغزها را می‌خشکاند، سپس زبان‌ها را می‌بُرد و در نهایت دست‌ها را می‌بندد؛ اما فاجعه زمانی کامل می‌شود که مردم خودشان برای زنجیرهای‌شان دست بزنند.

آیا می‌توان، با توجه به سخن کامو، ناامید و بدبین شد و دست از مبارزه کشید؟ پاسخ منفی است. تاریخ گواه آن است که هیچ نظام توتالیتر و استبدادی، هر اندازه هم که ابزارهای سرکوب و تبلیغات را در اختیار داشته باشد، نمی‌تواند ذات «کنش‌گری» انسان را برای همیشه نابود کند. انسان، برخلاف «رمه‌ای» که رهبر طالبان از آن نام می‌برد، موجودی دارای حافظه، تاریخ و تخیل رهایی‌بخش است. نزدیک به شش قرن پیش، اتین دو لا بوئسی در رساله مشهور «برده‌گی اختیاری» خود، راز سقوط همه مستبدان را در جمله‌ای خلاصه کرده است: «مستبدان فقط به این دلیل بزرگ به نظر می‌رسند که ما در برابرشان زانو زده‌ایم. برخیزید تا ببینید چقدر حقیرند.»

در برابر استبداد، راه حل نه طلب شفقت و ترحم از «چوپان» و «پدر معنوی»، بلکه نفی کامل جهان‌بینی چوپانی، ارباب‌رعیتی و قیمومیت است. به گواهی تاریخ، زمستان استبداد هر اندازه طولانی باشد، نمی‌تواند مانع رسیدن بهار آزادی و عدالت شود.

ShareتوئیتارسالارسالShare

مطالب مرتبط

فروش مواد خوراکی تاریخ‌گذشته در کابل؛ مردم خواهان نظارت جدی‌ بر بازارها هستند
گزارش‌ها

فروش مواد خوراکی تاریخ‌گذشته در کابل؛ مردم خواهان نظارت جدی‌ بر بازارها هستند

۲۸ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۹ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1795059842]
کابل در تاریکی؛ پرچاوی‌های پیهم برق زنده‌گی باشنده‌گان پایتخت را مختل کرده است
گزارش‌ها

کابل در تاریکی؛ پرچاوی‌های پیهم برق زنده‌گی باشنده‌گان پایتخت را مختل کرده است

۲۸ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۹ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1795059661]
روسیه از حمله اوکراین بر پل کریمه خبر داد
اخبار

روسیه از حمله مجدد اوکراین بر پل کریمه خبر داد

۲۸ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۹ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1795059413]

تازه‌ترین مطالب

در حال بارگذاری تازه‌ترین مطالب...

پربازدیدترین مطالب

  • احمدی‌نژاد: در صورت اصلاح رفتار امریکایی‌ها خودم مذاکره می‌کنم

    عکس‌های بالاتنه برهنه کیت میدلتون چاپ می‌شود

    Share
    Share توئیت
  • بیش از ۱۴ هزار مهاجر روز گذشته از پاکستان اخراج شدند

    Share
    Share توئیت
  • امریکا یک رهبر ارشد نظامی وابسته به القاعده را در سوریه کشت

    Share
    Share توئیت
  • آرزوهای یک دختر و بی‌مهری‌ دنیا

    Share
    Share توئیت
  • خیلی‌ها نباید این کتاب را بخوانند؛ گفت‌وگو با حمیرا قادری

    Share
    Share توئیت

پادکست

8am Media | پادکست ۸صبح
8am Media | پادکست ۸صبح

پادکست‌‌های ۸صبح که با حضور کارشناسان، تحلیل‌گران و فعالین سیاسی و مدنی برگزار می‌گردد، مسایل عمده و اساسی جامعه افغانستان و نیز مسایل جهانی مرتبط به افغانستان به بحث گرفته می‌شود. ۸صبح، چهار پادکست تولید می‌کند که شامل دو پادکست به زبان فارسی زیر نام پادکست هفتگی، سخن زن، یک پادکست به زبان پشتو زیر عنوان ژوري خبري و یک پادکست دیگر به نام «Insights» به زبان انگلیسی است.

The 8am Media podcasts, featuring experts, analysts, and political and civil activists, discuss major and fundamental issues of Afghan society as well as global issues related to Afghanistan. 8am Media produces four podcasts, including two in Persian: the weekly podcast ”Sokhan e Zan,” one in Pashto titled ”Zhowari Khbaray,” and another in English called ”Insights.”

ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
۱۸ عقرب ۱۴۰۵ - ۹ نومبر ۲۰۲۶
سخن زن/62: پنج سال مبارزه؛ راهی که خودم ساختم
۹ عقرب ۱۴۰۵ - ۳۱ اکتوبر ۲۰۲۶
سخن زن/61: روایتی از پشت میله‌ها؛ در زندان‌های طالبان چه بر زنان می‌گذرد؟
۲۹ میزان ۱۴۰۵ - ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶
ریزموج‌ها/11: گفت‌وگو با سلسله محبوب
۱۸ میزان ۱۴۰۵ - ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۶
سخن زن/60: از خاکسترهای کابل تا تیغه جراحی: روایت مقاومت و رویای ناتمام مریم
۲۹ سنبله ۱۴۰۵ - ۲۰ سپتمبر ۲۰۲۶
Search Results placeholder
دیتابیس کشتار اگسا
۸صبح

پرخواننده‌ترین روزنامه‌ افغانستان
صاحب امتیاز: سنجر سهیل
ایمیل: [email protected]
رییس اجرایی: پرویز کاوه
ایمیل: [email protected]
دبیر تحلیل‌ها: ب. آمون‌پور
پذیرش مقالات و اعلان: [email protected]

بیشتر بخوانید

تقابل دو روایت: جامعه‌ای از شهروندان یا رمه‌ای از گوسفندان؟

فروش مواد خوراکی تاریخ‌گذشته در کابل؛ مردم خواهان نظارت جدی‌ بر بازارها هستند

کابل در تاریکی؛ پرچاوی‌های پیهم برق زنده‌گی باشنده‌گان پایتخت را مختل کرده است

روسیه از حمله مجدد اوکراین بر پل کریمه خبر داد

ترمپ گفت به‌رغم هزینه‌های سیاسی باز هم وارد جنگ با ایران ‌می‌شد

تحلیل‌ها

تقابل دو روایت: جامعه‌ای از شهروندان یا رمه‌ای از گوسفندان؟

پارسی و هویت فراموش‌شده

لباس نو بر تن سیاست شکست‌خورده

نشست طالبان در کابل؛ وقتی فقدان دولت فراگیر «نعمت» خوانده می‌شود

مهاجرت به‌عنوان همه‌پرسی خاموش علیه طالبان

© کپی‌رایت ۲۰۲۶؛ کلیه حقوق برای روزنامه ۸صبح محفوظ است.

۸صبح
استفاده از کوکی‌ها

برای ارائه بهترین تجربه، ما از فناوری‌هایی مانند کوکی‌ها برای ذخیره و/یا دسترسی به اطلاعات دستگاه استفاده می‌کنیم. رضایت شما برای استفاده از این فناوری‌ها به ما اجازه می‌دهد داده‌هایی مانند رفتار مرور در سایت یا شناسه‌های منحصربه‌فرد را پردازش کنیم. عدم رضایت یا پس گرفتن رضایت ممکن است بر برخی ویژگی‌ها و عملکردها تأثیر منفی بگذارد.

عملکردی Always active
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی به اطلاعات، صرفاً برای هدف قانونیِ فعال‌سازی استفاده از یک سرویس مشخص که به‌طور صریح توسط مشترک یا کاربر درخواست شده است، ضروری می‌باشد.
تنظیمات
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی به اطلاعات برای هدف قانونیِ ذخیره ترجیحاتی که توسط مشترک یا کاربر درخواست نشده‌اند، ضروری می‌باشد.
آمار
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی که صرفاً برای اهداف آماری استفاده می‌شود. The technical storage or access that is used exclusively for anonymous statistical purposes. Without a subpoena, voluntary compliance on the part of your Internet Service Provider, or additional records from a third party, information stored or retrieved for this purpose alone cannot usually be used to identify you.
بازاریابی
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی برای ایجاد پروفایل‌های کاربری جهت ارسال تبلیغات یا ردیابی کاربر در یک وب‌سایت یا در چندین وب‌سایت مورد نیاز است.
  • Manage options
  • Manage services
  • Manage {vendor_count} vendors
  • Read more about these purposes
مشاهده تنظیمات
  • {title}
  • {title}
  • {title}
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
برگشت به 8am.media
پښتو ویب‌پاڼه
English Website
اۉزبېکچه ویب‌سایت
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات

© کپی‌رایت ۲۰۲۶؛ کلیه حقوق برای روزنامه ۸صبح محفوظ است.