شماری از باشندهگان شهر کابل از فروش مواد خوراکی تاریخگذشته در بازارهای این شهر ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که برخی فروشندهگان مواد خوراکی تاریخگذشته را با بهای پایینتر میفروشند و در برخی موارد، برای فروش دوباره این مواد، تاریخ مصرف آنها را تغییر میدهند. به گفته آنان، مشکلات اقتصادی سبب شده است که برخی خانوادههای کمدرآمد و کارگران، بهدلیل پایینبودن قیمت، مواد خوراکی را بدون بررسی تاریخ تولید و مصرف آن خریداری کنند؛ موضوعی که میتواند سلامت مصرفکنندهگان را با خطر مواجه کند.
حلیم، یکی از باشندهگان کابل، فروش مواد خوراکی تاریخگذشته در بخشهایی از این شهر، بهویژه در بازارهای پلخشتی و ده افغانان، را نگرانکننده میداند. او ادعا میکند که برخی شرکتها و گدامها، مواد خوراکی تاریخگذشته را بهجای دورریختن، با بهای پایین در اختیار کراچیوانها قرار میدهند و آنان نیز با تغییر تاریخ مصرف درجشده روی بستهبندی، این مواد را دوباره به بازار عرضه میکنند. به گفته او، بیتوجهی برخی مردم به تاریخ مصرف مواد خوراکی نیز به فروش این مواد کمک میکند. او میافزاید که برخی مردم بر این باورند که اگر تاریخ مصرف یک ماده خوراکی تنها یک یا دو روز گذشته باشد، مصرف آن مشکلی ایجاد نمیکند.
این باشنده کابل میگوید: «مسوولان شرکتها به مسوول گدام میگویند که این مواد را از گدام بیرون کنید یا دور بیندازید، اما مسوولان گدامها در کابل این مواد را با بهای ارزان به کراچیوانها میدهند. برای مثال، اگر قیمت یک جنس ۵۰ افغانی باشد، کراچیوانها تاریخ تازه روی آن میزنند و آن را به قیمت ۳۰ افغانی میفروشند. مردم زیاد به تاریخ مصرف توجه نمیکنند و میگویند اگر یک یا دو روز از تاریخ آن گذشته باشد، مشکلی ندارد و آن را استفاده میکنند.»
حلیم میگوید: «مسوولان مالیه و شهرداری [طالبان] از برخی جاها رشوت میگیرند و در برابر این موضوع اقدام جدی نمیکنند. من این موارد را با چشم خود دیدهام و اگر کسی در این مورد شکایت کند، برایش مشکل ایجاد میشود.»
حسن عسکرزاده، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که برخی دکانداران مواد خوراکی تاریخگذشته را بدون اطلاعرسانی درباره تاریخ مصرف، در بخش تخفیف فروشگاه قرار میدهند. او میافزاید که در برخی موارد، این مواد با همان بهای اصلی به فروش میرسند و خریداران نیز از تاریخ واقعی مصرف آنها آگاهی ندارند. به گفته او، در مواردی نیز برچسب اصلی بستهبندی برداشته شده و تاریخ تازهای روی آن درج میشود؛ اقدامی که به باور او، تشخیص تاریخ واقعی مصرف مواد خوراکی را برای خریداران دشوار میکند.
این جوان میگوید: «چه مواد خوراکی باشد و چه دوا، اگر تاریخ مصرف آن گذشته باشد، میتواند ضررهای زیادی به مردم برساند. بیشتر در فروشگاههای بزرگ این موضوع جدی گرفته میشود، اما در برخی فروشگاههای کوچک چندان مهم نیست که تاریخ مصرف یک جنس گذشته باشد. برخی دکانداران اجناس تاریخگذشته را در بخش تخفیف میفروشند و برخی دیگر آن را به همان قیمت قبلی عرضه میکنند. در بعضی موارد نیز برچسب اصلی را کنده و تاریخ تازه روی جنس میزنند. اگر مواد خوراکی تاریخگذشته مصرف شود، میتواند باعث مسمومیت شود.»
این باشنده کابل خواهان تعیین معیارهای مشخص برای تاریخ مصرف مواد خوراکی وارداتی و تولید داخل و نظارت جدیتر بر فروشگاهها است. او تاکید میکند که فروشگاههایی که مواد تاریخگذشته عرضه میکنند، باید جریمه شوند تا از به خطر افتادن صحت مردم جلوگیری شود.
سلطان علی، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که فروش مواد غذایی تاریخگذشته در این شهر گسترده است و نهادهای مسوول برای جلوگیری از آن اقدام جدی نکردهاند. او میافزاید که برخی اقدامهایی که تا کنون برای جلوگیری از فروش مواد تاریخگذشته انجام شده، بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته و در عمل تغییر چشمگیری در وضعیت ایجاد نکرده است. به باور او، نظارت بر بازارها و فروشگاهها باید بهگونه منظم و جدی انجام شود؛ اما به گفته او، مسئولان مربوط طالبان در بسیاری موارد توجه لازم به این موضوع ندارند.
این باشنده کابل میگوید: «در کابل مواد تاریخگذشته زیادی فروخته میشود، اما مسوولان شهرداری طالبان برای جلوگیری از آن اقدام جدی نمیکنند. برخی اقدامهایی هم که انجام دادهاند، بیشتر در حد تبلیغ بوده است. نظارت آنان بیشتر در کنار سرکها و بهصورت مقطعی انجام میشود و در بسیاری موارد به داخل دکانها توجه جدی نمیشود.»
شکیب، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که برخی مواد خوراکی، بهویژه نوشابهها، با وجود نزدیکبودن به پایان تاریخ مصرف یا پس از آن، با قیمت پایینتر فروخته میشوند. او میافزاید که این مواد در برخی بخشهای شهر، از جمله در نزدیکی پل خشتی، به فروش میرسند و نظارت مؤثری بر عرضه آنها وجود ندارد.
شکیب میگوید: «در کابل، بهویژه در نزدیکی پل خشتی، نوشابههایی که تاریخ مصرفشان نزدیک به پایان است و حتی برخی نوشابههای تاریخگذشته، با قیمت پایینتر توزیع و فروخته میشوند؛ اما کسی از فروشندهگان در این مورد پرسان نمیکند.»
شاهپور، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که نبود نظارت و بررسی منظم بر بازار، زمینه فروش مواد خوراکی تاریخگذشته را فراهم کرده است. به گفته او، برخی فروشندهگان بدون نگرانی از بازرسی، مواد خوراکی تاریخگذشته را در کنار جادهها و داخل کراچیها به فروش میرسانند.
او میافزاید که مشکلات اقتصادی و پایینبودن قدرت خرید مردم نیز به گسترش این بازار کمک کرده است؛ زیرا برخی خانوادههای کمدرآمد برای تهیه مواد خوراکی ارزانتر، بدون بررسی تاریخ مصرف، این مواد را خریداری میکنند.
شاهپور از نهادهای مسوول میخواهد که بازرسی از بازارها را جدیتر کنند و از عرضه مواد خوراکی تاریخگذشته در فروشگاهها، کراچیها و کنار جادهها جلوگیری شود.
این جوان میگوید: «در کابل تاریخ انقضا چندان جدی گرفته نمیشود. برخی مردم تا زمانی که بوی بد از یک ماده غذایی پیدا نشود، فکر میکنند که خراب نشده است. مواد خوراکی مانند لبنیات، پنیر و برخی مواد دیگر را که تاریخ مصرفشان گذشته، در کراچیها با قیمت ارزان میفروشند. من خودم دیدهام که مواد تاریخگذشته در حالی که در دکان ۳۰ افغانی قیمت دارد، در کراچی به ۱۰ تا ۱۵ افغانی فروخته میشود. کسی تاریخ مصرف آن را بررسی نمیکند و برای فروشنده هم مهم نیست. من این موارد را در سرای شمالی زیاد دیدهام. برخی مردم از تاریخ گذشتهبودن مواد آگاهاند و برخی نمیدانند؛ اما بهدلیل ارزانبودن آن را میخرند و میگویند وقتی از دیگر اجناس ارزانتر است، از همین استفاده میکنیم.»
شکایت از فروش مواد خوراکی تاریخگذشته در حالی مطرح میشود که شهرداری کابل، زیر اداره طالبان، در وبسایت خود اعلام کرده است که بهگونه منظم تاریخ مصرف و کیفیت مواد خوراکی و نوشابهها را بررسی میکند. این اداره همچنین گفته است که از صدها دکان، هزاران کیلوگرام مواد خوراکی و نوشابههای تاریخگذشته و بیکیفیت را جمعآوری و از بین برده است.







