برخی از زنانی که در افغانستان زیر سلطه طالبان در نهادهای بینالمللی و رسانهای فعالیت میکنند یا از کار برکنار شدهاند، سال ۲۰۲۵ را همچنان بدترین سال برای زنان و سالی پر از ناامیدی میدانند. به گفته آنان، هیچ چشمانداز روشنی برای زنان تحت سلطه طالبان وجود ندارد، امید زنان به آینده هر روز کمرنگتر میشود و فشارهای روحی و روانی، مشکلات اقتصادی و خشونتها علیه آنها افزایش یافته است. برخی از این زنان که هنوز توانستهاند در برخی نهادهای خصوصی و سازمان ملل کار کنند، نگران از دست دادن وظایف خود هستند و تأکید میکنند که محدودیتهای طالبان باعث شده بسیاری از نهادها از استخدام زنان خودداری کنند یا استدلال کنند که حضور زنان ادامه فعالیتهای آنها را با چالش روبهرو میسازد، یا زنان را با حقوقی معادل نصف حقوق مردان استخدام کنند.
مهرانگیز (مستعار)، یکی از خبرنگاران، میگوید که سال ۲۰۲۵ برای او بدترین و پرچالشترین سال بوده است. به گفته او، پس از بیش از چهار سال سلطه طالبان، هنوز نتوانسته با این وضعیت کنار بیاید و آن را بپذیرد. او میافزاید که رسانههای محلی تا حد امکان تلاش میکنند مردان را استخدام کنند تا با جذب خبرنگاران زن به مشکل برخورد نکنند. به گفته او، برخی رسانهها نیز برای دریافت پروژهها از نام خبرنگاران زن استفاده میکنند، زیرا یکی از شروط نهادهای خارجی برای حمایت، حضور زنان است.
این خبرنگار میگوید: «تبعیض همیشه وجود داشته و هنوز هم ادامه دارد. زنان خبرنگار با حقوق کم بیشترین کار را انجام میدهند، در حالی که یک کارمند مرد ممکن است چند برابر آن حقوق دریافت کند. حتا در نهادهایی که ظاهراً از خبرنگاران حمایت میکنند، برخی مردان رفتار تبعیضآمیز دارند و فکر میکنند که اگر آنها نباشند، هیچ زنی نمیتواند حضور فعالی در عرصه خبرنگاری داشته باشد. در این شرایط، از زنان خبرنگار سوءاستفاده میشود، تحقیر میشوند و برای کار آنها ارزش و باورمندی قایل نیستند. این افراد معتقدند که زنان خبرنگار ظرفیت کافی ندارند و نمیتوانند در همه بخشها فعالیت کنند.»
مهرانگیز میافزاید: «هر سال که میگذرد، بهجای بهتر شدن اوضاع، شرایط بدتر میشود و میتوانم با اطمینان بگویم که کار رسانه در سال ۲۰۲۵ نسبت به سالهای اول و دوم سقوط حکومت، بهشدت محدودتر و دشوارتر شده است. ما نه امنیت جانی داریم و نه امنیت شغلی، آرامش ذهنی از ما گرفته شده و در عوض، استرس و نگرانی، ما را با آیندهای نامعلوم، مبهم و ناامیدکننده روبهرو کرده است.»
ستایش (مستعار)، یکی از استادان دانشگاه هرات که به دستور طالبان مانند هزاران زن دیگر از کار برکنار شده، میگوید که در سال ۲۰۲۵ فشارها و رفتارهای تبعیضآمیز علیه زنان نهتنها کاهش نیافته، بلکه سیستماتیکتر و هدفمندتر ادامه یافته است. او تأکید میکند که زنان در این سال بدترین وضعیت و شدیدترین محدودیتها را تجربه کرده و امید خود به آینده را از دست دادهاند. به گفته او، ممنوعیت حضور استادان زن نه تنها تأثیر جدی بر روح و روان این استادان و معیشت آنها گذاشته، بلکه نهادهای آموزشی و تحصیلی را نیز با چالشهای جدیتر و عمیقتر مواجه کرده است.
این استاد پیشین دانشگاه میگوید: «استادان زن با بیسرنوشتی و چالشهای روانی ناشی از از دست دادن وظایف خود مواجه هستند. بیشتر استادان احساس میکنند که هیچ چشمانداز روشنی برای آینده وجود ندارد و فشارهای روانی روز به روز بدتر میشود. دستاوردهای تحصیلی و تدریس آنها نادیده گرفته شده و روز به روز ناامیدتر میشوند. این وضعیت به کیفیت آموزش ضربه زده و برای دانشجویان دختر که از رفتن به دانشگاهها محرومند نیز پیامدهای منفی داشته است.»
ستایش میافزاید: «در شرایط محدودیتها و ممنوعیتها علیه زنان، فضای دانشگاه یکدست و محدود شده و روند تولید دانش آسیب دیده است. دانشجویان نیز بیانگیزه شدهاند و این وضعیت در درازمدت منجر به تضعیف سرمایههای انسانی و علمی کشور خواهد شد.»
نسترن (مستعار)، یکی از کارمندان سازمان ملل متحد، میگوید که سال ۲۰۲۵ بدترین سال برای زنان در افغانستان بوده است. به گفته او، در شش ماه آخر سال بهدلیل اعمال ممنوعیتهای طالبان مجبور شده است از خانه کار کند و این وضعیت باعث شده است که نسبت حجم کار و ضرورت حضور میدانی در حوزه کاری با مشکل مواجه شود.
این کارمند سازمان ملل با نگرانی از ادامه این وضعیت میگوید که احتمال دارد در صورت تداوم این روند، سازمان ملل از تمدید قرارداد کاری با زنان خودداری کند، زیرا حضور کارمندان در ساحات و حوزههای کاری الزامی است.
نسترن میافزاید: «فضای خانه، جای کار رسمی نیست. علاوه بر نبود برق و انترنت، کارهای زیادی وجود دارد که باید در ساحات انجام شوند و در دفتر راحتتر و سریعتر میتوان به ایمیلها پاسخ داد. ادامه این وضعیت تأثیر مستقیم بر من گذاشته و این فکر برایم ایجاد شده که آیا سازمان ملل دوباره قرارداد با من تمدید خواهد کرد یا خیر؟ نبود ما در دفتر و اجازه نداشتن برای حضور در ساحات، یک مساله جدی است. اگر این روند ادامه پیدا کند، سازمان ملل بار دیگر با زنان قرارداد نخواهد بست، زیرا کارمند بدون امکان کار، کسی معاش مفت نمیدهد.»
یکی از کارمندان سابق ریاست معارف هرات نیز سال ۲۰۲۵ را بدترین سال برای زنان در افغانستان، بهویژه در هرات، توصیف میکند. او میگوید که پس از سلطه طالبان کار خود را از دست داد، اما دوباره توانست شغلی پیدا کند، و بار دیگر به دستور طالبان خانهنشین شد و نهایتاً مجبور به مهاجرت و ترک کشور شد. به گفته او، در مهاجرت نیز با مشکلات زیادی مواجه شده و هر کسی که مهاجر میشود، باید زبان بیاموزد و با مشکلات جدید و محیط متفاوت کنار بیاید.
پیشتر، برنامه توسعه سازمان ملل متحد در گزارشی اعلام کرده است که ۹۰ درصد زنان از اشتغال محروم شدهاند و تنها ۷ درصد آنها در سال گذشته میلادی خارج از خانه کار کردهاند.
در گزارش تیم نظارت شورای امنیت سازمان ملل نیز آمده که وضعیت زنان و دختران در افغانستان همچنان وخیم باقی مانده است. به نقل از بررسی یونیسف در شاخص جنسیت افغانستان ۲۰۲۴، هشت زن از هر ۱۰ زن از آموزش و شغل محروم هستند. براساس این گزارش، افغانستان دومین شکاف جنسیتی گسترده در جهان را دارد. سیاستهای طالبان در قبال زنان، براساس یک برآورد، سالانه بیش از یک میلیارد دالر برای اقتصاد کشور هزینه دارد.
همچنین دفتر هیأت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در آخرین گزارش خود به شورای امنیت اعلام کرده است که مقامات وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان در قندهار به داکتران مرد دندانپزشک دستور دادهاند که بیماران زن را درمان نکنند و به کلینیکها نیز دستور دادهاند که داکتران زن دندانپزشک استخدام کنند.
