شماری از کشاورزان از کاهش سطح آب و خشکسالی فزاینده شکایت دارند. آنان تاکید می‌کنند که کم‌آبی سبب کاهش بی‌سابقه حاصلات، تلفات گسترده مواشی و افزایش شدید قیمت مواد غذایی و علوفه شده است؛ وضعیتی که روستاییان را با بحران معیشتی و گرسنه‌گی روبه‌رو کرده است. همزمان، کارشناسان اقتصادی و محیط‌زیستی هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند ضربه‌ای سنگین بر اقتصاد ملی وارد کند و بدون کمک‌های فوری جهانی و مدیریت علمی منابع آب، ابعاد این فاجعه بزرگ‌تر خواهد شد.
برخی کشاورزان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که خشکسالی امسال در مقایسه با سال‌های گذشته آسیب‌های فراوانی به زمین‌ها و دام‌های‌شان وارد کرده است.
نصیر، یکی از دهقانان ولسوالی جلریز ولایت میدان‌وردک، با ابراز نگرانی می‌گوید که خشکسالی شدید باعث کاهش محصولات زراعتی و از دست رفتن حدود ۲۰۰ رأس مواشی شده است. او می‌افزاید که کم‌آبی و افزایش قیمت مواد غذایی و علوفه حیوانی فشار زیادی بر معیشت آنان وارد کرده است.
این دهقان می‌افزاید: «ما عمدتاً گندم و لوبیا کشت می‌کنیم. محصولات ما در این سال به‌دلیل خشکسالی شدید از ۱۰۰ درصد به حدود ۷۰ درصد کاهش یافته است. همچنین، حدود ۲۰۰ رأس مواشی خود را از دست داده‌ایم. قیمت علوفه حیوانی نیز افزایش یافته است؛ به‌طوری که اگر قبلاً هر واحد علوفه حدود ۸۰۰۰ افغانی بود، اکنون به ۸۲۰۰ افغانی رسیده است. این کاهش محصولات و افزایش هزینه‌ها فشار زیادی بر معیشت خانواده‌ها وارد کرده و توان خرید دهقانان و باغ‌داران را کاهش داده است.»
عثمان مومند، یکی دیگری دهقانان در والسوالی دره‌نور ولایت ننگرهار تصریح می‌کند که حدود ۸۰ درصد زمین‌های‌شان در این ولایت خشک شده و ۹۵ درصد حاصلاتش آسیب دیده‌اند. این دهقان تاکید می‌کند که خشک‌شدن چشمه‌ها و کمبود آب سبب شده ۷۰ درصد مردم به آب صحی دسترسی نداشته باشند و با گرسنه‌گی شدید روبه‌رو شوند.
آقای مومند می‌افزاید که کمبود علوفه نیز مالداری را فلج کرده و بسیاری‌ها، مجبور به فروش حیوانات برای تامین مصارف شده‌اند. او تاکید می‌کند: «در حال حاضر حدود ۸۰ درصد مردم با کمبود مواد غذایی و گرسنه‌گی مواجه هستند. در زمستان، ما برای حیوانات علوفه نداریم؛ زیرا خشکسالی شدید بوده است. ما مجبور به گرفتن قرض شده‌ایم. شخصاً من دو گاو و یک بُز را فروخته‌ام و اکثر مال‌ها نیز به‌خاطر تامین مواد غذایی حیوانات فروخته شده‌اند. مشکل اصلی، کاهش آب در این منابع است. چاه‌ها خشک شده‌اند و سطح آب در کوه‌ها پایین آمده است. من شخصاً پنج رأس حیوان داشتم که سه راس را فروخته‌ام.»
در همین حال، آگاهان اقتصادی و محیط‌زیستی با هشدار از ادامه خشکسالی، خواهان افزایش کمک‌های بین‌المللی و اقدامات اساسی برای مدیریت بحران آب در افغانستان هستند.
آذرخش حافظی، یکی از آگاهان اقتصادی، می‌گوید در کشورهایی که سیستم‌های آبیاری دقیق و مدرن وجود ندارد و آبیاری قطره‌ای نیز عملی نشده است، خشکسالی و کم‌آبی می‌تواند فاجعه‌های بزرگی در بخش کشاورزی ایجاد کند. او می‌افزاید که کاهش محصولات زراعتی، کاهش قدرت خرید دهقانان و باغ‌داران و به‌طور کلی تاثیرات منفی بر اقتصاد ملی- به‌ویژه در کشوری مانند افغانستان که بیشتر متکی بر محصولات زراعتی و فرآورده‌های بدوی است- از پیامدهای این وضعیت به‌شمار می‌رود.
حافظی تصریح می‌کند: «وقتی خشکسالی رخ می‌دهد، اثرات آن بر کشور ما مضاعف است، زیرا هیچ سیستم مناسبی برای آبیاری باغ‌ها و زمین‌ها وجود ندارد. برای مقابله با این بحران، باید اقدامات اساسی انجام شود، از جمله ذخیره‌سازی آب در زمستان، ساخت بندهای آب‌گردان و مدیریت صحیح منابع آب.»
سید محمد سلیمان‌خیل، یکی از آگاهان محیط‌زیست، تاکید می‌کند که سالانه افغانستان بیش از ۴۰۰ میلیون دالر به‌دلیل خشکسالی متضرر می‌شود. او می‌افزاید که تغییرات اقلیمی پدیده‌ای نیست که تنها با دانش ابتدایی مردم یا دهقانان قابل مهار باشد. سلیمان‌خیل تاکید می‌کند که این موضوع نیازمند همکاری بین‌المللی و تأمین منابع مالی است تا جوامع روستایی توانمند شوند و حداقل بتوانند خود را با پیامدهای خشکسالی سازگار کنند و میزان خسارت‌ها کاهش یابد.
این کارشناس محیط زیست می‌گوید: «راهکارهای مقابله با خشکسالی شامل دو بخش است. اول کمک‌های بین‌المللی که جامعه جهانی می‌تواند از طریق کمک‌های مالی و تکنیکی، افغانستان را در مقابله با تغییرات اقلیمی و سازگاری با آن کمک کند. د‌وم راهکارهای منطقه‌ای و محلی است که مردم می‌توانند با روش‌های مبتنی بر جامعه، خود را با خشکسالی سازگار کنند. برای مثال، توزیع بذرهای اصلاح‌شده مقاوم در برابر خشکسالی به دهقانان، آموزش روش‌های کشت مناسب در شرایط کم‌آبی و انتخاب محصولات مقاوم.»
این در حالی است که دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) اعلام کرده است که افغانستان با یکی از بدترین خشک‌سالی‌های چند دهه اخیر مواجه است. براساس این گزارش، محصولات زراعتی در سال جاری تخریب شده، دام‌ها گرسنه مانده و صدها خانواده مجبور شده‌اند خانه‌های خود را ترک کرده و به دنبال آب و غذا بروند.
پیش از این نیز برنامه جهانی غذا (WFP) و دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) در دو گزارش جداگانه اعلام کرده‌اند که افغانستان با یکی از بدترین بحران‌های گرسنه‌گی در جهان مواجه است. براساس این گزارش‌ها، افغانستان یکی از ۱۰ کشور آسیب‌پذیر در برابر تغییرات اقلیمی در جهان شناخته می‌شود.
این نگرانی‌ها در حال مطرح می‌شود که نشست تغییر اقلیم سازمان ملل متحد (COP30) از ۱۰ تا ۲۱ نوامبر ۲۰۲۵ در شهر بلم، برازیل برگزار شده و شرکت‌کننده‌گان در آن درباره اقداماتی مانند محدود کردن افزایش دمای جهانی به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد، کمک به جوامع آسیب‌پذیر برای سازگاری با اثرات تغییرات اقلیمی و رسیدن به سطح انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۵۰ گفت‌وگو می‌کنند.
