منابع صحی در کابل می‌گویند که طالبان بدون توجه به وضعیت بیماران و امکانات صحی شفاخانه‌ها، فضای کاری و رسیده‌گی به بیماران را دشوار کرده‌اند. به گفته منابع، بیماران مرد و زن نمی‌توانند در یک بخش بستری شوند و پرستاران و داکتران زن نمی‌توانند به بیماران مرد در بخش‌هایی که مربوط به زنان نیست، حتا در حالت خطر مرگ، رسیده‌گی کنند. همچنین داکتران مرد نیز نمی‌توانند زنان در وضعیت بحرانی بین زنده‌گی و مرگ را در همان بخش درمان کنند. همزمان، برخی از مریضان و همراهان‌شان وضعیت شفاخانه‌های دولتی را رقت‌بار توصیف کرده‌اند و می‌گویند که نه‌تنها به بیماران رسیده‌گی نمی‌شود، بلکه شفاخانه‌ها به حفظ و نگهداری خود نیز توجه ندارند و کثافت و بوی نامطبوع مراکز صحی، که باید برای بیماران آرامش و سلامت فراهم کند، این درمانگاه‌ها را به مکانی نفرت‌انگیز تبدیل کرده است.
منابع می‌گویند که طالبان با ادامه ممنوعیت‌های گسترده علیه نظام صحی کشور و اعمال فشارهای مختلف، فضای کاری را برای داکتران و سایر کارکنان عرصه صحت تنگ‌تر کرده‌اند. به گفته منابع، براساس دستور طالبان، بیماران مرد و زن نمی‌توانند در یک بخش شفاخانه بستری شوند و داکتران زن و مرد نیز نمی‌توانند بر بخش‌های یکدیگر نظارت یا ارزیابی داشته باشند.
مرسل (مستعار)، پزشک در یکی از شفاخانه‌های خصوصی در کابل، می‌گوید که با اعمال ممنوعیت‌های طالبان، بیماران زن و مرد نمی‌توانند در یک بخش بستری شوند. به گفته او، در طبابت، هر عضو بدن معمولاً در یک بخش مشخص از شفاخانه رسیده‌گی می‌شود و بیماران همان بخش در آن بستری و درمان می‌شوند، زیرا تجهیزات و امکانات صحی مربوط در همان بخش قرار دارند.
این پزشک می‌گوید: «به طور مثال، پیش‌تر بیماران قلبی زن و مرد در یک بخش بستری می‌شدند و پرسونل زن و مرد همان بخش به وضعیت آنان رسیده‌گی می‌کردند. اکنون اجازه داده نمی‌شود که بیماران در یک بخش بستری شوند یا داکتران زن و مرد بتوانند بیماران جنس مخالف را درمان کنند، حتا اگر بیمار در حال مرگ باشد.»
داکتر دیگری که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید که ادامه این فشارها کار پزشکان و طبیبان را دشوار ساخته و هر لحظه با اضطراب و فشار همراه است. آنان نگرانند که مبادا یکی از اعضای امر به معروف و نهی از منکر طالبان حضور پیدا کند و به‌دلیل «عدم رعایت ارزش‌های اسلامی» دعوا ایجاد شده و مشکلات بزرگی برای داکتر یا پرستار به وجود آید.
این داکتر می‌افزاید: «حالا علاوه بر این که نمی‌توانی از وضعیت بیماران آگاهی لازم پیدا کنی، نمی‌توانی آرام و بدون اضطراب به کار بپردازی، مریض را ببینی، از وضعیتش مطلع شوی و بر درمان او تمرکز کنی. ادامه این وضعیت واقعاً نگران‌کننده است و طبابت با چنین شرایطی پیش نمی‌رود. وقتی طرف مریض می‌روی می‌ترسی که مبادا با کدام همکار مرد روبه‌رو شوی، چون همه از طالبان می‌ترسند و طبابت با ترس نمی‌شود.»
همزمان، شماری از بیماران و اعضای خانواده‌های آنان از عدم ارایه خدمات صحی لازم و به‌موقع در شفاخانه‌های دولتی و از هزینه‌های گزاف شفاخانه‌های خصوصی، که به گفته آنان کیفیت خدمات با بهای پرداختی همخوانی ندارد، ابراز نگرانی می‌کنند.
ستوده (مستعار)، یکی از باشنده‌گان شهر کابل، می‌گوید: «مادرم معده درد داشت، او را به یک کلینیک بردیم. ابتدا معاینات زیادی انجام می‌دهند و تمام روز طول می‌کشد تا معاینات تمام شود. هر معاینه هزینه بالایی دارد و داکتر نیز می‌گوید دارو را باید از داروخانه خودش تهیه کنیم، در حالی که دارو در جای دیگری ارزان‌تر است. روند درمانی به تجارت تبدیل شده و هیچ رحم و مهربانی باقی نمانده است. کسی که درآمد ندارد یا درآمد بسیار کمی دارد، چگونه می‌تواند در یک روز چهار هزار افغانی برای درمان معده خود بپردازد؟»
این باشنده کابل می‌افزاید: «مادربزرگم سرطان دارد و هر از گاهی به خون نیاز پیدا می‌کند. در شفاخانه‌های دولتی، تا کسی را نشناسی، حتا اگر در حال مرگ باشی، کسی توجه نمی‌کند. وقتی از طرف یک داکتر دیگر یا کسی که در شفاخانه شناخته شده معرفی شوی، علاوه بر آن باید ۵۰۰ افغانی هم پرداخت کنی تا داکتر بیمار را در بخش عاجل بپذیرد. علاوه بر این، پرستاران و داکترها وضعیت روحی بیماران و همراهان‌شان را رعایت نمی‌کنند و می‌خندند، که این موضوع بر درد بیماران می‌افزاید.»
ستوده می‌گوید: «وضعیت نظام صحی بسیار خراب است. شفاخانه‌ها به قدری کثیف هستند که قابل دیدن نیستند. ضایعات طبی در اطراف سطل‌های زباله شفاخانه‌ها ریخته شده و پاک‌کاری رعایت نمی‌شود. در کل، وضعیت دردناک و وصف‌ناپذیر است.»
این در حالی است که طالبان چند روز پیش بخشی از خدمات صحی یک زایشگاه در هرات را به‌دلیل ارایه داروهای ضد بارداری و کاندوم مسدود کردند. منابع گزارش داده بودند که محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان با ورود به بخش زایشگاه هرات، بخش خدمات حمایت از سلامت مادر و کودک را مسدود کرده بودند. شاهدان عینی نیز به روزنامه ۸صبح گفته‌اند که شماری از داکتران زن، با وجود داشتن حجاب، به‌دلیل نپوشیدن چادر/ برقع مورد نظر طالبان تحت فشار قرار گرفته‌اند.
منابع تاکید کرده‌اند که محتسبان طالبان همچنین وارد اتاق‌های معاینه شده و از زنان مراجعه‌کننده درباره داشتن محرم، وضعیت بارداری و دلیل مراجعه‌شان پرسش کرده‌اند. برخی از بیماران نیز مجبور به پوشیدن چادر شده‌اند.
در همین حال، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، به مناسبت روز جهانی صحت گفته است که زنان و دختران در این کشور همچنان با موانع جدی در دسترسی به خدمات بهداشتی مواجه هستند. او تاکید کرده که محدودیت‌های طالبان علیه زنان، سیستم صحی افغانستان را تضعیف کرده است. به گفته بنت، محدودیت‌های اعمال‌شده بر آزادی تردد، آموزش و فعالیت کارکنان بهداشتی زن، منجر به رنج و مرگ‌های قابل پیش‌گیری می‌شود.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل پیش‌تر در گزارشی هشدار داده بود که سیاست‌های محدودکننده طالبان به‌طور سیستماتیک حقوق بنیادین زنان را نقض می‌کند. او گفته است که بدون اقدام فوری جامعه جهانی، میلیون‌ها شهروند افغانستان، به‌ویژه زنان و دختران، از دریافت مراقبت‌های ضروری محروم خواهند شد.
از سوی دیگر، سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) اعلام کرده است که حدود ۱۴ میلیون تن در افغانستان برای دسترسی به خدمات صحی به کمک نیاز دارند. این سازمان روز سه‌شنبه، ۱۸ حمل، به مناسبت روز جهانی سلامت تاکید کرده است که خدمات درمانی یک ضرورت حیاتی است و نه یک امتیاز.
