طالبان در جریان ماه‌های جوزا و سرطان، حدود ۲۰۰ تن را در ولایت‌های مختلف کشور به اتهام گوناگون بازداشت کرده‌اند. ۱۴ نظامی پیشین، ۷۰ ریش‌سفید و بزرگ قومی، یک فعال حقوق بشر، دو خبرنگار، دو آموزگار، یک کمدین، سه سلمان، یک دادستان، دو محافظ چهره‌های سیاسی و بازرگانی، ۴۰ تن به اتهام شنیدن موسیقی، ۳۰ تن به اتهام کبک‌جنگی و قمار، شش عضو خانواده یک نماینده پیشین مجلس، ۱۲ تن به اتهام عضویت در جبهه مقاومت ملی و پنج تن به دلیل ایستاده‌گی در مقابل کوچی‌ها از جمله کسانی‌اند که از سوی طالبان در جریان دو ماه گذشته بازداشت شده‌اند. شماری از دیگر شهروندان نیز به اتهام‌های مختلف بازداشت شده‌اند. در این گزارش تنها ارقامی گردآوری شده که رسانه‌ای شده‌اند. با این حال، شمار بازداشت‌شده‌ها بیشتر از آن‌چه است که در این گزارش بازتاب می‌یابد. بسیاری از موارد بازداشت افراد توسط طالبان، به دلیل نگرانی‌های امنیتی از سوی خانواده‌های بازداشت‌‌شده‌گان، همه‌گانی نمی‌شود.
طالبان در نخستین روزهای سلطه بر کابل، فرمان عفو عمومی ملا هبت‌الله آخوندزاده، رهبر این گروه را اعلام کردند. براساس این فرمان، نباید کسی به دلیل مخالفت‌های گذشته با این گروه مورد آزارواذیت قرار گیرد. این فرمان در نخستین نشست خبری ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، در ۲۶ اسد ۱۴۰۰ ابلاغ شد. این گروه، در جریان دو سال گذشته اما به این فرمان پای‌بندی نشان نداده و به‌طور مستمر، نیروهای امنیتی، کارمندان پیشین و سایر شهروندان کشور را بازداشت و تحقیر کرده و در برخی موارد به قتل رسانده‌اند. در این گزارش، اطلاعات براساس تاریخ دسته‌بندی شده است.
براساس اطلاعات منابع، عبدالحمید خراسانی، یکی از فرماندهان طالبان، دو تن از برادرزاده‌های انجنیر علی، رییس امنیت ملی حکومت پیشین را در پنجشیر بازداشت کرده است. به گفته منابع، این دو تن کودکان ۱۶ و ۱۷ ساله هستند که با شوک برقی شکنجه شده و مجبور به اعتراف اجباری گردیده‌اند.
طالبان به تداوم بازداشت‌های‌شان، حسین‌خان سنگین، جنرال بازنشسته حکومت پیشین را در ولایت کابل بازداشت کرده‌اند. طالبان او را از منطقه ۳۱۵ خیرخانه بازداشت کرده و به جایی نامعلوم انتقال داده‌اند. او به‌حیث فرمانده لوای محافظت عامه ریاست امنیت ملی کار کرده و باشنده اصلی منطقه فراج ولایت پنجشیر است.
بازداشت نظامیان پیشین توسط طالبان، از دو سال به این سو بدون وقفه جریان داشته است. این گروه، دو افسر ارتش حکومت پیشین به نامهای مسلم و بریالی را در دوم جوزا، از حوزه دوم شهر کابل بازداشت کرده است. آنان، ساکنان اصلی روستای پوچاوه ولسوالی دره ولایت پنجشیرند که به گفته منابع، پس از سقوط حکومت پیشین، مصروف «غریب‌کاری» بودند. الماس سروری، نظامی دیگری است که پنج‌شنبه‌شب، ۴ جوزا، از خانه‌اش در مربوطات کوتل خیرخانه شهر کابل بازداشت و به جایی نامعلوم انتقال داده شده است. او که باشنده اصلی منطقه فراج ولسوالی عنابه پنجشیر است، پس از سقوط حکومت پیشین به ایران رفته و یک ماه قبل از بازداشت شدنش به کابل برگشته بود.
این گروه افزون بر نظامیان و کارمندان حکومت پیشین، افرادی را که از هجوم گوسفندان کوچی‌ها بر مزارع خود ممانعت کرده بودند، نیز بازداشت کرده‌اند. یک آموزگار به نام نورالله به تاریخ ششم جوزا در دره شنگریان ولسوالی شیخ‌علی ولایت پروان، پس از آن بازداشت شد که به گفته منابع مانع هجوم رمه کوچی‌ها بر کشت‌زارهایش شده بود. همچنان شماری از شهروندان که برای رسیده‌گی به دعوای حقوقی خود علیه کوچی‌ها شکایت کرده بودند، نیز بازداشت شده‌اند. طالبان چهار باشنده روستای «پشته غرغری» ولسوالی پنجاب بامیان را به دلیل دعوای حقوقی با کوچی‌ها به دستور ملا عبدالله سرحدی، والی طالبان برای این ولایت، بازداشت کرده‌اند.
طالبان به رغم اعلام عفو عمومی و وعده تامین امنیت بازرگانان، افراد وابسته به این صنف را نیز بازداشت و زندانی کرده‌اند. عبدالوکیل میرزایی، یک تن از محافظان اجمل رحمانی، عضو مجلس نماینده‌گان پیشین و بازرگانان کشور است که در منطقه پروان ۳ شهر کابل از سوی طالبان بازداشت و به جایی نامعلوم انتقال داده شده است.
تجارت‌پیشه‌گان و کسبه‌کاران نیز از بازداشت و لت‌وکوب طالبان در امان نمانده‌اند. این گروه روز پنج‌شنبه، ۱۱ جوزا، مسوول یک نمایشگاه صنایع دستی و تولیدات زراعتی را در شهر هرات پس از آن بازداشت کرده که شماری از خبرنگاران مرد در محل مربوط به زنان رفته بودند.
سرکوب، بازداشت خبرنگاران و فعالان حقوق بشری نیز به‌طور مستمر از سوی طالبان صورت گرفته است. این گروه به دنبال بازداشت برخی از فعالان مدنی، شمس‌الرحمان رحیق، یکی از فعالان حقوق بشر را برای دومین‌بار در شهر کابل بازداشت کرده است. طالبان آقای رحیق و عطاالرحمان، پسر کاکای او را روز دوشنبه، ۸ جوزا، از ساحه گذرگاه شهر کابل بازداشت کرده‌اند. آن‌ها نیز باشنده اصلی ولایت پنجشیرند.
بازداشت نظامیان پیشین از موارد خبرساز بوده که طالبان پیوسته به آن مبادرت ورزیده‌اند. جنگ‌جویان این گروه با وجود ادعای فرمان عفو عمومی، نیروهای امنیتی پیشین را به‌طور دوام‌دار در ولایت‌های مختلف بازداشت، ناپدید و در مواردی تیرباران کرده‌اند. این گروه در ماه گذشته در ولایت‌های کندز و پکتیکا دو نظامی پیشین را تیرباران کردند. همچنان رمضان زیرک، فرمانده امنیه پیشین ولسوالی قره‌باغ ولایت غزنی، توسط این گروه بازداشت شده است.
طالبان علاوه بر این، افراد غیرنظامی، باشنده‌گان محل و بزرگان قومی را نیز بارها بازداشت کرده‌اند. این گروه روز دوشنبه، ۱۵ جوزا، ۷۰ تن از باشنده‌گان پنجشیر را از منطقه «قاش‌دراز پرانکال سنگی‌خان» ولسوالی آبشار این ولایت بازداشت کرده‌اند.
کارمندان حکومت پیشین که در رژیم طالبان کار کرده‌اند، نیز مورد بازداشت و آزارواذیت قرار گرفته‌اند. طالبان، مدیر مالی و اداری ولسوالی دره ولایت پنجشیر را بازداشت کرده‌اند. این گروه، در جریان دو سال گذشته، شمار زیادی از دارنده‌گان تذکره پنجشیر را به اتهام همکاری با جبهه مقاومت ملی افغانستان بازداشت کرده و در برخی موارد به قتل رسانده‌اند.
در جریان دو سال گذشته، دستگاه امر به معروف و نهی از منکر طالبان، به دستگاه تحقیر و شکنجه روحی شهروندان نیز معروف شده است. محتسبان این گروه در ولایت لوگر ۳۰ تن از باشنده‌گان این ولایت را به اتهام کبک‌جنگی و قمار زدن، بازداشت کرده‌اند. منابع گفته‌اند که این افراد روز جمعه، ۱۹ جوزا، از روستای «پادخواب شانه‌ای» شهر پل علم، مرکز ولایت لوگر، بازداشت شده‌اند.
شهروندان خارجی نیز در افغانستان از بازداشت و شکنجه طالبان در امان نمانده‌اند. وزارت امور خارجه اتریش اعلام کرده است که طالبان یک مرد ۸۶ ساله اتریشی را به اتهام جاسوسی بازداشت کرده‌اند. وزارت خارجه این کشور به دلیل مسایل امنیتی از افشای هویت این شهروند اتریش خودداری کرده است.
همچنان شیرین‌آغا، عضو قطعه خاص ارتش حکومت پیشین در پنجشیر از سوی طالبان بازداشت شده است. منابع گفته‌اند او پس از سقوط حکومت پیشین، بیکار بود و با هیچ گروهی ارتباط نداشت.
این گروه به تداوم بازداشت‌های نظامیان پیشین، غیاث‌الدین، کارمند امنیت ملی حکومت قبلی را روز شنبه، ۲۷ جوزا، از مربوطات خیرخانه شهر کابل بازداشت کرده است. منابع گفته‌اند که غیاث‌الدین بعد از سقوط حکومت پیشین بیکار بود و با هیچ گروهی در تماس نبود.
طالبان همچنان زنان عضو نیروهای امنیتی پیشین را بازداشت کرده‌اند. این گروه صبرو رضایی، آمر جلب‌وجذب پولیس اناثیه فرماندهی امنیه دایکندی در حکومت پیشین را بازداشت کرده است. به گفته منابع، طالبان دو خواهر وی را نیز با او به زندان نظارت‌خانه برده‌اند. براساس اطلاعات منابع، او روز شنبه، ۲۷ جوزا، به اتهام توهین و داشتن فعالیت‌های فیس‌بوکی علیه این گروه، توقیف شده است.
براساس گزارش‌ها، باشنده‌گان پنجشیر بیشتر از همه شهروندان کشور در معرض بازداشت طالبان قرار داشته‌اند. طالبان روز پنج‌شنبه، ۲۵ جوزا، ثناءالرحمان، افسر وزارت داخله حکومت پیشین و صدام حسین، آموزگار یکی از مکاتب پنجشیر را، از منطقه آب‌دره ولسوالی عنابه بازداشت کرده و به ریاست ۴۰ استخبارات این گروه انتقال داده‌اند.
گزارش‌های رسانه‌ای در دو ماه گذشته نشان می‌دهد که طالبان در این مدت افزون بر بازداشت نظامیان پیشین، به بازداشت خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای نیز ادامه داده‌اند. این گروه رضا شهیر، خبرنگار پیشین تلویزیون راه فردا را از شاهراه هرات-کابل بازداشت کرد. به گفته منابع او به تاریخ ۲۷ جوزا، از منطقه شاه‌جوی زابل بازداشت شد. براساس معلومات منابع، این خبرنگار یک سال پیش به ایران رفته بود و برای تمدید اسناد خویش برگشته بود. عرفان‌الله بیدار، خبرنگار رادیو صفا در ولایت ننگرهار نیز از سوی طالبان بازداشت شده است. منابع گفته‌اند که افراد طالبان با استفاده از یک موتر نوع هایلکس این خبرنگار را از مقابل مسجد عیدگاه شهر جلال‌آباد، مرکز این ولایت، با خود برده‌اند.
وابسته‌گان داکتر عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه حکومت پیشین و از چهره‌های مطرح سیاسی کشور که بعد از سقوط افغانستان به دست طالبان از کشور خارج نشده، نیز از بازداشت طالبان در امان نبوده‌اند. طالبان ملک‌میر محمدی، یک تن از محافظان آقای عبدالله را بازداشت کرده‌اند. به گفته منابع، ملک‌میر روز دوشنبه، ۲۹ جوزا، از منطقه کارته پروان شهر کابل بازداشت شده است.
دادستان‌های حکومت پیشین نیز در مدت دو ماه گذشته به رغم این‌که در وضعیت بد قرار داشته‌اند، بازداشت نیز شده‌اند. زکریا، دادستان حکومت پیشین، روز سه‌شنبه، ۳۰ جوزا، از خانه‌اش در روستای خشکک ولسوالی شیخ‌علی ولایت پروان بازداشت شده است. به گفته منابع، او دادستان نظامی قول‌اردوی ظفر در هرات بود.
به تداوم بازداشت‌های نظامیان پیشین، این گروه سه افسر ارتش حکومت قبلی را از ولایت پنجشیر بازداشت کرده است. به گفته منابع، این سه تن روز پنج‌شنبه، ۱ سرطان، از منطقه پیاوشت ولسوالی رخه بازداشت و به جایی نامعلوم انتقال داده شده‌اند. منابع از این افراد به نامهای خان‌عالم، طلا‌محمد و وثیق‌الله نام برده و گفته‌اند که آنان پس از تسلط طالبان مصروف کارهای شخصی بودند.
طالبان افزون بر بازداشت افراد به اتهام همکاری با جبهه مقاومت ملی و حکومت پیشین، شماری از سلمان‌ها را به دلیل اصلاح ریش و موی مردان نیز بازداشت و شکنجه کرده‌اند. این گروه روز سه‌شنبه، ۶ سرطان، سه سلمان را از شهر کهنه پلخمری مرکز ولایت بغلان بازداشت کرده است.
طالبان در نخستین روزهای تسلط خود بر ولسوالی سپین‌بولدک، یک کمدین مشهور قندهار را به رگ‌بار بستند. پس از آن نیز هرازگاهی کمدین‌ها مورد آزارواذیت این گروه قرار گرفته‌اند. طالبان در شب اول عید قربان سال جاری، احساس‌الله مشهور به خیروکاکا را از ولایت غزنی بازداشت کرده‌اند. او از مشهورترین کمدین‌های ولایت غزنی است.
اعضای خانواده و وابسته‌گان اعضای پارلمان پیشین نیز از بازداشت طالبان در امان نمانده‌اند. جنگ‌جویان این گروه یک‌شنبه‌شب، ۱۸ سرطان، وارد خانه وکیل جبار، نماینده تخار در مجلس نماینده‌گان پیشین شدند، برادرزاده، خواهرزاده، دو دهقان و زنان آنان را بازداشت کردند و به جایی نامعلوم انتقال دادند.
اعمال ممنوعیت از سوی طالبان علیه زنان تنها به محرومیت از آموزش و کار محدود نمانده است. این گروه زنان را به پوشیدن حجاب اجباری نیز مکلف ساخته است. منابع در هرات گفتند که طالبان زنانی را که دارای «حجاب و مانتو» نباشند، مزاحمت و بازداشت می‌کنند.
شنیدن موسیقی در جشن‌های عروسی، بعد از تسلط طالبان به درد سر و معضل بزرگی برای خانواده‌ها تبدیل شده است. دستگاه امر به معروف و نهی از منکر طالبان، یک داماد و ۲۰ مهمانش را در شب عروسی‌اش از ولایت غزنی بازداشت کرده است.
بازداشت به اتهام عضویت و همکاری با جبهه مقاومت ملی از سوی طالبان در دو سال گذشته به‌طور دوام‌دار صورت گرفته است. این گروه در جریان ماه سرطان امسال، دست‌کم شش جوان را از روستاهای بوشت، لب‌دره و سرغیلان ولسوالی شهدای بدخشان به اتهام همکاری با جبهه مقاومت ملی افغانستان بازداشت و شکنجه کرده است. آن‌ها همچنان شش تن را به اتهام عضویت در جبهه مقاومت ملی افغانستان از ساحه چرخ‌وفلک ولسوالی خوست ولایت بغلان بازداشت کرده‌اند.
طالبان به تداوم بازداشت‌های‌شان، شکور، یکی از نظامیان پیشین را از شهر قلعه‌نو، مرکز ولایت بادغیس، بازداشت کرده‌اند. به گفته منابع، او پس از سقوط حکومت پیشین به کارهای عادی رو آورده بود و با هیچ گروهی در تماس نبود.
شنیدن موسیقی برای شهروندان زیر حاکمیت طالبان پیوسته درد‌سرساز بوده است. محتسبان این گروه روز پنج‌شنبه، ۲۹ سرطان، پنج جوان را از ولایت غزنی به اتهام شنیدن موسیقی از یک منزل مسکونی بازداشت کرده‌اند.
بازداشت نیروهای امنیتی دست‌کم از خبرهای روزمره رسانه‌هایی که خارج از حیطه حاکمیت طالبان فعالیت می‌کنند، تبدیل شده است. این گروه در روزهای ۱۴ و ۱۶ سرطان، از منطقه‌های تایمنی و سرک بوستان شهر کابل دو تن از نظامیان پیشن را بازداشت کرده و به جایی نامعلوم انتقال داده است.
گفتنی است که کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان فرمان عفو عمومی طالبان را یک فرمان دروغین خوانده است. پیش از این ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل و برخی سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی از سرپیچی جنگ‌جویان طالبان و بازداشت شهروندان از سوی این گروه به‌شدت ابراز نگرانی کرده‌اند.
