شماری از باشندهگان بدخشان نسبت به ادامه جان‌باختن معدن‌کاران در این ولایت هشدار می‌دهند. آنان می‌گویند که تنها شمار اندکی از مردم محل در استخراج معادن سهم دارند و آنان نیز مجبورند به طالبان باج بدهند. به گفته این باشندهگان، در نقاط مختلف بدخشان تونل‌های زیادی برای جست‌وجوی طلا در دل کوه‌ها حفر شده است. این باشندهگان می‌گویند که فروریختن تونل‌ها و درگیری طالبان بر سر استخراج معادن طلا تا کنون جان تعدادی زیادی را گرفته است. آنان می‌افزایند که طلای بدخشان توسط شرکت‌های چینی، ترکی و طالبان از ولایت‌های هلمند و قندهار بدون رعایت معیارهای پذیرفته شده جهانی استخراج می‌شود. به باور آنان، بخش عمده درآمد این معادن به جیب مقام‌های طالبان، از جمله محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، و عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رییس‌الوزرای این گروه و شرکت‌های چینی می‌رود. در همین حال، شماری از کارشناسان محیط زیست با ابراز نگرانی از استخراج بی‌رویه و غیرمعیاری معادن هشدار می‌دهند که ادامه این روند می‌تواند به تخریب لایه‌های زیستی و آسیب‌های جدی محیط زیستی منجر شود.
عبیدالله (مستعار)، یکی از باشندهگان بدخشان، از جان باختن باشندهگان این ولایت هنگام استخراج معادن طلا ابراز نگرانی می‌کند. او می‌گوید که در نقاط مختلف بدخشان تونل‌های زیادی برای یافتن طلا در داخل کوه‌ها حفر شده است که گاهی بر اثر فروریختن، کارگران معدن در آن گیر مانده و جان خود را از دست می‌دهند.
این باشنده بدخشان می‌افزاید: «متاسفانه همه‌ساله در جریان استخراج معادن طلا در بدخشان، افراد زیادی جان‌های خود را از دست می‌دهند. تعداد دقیق آن‌ها را به یاد ندارم، اما بسیار زیاد است. حادثه اخیر که در آن سه تن در زیر آوار معدن‌های شهربزرگ جان باختند و رسانه‌ای شد، تنها گوشه کوچک و ناچیزی از این قضیه است. در نقاط مختلف بدخشان تونل‌های زیادی برای یافتن طلا در داخل کوه‌ها حفر شده که گاهی بر اثر فروریختن، کارگران در آن گیر می‌مانند و جان می‌ذهند. صاحبان تونل‌ها اکثراً افراد بی‌بضاعت و فقیر را برای کار در داخل تونل‌ها استخدام می‌کنند و به‌دلیل خطرات موجود، خودشان وارد تونل نمی‌شوند.»
عبیدالله می‌گوید: «در معادن طلای بدخشان، بیشتر شرکت‌های چینی و شرکت‌های داخلی که اغلب به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با مقام‌های طالبان در ارتباط‌اند، فعالیت می‌کنند. مردم محل به معادن دسترسی ندارند و بیشتر به‌عنوان کارگر و مزدور از سوی این شرکت‌ها استخدام می‌شوند. شمار کسانی که از مردم بدخشان مالک معدن باشند، بسیار اندک است و آن‌ها نیز اگر با شرکت‌ها و مقام‌های طالبان همدست نباشند یا باج نپردازند، نمی‌توانند فعالیت کنند. شماری از افراد محلی در مناطقی که معمولاً ذخایر طلای زیادی هم ندارد، زمانی که کار استخراج را آغاز می‌کنند، تا وقتی که سهم مشخص یا رشوه‌ای نقدی به مقام‌های محلی طالبان نپردازند، اجازه کار به آن‌ها داده نمی‌شود و این موضوع باعث شده که مردم به‌راحتی جرأت سرمایه‌گذاری در معادن طلا را نداشته باشند.»
متین (مستعار)، یکی دیگر از باشندهگان بدخشان، می‌گوید که در پی استخراج غیرمعیاری معادن طلا و درگیری‌های میان گروه طالبان در این ولایت، ده‌ها تن کشته شده‌اند. به گفته او، طلای بدخشان توسط شرکت‌های چینی و ترکی، و همچنان طالبان از ولایت‌های هلمند و قندهار استخراج می‌شود.
این باشنده بدخشان می‌افزاید: «در نتیجه استخراج معادن در بدخشان، تا کنون تعداد زیادی جان خود را از دست داده‌اند. هنوز آمار دقیق در دست نیست، اما شمار قربانیان بیشتر از این است. این تلفات ناشی از استخراج غیرمعیاری معادن و درگیری‌هایی است که هر روز ادامه دارد. استخراج معادن در بدخشان بیشتر توسط مقام‌های طالبان انجام می‌شود که با چینی‌ها هماهنگی دارند و اغلب آن‌ها از ولایت‌های هلمند، قندهار و لوگر هستند. پروژه‌های استخراج طلا بیشتر مربوط به شرکت‌های چینی و ترکی است.»
متین با انتقاد از این وضعیت می‌افزاید: «استخراج بی‌رویه معادن، آسیب‌های جدی به محیط زیست وارد کرده و بدخشان را به سوی بیابانی شدن سوق داده است. از قطع جنگلات گرفته تا از بین رفتن چمن‌زارها، همه باعث شده که این ولایت به تدریج به یک بیابان تبدیل شود. درآمد این معادن به جیب مقام‌های طالبان، از جمله ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان و ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رییس‌الوزرای این گروه، و بخش بزرگی از آن نیز به جیب چینی‌ها می‌رود.»
در همین حال، سیدشاه گهرپور، کارشناس محیط زیست، نسبت به استخراج بی‌رویه و غیرمعیاری معادن هشدار داده و می‌گوید که این وضعیت می‌تواند به تخریب لایه‌های زیستی منجر شود.
آقای گهرپور می‌گوید: «استخراج بی‌رویه معادن یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی است که متاسفانه در افغانستان جریان دارد و نگرانی‌های جدی را به‌بار آورده است. این روند می‌تواند سبب تخریب لایه‌های زیستی شود، فرسایش خاک را افزایش دهد، بیابان‌زایی را تشدید کند، احتمال وقوع بلایای طبیعی را بیشتر کرده و پوشش سبز را از بین ببرد. این وضعیت نه‌تنها به تخریب محیط زیست می‌انجامد، بلکه باعث آلوده‌گی بیشتر زنجیره‌های آبی نیز می‌شود، امنیت غذایی را کاهش می‌دهد و خسارات جانی و مالی در پی دارد.» به گفته او، برای کاهش خطرات ناشی از استخراج معادن، باید به افرادی که در این بخش کار می‌کنند آگاهی‌دهی صورت گیرد و از تکنالوژی‌های پیشرفته استفاده شود.
این کارشناس محیط زیست همچنان می‌افزاید: «در قدم نخست، باید ارزیابی‌های محیط زیستی مدنظر گرفته شود. به افرادی که در پروژه‌های استخراج معادن فعالیت دارند، آگاهی‌دهی صورت گیرد و از تکنالوژی‌های پیشرفته در روند استخراج استفاده شود. همچنان، بخشی از عواید حاصل از استخراج معادن باید در ساخت بندها و توسعه انرژی‌های قابل تجدید سرمایه‌گذاری شود.»
گفتنی است که طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان، استخراج معادن کشور را به‌گونه گسترده آغاز کرده‌اند.
چندی پیش منابع به روزنامه ۸صبح گفته بودند که طلاکاران زمین‌ها را تخریب می‌کنند و مسیر دریای آمو و کوکچه را در بدخشان تغییر داده‌اند.
