حسین درخشان در تعریف وبلاگ می‌گوید: «وبلاگ‌ها مثل کافه‌هایی بودند که مردم در آن‌ها درباره هر موضوعی که به آن علاقه داشتند، بحث می‌کردند.» اما تعریفی که از وبلاگ در کتاب مهارت‌هایی برای نویسنده قرن ۲۱ آمده است را بیشتر می‌پسندم: «وبلاگ یک دفترچه یادداشت یا ژورنال شخصی دیجیتال بر روی شبکه جهانی اینترنت است که در آن وبلاگ‌نویس به‌طور مرتب نظرات، افکار، ایده‌ها، خاطرات و تجارب خود را با مخاطبانی که ممکن است ساکن نقاط مختلف جهان باشند، به اشتراک می‌گذارد. وبلاگ‌نویسی شکلی از روزنامه‌نگاری شهروندی است که از ماهیت دموکراتیک اینترنت بهره می‌برد.»
وبلاگ، کتاب آنلاین نویسنده است که می‌تواند هرلحظه آن را ویرایش کند، در آن تغییر ایجاد کند و مطلب تازه‌ای بر آن بیفزاید. می‌تواند مجله شخصی نویسنده هم باشد. آرشیوی از نوشته‌ها، فضایی برای گفت‌وگو و حتا بستری برای انتشار یک کتاب دنباله‌دار نیز باشد. نویسنده در وبلاگ این امکان را دارد که نوشته‌هایش را بدون واسطه منتشر کند و هر زمان که خواست به آن‌ها باز گردد. یکی از ویژه‌گی‌های جالب وبلاگ همین امکان بازگشت به متن است. نوشته‌ای که امروز منتشر می‌کنیم، لزوماً نوشته‌ای تمام‌شده نیست. ممکن چند ماه بعد به آن برگردیم و بخشی از آن را تغییر بدهیم یا یادداشتی تازه در ادامه‌اش بنویسیم. وبلاگ این امکان را می‌دهد.
وبلاگ‌نویسی در افغانستان
وبلاگ‌نویسی در افغانستان با انتشار مطلبی با عنوان «غزل امروز افغانستان»، توسط ضیا افضلی در سرویس Word Press.com در سال ۱۳۸۸، آغاز می‌شود. وحید پیمان هم از وبلاگ‌نویسان افغانستانی است که وب‌گاه خودش را دارد و به‌گونه پیوسته در آن می‌نویسد و مطلب منتشر می‌کند.
اگرچه بازار نوشتن هنوز کماکان گرم است و روزبه‌روز گرم‌تر هم می‌شود، اما وبلاگ‌نویسی یا نوشتن در فضای وب چندان در افغانستان جا نیفتاده است. غالباً نویسنده‌گان زحمت ساختن وبلاگ شخصی را نمی‌پذیرند و کارشان را با نوشتن در شبکه‌های اجتماعی، ازجمله فیسبوک، اینستاگرام و ایکس، راه می‌اندازند.
البته نوشتن در شبکه‌های اجتماعی به‌خودی‌خود کار بدی نیست. این شبکه‌ها امکان ارتباط سریع با مخاطبان را فراهم می‌کنند و گاهی هم حتا یک نوشته در آن‌ها بیشتر از یک مقاله در وبلاگ خوانده می‌شود. اما مساله این است که شبکه‌های اجتماعی برای هدف دیگری ساخته شده‌اند و نوشتن در آن‌ها با محدودیت‌هایی همراه است.
اینستاگرام تصویرمحور است و فضای کمی برای نوشتن در اختیار نویسنده می‌گذارد. فیسبوک بستر مناسبی برای مطالعه عمیق و پیوسته فراهم نمی‌کند و معمولاً با اختلال در تمرکز همراه است. علاوه بر محدودیت‌های دیگر این شبکه‌ها، دست نویسنده در انتخاب قالب نوشتن هم بسته است. فیسبوک معمولاً یک قالب مشخص به همه می‌دهد و نمی‌توان فونت و اندازه متن را تغییر چندانی داد. اینستاگرام هم فضای بزرگی برای تصویر و قالب کوچکی برای متن می‌دهد که برای یک نویسنده محدودیت است.
چرا وبلاگ؟
وبلاگ محیط آزاد برای نوشتن است. محدودیت کلمه ندارد. می‌توان هزاران هزار کلمه نوشت. همچنان نوشته‌های وبلاگ برخلاف پست‌های شبکه‌های اجتماعی در یک ساختار منظم می‌مانند و قابل بازیابی‌اند. از دیگر مزیت‌های وبلاگ‌نویسی این است که نویسنده درباره شکل انتشار، دسته‌بندی، ظاهر و سازمان‌دهی نوشته‌هایش اختیار بیش‌تری دارد.
فرض کنیم نویسنده‌ای چند سال است که درباره ادبیات و سینما و کتاب و تجربه‌های روزمره‌اش می‌نویسد. اگر همه این نوشته‌ها را در یک شبکه اجتماعی منتشر کرده باشد، پیداکردن آن‌ها بعد از مدتی دشوار می‌شود. اما در وبلاگ می‌تواند برای هر موضوع دسته‌بندی جداگانه‌ای بسازد. خواننده‌ای که به نوشته‌های ادبی علاقه دارد، لازم نیست از میان تمام مطالب شخصی و روزمره‌اش بگذرد تا به آن نوشته‌ها برسد.
از طرف دیگر، وبلاگ فضای شخصی نویسنده است. می‌تواند ظاهر آن را تغییر بدهد، عنوانی برایش انتخاب کند، صفحه‌های مختلف بسازد و نوشته‌هایش را به‌شکلی که دوست دارد در معرض دید مخاطب قرار دهد. این اختیار در شبکه‌های اجتماعی کم‌تر وجود دارد یا اصلاً وجود ندارد. آن‌جا ما در زمینی می‌نویسیم که دیگران ساخته‌اند و قوانینش را دیگران تعیین می‌کنند؛ اما وبلاگ به ما امکان می‌دهد فضای انتشار خودمان را بسازیم.
البته وبلاگ‌نویسی به این معنا نیست که نویسنده دیگر به شبکه‌های اجتماعی نیاز ندارد. اتفاقاً می‌توان از این دو در کنار هم استفاده کرد. شبکه‌های اجتماعی راهی برای معرفی نوشته‌ها و ارتباط با مخاطبانند و وبلاگ می‌تواند خانه اصلی نوشته‌ها باشد. می‌توان مطلبی را در وبلاگ منتشر کرد و سپس پیوند آن را در فیسبوک یا اینستاگرام به اشتراک گذاشت. به این ترتیب، نوشته به‌جای آن‌که در انبوهی از اطلاعات گم شود در جای مشخصی می‌ماند.
وبلاگ‌نویسی لزوماً به‌معنای داشتن مخاطبان فراوان یا انتشار مطالب پُر بازدید نیست. گاهی وبلاگی با ده خواننده می‌تواند برای نویسنده‌اش مفیدتر از صفحه‌ای با هزاران دنبال‌کننده باشد. ده خواننده جدی بهتر از هزار خواننده‌ای هستند که صرفاً برای سرگرمی و وقت‌گذرانی آمده‌اند.
