شماری از شهروندان کشور از کیفیت خدمات مخابراتی شکایت دارند. آنان میگویند که پس از سلطه طالبان، کیفیت و سهولت دسترسی به خدمات مخابراتی، بهویژه انترنت، بهگونهای بیسابقه کاهش یافته است. به گفته آنان، کیفیت پایین خدمات و قطع مکرر تماسها مشکلات جدی در زندهگی روزمره، کار و ارتباطاتشان ایجاد کرده است. همچنین از دید این شهروندان، شفافیت کافی در دریافت هزینههای تماس و انترنت وجود ندارد و خدمات ارایهشده با قیمتهای اعلامشده همخوانی ندارد.
این شهروندان در گفتوگو با روزنامهی ۸صبح میگویند که شرکتهای مخابراتی بستههای مکالمه و انترنت را تحت عنوان «تخفیف» ارایه میکنند، اما در عمل این بستهها مطابق تبلیغات نیست و کاربران قادر به استفاده کامل از آنها نیستند. آنان میگویند که خدمات قرضه در برخی شبکههای مخابراتی، از جمله اتصالات، فعال نشان داده میشود، اما در زمان نیاز، قرضهای داده نمیشود و پس از اضافهکردن کریدت، همان مقدار از حساب کاربران کسر میشود. به گفته آنان، در شماری از ولسوالیها دسترسی به شبکههای مخابراتی بهگونۀ کامل وجود ندارد.
شمیلا، یکی از باشندهگان ولایت غزنی، میگوید که شبکههای مخابراتی در افغانستان آنگونه که باید خدمات ارایه کنند، ارایه نمیکنند. او میافزاید که تا کنون سیمکارتهای چند شبکه مخابراتی را امتحان کرده، اما هیچکدام رضایت او را جلب نکردهاند. به گفته او، برخی از شرکتها با بهرهگیری از موقعیت انحصاری و نبود نظارت موثر، بهای خدمات را بهصورت غیرمنطقی بالا نگه داشتهاند و بهجای توجه به رضایت مشتری، تنها به سود خود فکر میکنند.
این باشنده غزنی میگوید: «تا حال سیمکارتهای مختلفی از شرکتهای افغان بیسیم و اتصالات گرفتهایم، اما هیچکدام خدمات خوبی ارایه نکردهاند. یک بسته را با قیمت ۵۰۰ افغانی خریدم که گفته بودند با تخفیف است، اما حتا یک هفته هم دوام نداشت، در حالی که روی بسته نوشته شده بود که یک ماه اعتبار دارد. بعد از آن بهطور ناگهانی دوباره فعال میشد. وقتی تماس گرفتم، به من گفتند که گزینه را خودم فعال نگه داشتهام، در حالی که تنها کد فعالسازی را داده بودم. این مشکلات باعث شده استفاده از خدمات بسیار سخت و ناامیدکننده شود و کیفیت خدمات در قرن ۲۱ بسیار پایین است.»
عتیق، یکی از باشندهگان ولایت بغلان، میگوید که با وجود رشد چشمگیر مخابراتی و رقابتهای جهانی، افغانستان هنوز در پایینترین سطح این بخش قرار دارد. او میافزاید که در کشور رقابت واقعی میان شبکههای مخابراتی وجود ندارد و شرکتها با هم هماهنگ عمل میکنند، بهگونهای که بیشتر قدرت و اختیار در دست خود آنهاست. به گفته او، طالبان توانایی مدیریت دیجیتال و مخابراتی را ندارد و شرکتهای خصوصی از این وضعیت سوءاستفاده میکنند.
این باشنده بغلان میافزاید: «افغانستان یک کشور محاط به خشکه است و از سلسله کوهها و تپههای متعدد تشکیل شده؛ یعنی جغرافیای آن هموار و صاف نیست. به همین دلیل، شبکههای مخابراتی خدمات خود را براساس این شرایط تنظیم نمیکنند. یک مشکل عمده در افغانستان، حتی در این عصر، مشکل آنتندهی است. در مناطق دورافتاده که جای خود دارد، حتا در یک نقطه ثابت هم خدمات آنتندهی پایدار نداریم و ممکن است آنتندهی ضعیف، خوب یا قطع شود و جریان ارتباط عادی دچار مشکل شود.»
شهیر، یکی از باشندهگان ولایت پنجشیر، میگوید که خدمات شبکههای مخابراتی در ولایت آنان نیز قابل قبول نیست. او میافزاید که در مناطق دورافتاده و بیرون از شهر در این ولایت عملاً خدماتی وجود ندارد. او میگوید: «نه انترنت درست کار میکند و نه خط تلفن، اما هزینهها خیلی بالا است. در این زمینه توجهی نشده و کسانی که در قریه و قصبه زندگی میکنند، دسترسی مناسب به انترنت ندارند. امیدوارم در این قیمتها توجه شود تا همه بتوانند به شکلی درست از این خدمات استفاده کنند.»
سلطان، یکی از باشندهگان کابل، میگوید که با وجود زندهگی در پایتخت افغانستان، کیفیت پایین خدمات مخابراتی زندهگی او را با مشکلات جدی روبهرو کرده است. به گفته او، شرکتهای مخابراتی باید توجه بیشتری به توسعه زیرساختهای ارتباطی، از جمله فایبر نوری و ایجاد ایستگاههای جدید مخابراتی در سراسر کشور داشته باشند.
این باشنده کابل میگوید: «فقط پول میپردازیم و همان را دریافت میکنیم. انترنت واقعی نیست؛ مثلاً بستهای که ۱۰ جیبی فعال است، وقتی استفاده میکنیم، تنها پنج جیبی قابل استفاده است. این نشان میدهد که بستهها واقعی نیستند و کیفیت تماسها نیز خراب شده است. سرویس VPN هم مشکلات تازهای ایجاد کرده است.»
در همین حال، شماری از کارشناسان تکنالوژی میگویند که برق ناپایدار و زیرساختهای قدیمی شبکههای مخابراتی، که هنوز از جنراتورها استفاده میکنند، یکی از دلایل پایین بودن کیفیت خدمات است. آنان همچنین دلیل اصلی گران بودن بستهها را وارد شدن تجهیزات و خدمات از کشورهای دیگر و نبود رقابت میان شبکههای مخابراتی میدانند.
فرهاد فخری، یکی از کارشناسان، میگوید: «دزدی انترنت متأسفانه در افغانستان وجود دارد. سیمکارتهای دستکاری شده و استفاده غیرقانونی از خطوط باعث فساد فنی و ضرر مالی برای کاربران میشود. از مدتها پیش، ایجاد فیلترها و محدودیتها توسط بسیاری از شرکتها این مشکل را تشدید کرده است.» به گفته کارشناسان، تکمیل شبکه فایبر نوری، ایجاد رقابت و نظارت جدی، و کاهش مالیات انترنت میتواند به بهبود کیفیت خدمات و کاهش هزینه بستههای انترنتی کمک کند.
در حال حاضر، بهای انترنت ماهانه در شبکههای مخابراتی روشن بین ۶۰۰ تا ۲۵۰۰ افغانی متغیر است. بستههای روزانه نیز با قیمتهای متفاوت عرضه میشوند که ارزانترین آن ۱۵ افغانی است.
در شبکه اتصالات، بستههای انترنت از ۲۰ افغانی شروع شده و تا ۲۹۹ افغانی برای ۵۰ جیبی عرضه میشوند. بستههای مکالمات این شبکه نیز متنوع است. در شبکه افغان بیسیم، بستههای روزانه از ۱۰ افغانی برای ۱۱۰ مگابایت آغاز شده و بستههای بزرگ تا ۶۲۰۰ افغانی برای ۲۰۰ جیبی ارایه میشوند. بستههای مکالماتی در این شبکهها نیز براساس نیاز کاربران متفاوت است.
هماکنون حدود شش شرکت مخابراتی در افغانستان فعالیت میکنند. پیشتر طالبان اعلام کرده بودند که تا سال ۲۰۲۵ میلادی سیمکارتهای ثبتشده فعال در کشور به ۲۳ میلیون رسیده است. مجموع سیمکارتهای توزیعشده در افغانستان حدود ۲۶ میلیون است که بخش زیادی از آن ثبت و راجستر شدهاند.






