بازداشت سه تن از باشندهگان بدخشان توسط طالبان به اتهام وابستهگی با فوزیه کوفی، عضو مجلس نمایندهگان دولت پیشین، واکنشهای گستردهای را برانگیخته است. شماری از کاربران شبکههای اجتماعی این اقدام طالبان را بهشدت نکوهش کرده و گفتهاند که این نوع انتقامگیری در تضاد با تمام اصول انسانی قرار دارد. همزمان، نزدیکان بازداشتشدهگان با ابراز نگرانی از بیسرنوشتی عزیزانشان، خواهان رهایی فوری آنان شدهاند.
طالبان سه تن از افرادی را که گفته میشود از نزدیکان و وابستهگان فوزیه کوفی، رییس نهاد «زنان برای افغانستان» و عضو مجلس نمایندهگان پیشین هستند، بازداشت کردهاند و تا کنون از سرنوشت آنان هیچ اطلاعی در دست نیست.
نزدیکان این بازداشتشدهگان با ابراز نگرانی از وضعیت صحی عزیزانشان میگویند که فعالیتهای آنان هیچ ارتباطی با فوزیه کوفی نداشته و آنان در یک سازمانی کار میکردند که از سوی طالبان نیز اجازه فعالیت داشته است.
همزمان، اعضای خانواده انجنیر همایون خواهانی و نزدیکانش نسبت به وضعیت صحی او ابراز نگرانی کردهاند. آنان خواهان رهایی فوری او شده و گفتهاند که وی هیچ نوع فعالیت سیاسی نداشته و زندهگی عادی داشته است.
همچنین، منابع میگویند که چند روز قبل طالبان در کارته مامورین به خانه فوزیه کوفی، که دفتر موسسهای به نام Equal for Justice بوده، یورش برده و کارمندان این دفتر را بازداشت و با خود بردهاند. به گفته منابع، «شیخ صبور و عبدالوکیل» در این دفتر کار میکردند که توسط آنان همایون خواهانی نیز بازداشت شده است.
منابع میگویند که طالبان به شیخ صبور گفتهاند از تلفن خود به همایون زنگ بزند و آدرس بگیرد و سپس او را نیز بازداشت کرده و به منطقه شش درک منتقل کردهاند. نزدیکان این افراد میگویند که دلیل این اقدام، فشار طالبان بر کوفی است تا مانع فعالیتهای او در «سکویهای بینالمللی» علیه طالبان شوند. به گفته این منابع، برگزاری نشستهای پیهم بانو کوفی در لندن و اسلامآباد باعث افزایش این فشارها شده است.
منابع همچنین میگویند که خانم یکی از بازداشت شدهگان به استخبارات طالبان مراجعه کرده و پرسیده است که شوهرم کجاست؟ طالبان به او گفتهاند که «برو، در غیر آن تو را نیز بازداشت میکنیم.»
در همین حال، فوزیه کوفی با نشر خبرنامهای گفته است که طالبان با حاکمیت «غیرمشروع» خود زندهگی مردم افغانستان را هر روز بیش از پیش دشوار ساختهاند. او افزوده است که طالبان سه ماه قبل با هجوم به منزل شخصیاش، آن را غصب کردهاند.
در بیانیه آمده است: «البته در آن زمان من در این مورد واکنشی نداشتم و طبق روال عادی به مبارزه خود ادامه دادم، چون مبارزه من و ما برای آزادی افغانستان است، نه برای اهداف شخصی. در پی این اقدام، اعضای خانواده و نزدیکانم که شماری از آنان در آن خانه زندهگی میکردند، ناگزیر به ترک آن و انتقال به محل دیگری شدند.»
بانو کوفی نوشته است: «روز سهشنبه، ۲۸ اپریل، محل جدید نیز مورد حمله قرار گرفت. در این یورش، شماری از بستهگان و حتا از هموطنان بدخشانی که هیچگونه وابستهگی خانوادهگی به من نداشتند، بازداشت شدند. از آن زمان تا کنون، خانوادههای این افراد از سرنوشت، وضعیت صحی و شرایط آنان بیاطلاع هستند. دو تن از آنان مشکلات صحی نیز داشتند. این جوانان آگاهانه انتخاب کردند که در افغانستان بمانند و همچون شهروندان عادی، در کنار چهل میلیون انسان دیگر، به زندهگی و کار خود ادامه دهند.»
در متن بیانیه آمده است: «چنین حملهای اقدامی بزدلانه است و نشان میدهد که گروه طالبان از یکسو در وضعیت ضعف، تزلزل و فروپاشی قرار دارند و از سوی دیگر، مبارزات زنان افغانستان تاثیرگذار و تعیینکننده بوده است. ما به این مبارزه تا تحقق آزادی و اعاده عزت و کرامت انسانی مردممان ادامه خواهیم داد.»
همچنین شماری فعالان حقوق زن و سیاسی این اقدام طالبان را «گروگانگیری» سیاسی و انتقامگیری خواندهاند و گفتهاند که طالبان در تضاد با تمام ارزشهای ملی و بینالمللی، با زندانی کردن وابستهگان و غصب داراییهای مردم تلاش میکنند سرکوب خود را نهادینه و گستردهتر سازند.
سیما نوری، یکی از فعالان حقوق زن، نوشته است: «طالبان با تصرف خانه و اموال فوزیه کوفی و بازداشت خودسرانه سه نفر از بستهگانش، بار دیگر به گروگانگیری سیاسی متوسل شدهاند. دو نفر از این مردان جوان بهشدت بیمار هستند و جانشان در خطر است. ما از سازمانهای حقوق بشری میخواهیم که فوراً برای آزادی آنان مداخله کنند. به ما بپیوندید و صدای آنان باشید.»
ناهید فرید، عضو مجلس نمایندهگان پیشین، نوشته است: «فوزیه کوفی روایت زنی است که سالها در برابر بی عدالتی ایستاد و هزینه داد. از آن دست صداهایی که نه با حذف، نه با فشار، و نه با گذر زمان خاموش میشوند. انسانهایی چون او در حافظه تاریخ مبارزات زنان افغانستان، به ریشه بدل میشوند، ریشههایی که هیچ قدرتی توان کندنشان را ندارد.»
با این حال، فیاضالدین غیاثی، از دیپلماتان پیشین، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که طالبان با اقدامات سازمانیافته و هدفمند علیه مخالفانشان، در تعارض آشکار با اصول بنیادین حقوق بشر و موازین پذیرفتهشده بینالمللی عمل میکنند. به گفته او، تداوم چنین اقدامات از سوی گروه طالبان نهتنها بیانگر بیتوجهی آشکار به حقوق بنیادین شهروندان است، بلکه وضعیت متزلزل، هراسمحور و فاقد مشروعیت در ساختار حاکمیت طالبان را نیز بیشتر آشکار میسازد.
آقای غیاثی میگوید: «تداوم سیاستهای مبتنی بر تبعیض، تعصب، سرکوب و خشونت ساختاری، کشور را بیش از پیش در مسیر بحرانهای عمیقتر سوق میدهد. تنها راه برونرفت از این وضعیت و رهایی از ستم زورگرایان مستبد، تقویت همبستهگی ملی، ایستادگی مدنی و حمایت مسوولانه جامعه جهانی از مردم افغانستان است.» به گفته او، روند کنونی نگرانکننده است و بدرفتاری، تخریب و حذف شخصیتهای ملی اعم از زن و مرد را در چارچوب سیاستهای تبعیضآمیز و انحصارگرایانه طالبان ارزیابی میکند و اقدامات اخیر علیه بانو کوفی و سایر چهرههای ملی را در امتداد همین رویکرد خطرناک میداند.
