شماری از شهروندان کشور از چالشها و موانع موجود در دسترسی به خدمات بانکی در افغانستان شکایت دارند. آنان میگویند با وجود داشتن حساب بانکی، بهدلیل دشواری دسترسی فوری به پول نقد، مشکلات دستگاههای خودپرداز و بیاعتمادی ناشی از تجربههای پیشین در دسترسی نداشتن به سپردههایشان، ترجیح میدهند پول خود را در خانه نگهداری کنند. به گفته آنان، این وضعیت از یکسو خطر سرقت و مصرف زودهنگام پول را افزایش داده و از طرف دیگر، روند پسانداز آنان را دشوار کرده است.
علیرضا، باشنده کابل، میگوید بهدلیل دشواری دسترسی به پول در مواقع اضطراری، ترجیح میدهد پول نقد خود را در خانه نگهداری کند تا در صورت بروز بیماری یا پیشآمدن مشکل، بتواند بهسرعت از آن استفاده کند.
او میافزاید: «بهدلیل مشکلات سیستم بانکی در افغانستان، در مواقع نیاز نمیتوانیم بهسرعت و بهآسانی به پول خود دسترسی پیدا کنیم. با آنکه نگهداری پول نقد در خانه خطرهایی، از جمله دزدی، را به همراه دارد، باز هم مجبورم پول خود را در خانه نگهداری کنم. یکبار همسرم بیمار شد و در شفاخانه بستری بود، اما من دو روز تمام برای دریافت پولم از بانک سرگردان بودم. این تجربه سبب شد اعتمادم را به سیستم بانکی از دست بدهم.»
مریم، باشنده کابل، میگوید که حدود پنج سال است حساب بانکی دارد، اما تجربه ناخوشی در دسترسی به پولش در مواقع نیاز فوری، سبب شده است که دیگر پولی را در بانک پسانداز نکند. او میافزاید: «زمانی که به پولم نیاز فوری داشتم، دو روز پیهم به بانک مراجعه کردم، اما مسوولان بانک گفتند که پول نقد در اختیار ندارند. در آن زمان، با وجود نیاز فوری، نتوانستم به پول خود دسترسی پیدا کنم. این تجربه سبب شد که پس از آن دیگر هیچ پولی را در حساب بانکیام پسانداز نکنم. اکنون حتا نمیدانم که حساب بانکیام بسته شده است یا خیر؛ زیرا دیگر برایم اهمیتی ندارد.»
پرویز (مستعار) میگوید که بهدلیل مشکلات دسترسی به حساب بانکی و ازدحام در بانکها، ترجیح میدهد پول نقد خود را در خانه نگهداری کند. او میگوید: «حدود چهار سال میشود که از حساب بانکیام پول برداشت نکرده بودم. بهدلیل محدودیتها و ازدحام بیش از حد در بانکها، نتوانستم به اندازهی پولی که نیاز داشتم، برداشت کنم. سرانجام، پس از دو روز سرگردانی، موفق شدم پولم را دریافت کنم. پس از آن، تصمیم گرفتم پول نقد خود را در خانه نگهداری کنم تا در مواقع نیاز بتوانم بهموقع به آن دسترسی داشته باشم و وقتم نیز در بانکها تلف نشود.»
کوثر (مستعار) میگوید که نگهداری پول در بانک میتواند به پسانداز بیشتر کمک کند؛ زیرا به گفتهی او، پول نقد در خانه زودتر مصرف میشود. با این حال، دشواری دسترسی آسان به خدمات بانکی، او را از سپردن پولش به بانک دلسرد کرده است.
او میافزاید: «هرچند فرهنگ پسانداز از طریق بانک هنوز در افغانستان بهگونه گسترده نهادینه نشده است، بسیاری از مردم پولهایشان را در بانک نگهداری میکنند؛ اما بیاعتمادی به نظام بانکی نیز افزایش یافته است. پس از تسلط طالبان، برای مدتی مردم نمیتوانستند مقدار زیادی از پول خود را از حسابهای بانکیشان برداشت کنند. اکنون نیز در صورت نیاز فوری به پول، ممکن است یک یا دو روز طول بکشد تا بتوانند به پول خود دسترسی پیدا کنند. به همین دلیل، مردم با وجود خطرهای نگهداری پول نقد در خانه، ترجیح میدهند پولشان را در خانه نگه دارند.»
کوثر میگوید: «پس از تسلط طالبان، تنها یکبار برای برداشت پول به بانک مراجعه کردم که با مشکلات و دردسرهای زیادی همراه بود. از آن زمان تا کنون، نه پولی به حسابم واریز کردهام و نه از آن پول برداشت کردهام.»
این درحالی است که برخی از مشتریان عزیزی بانک چندی پیش گفته بودند که این بانک هنگام افتتاح حساب، آنان را بهگونه روشن از برخی شرایط آگاه نکرده است. آنان ادعا کرده بودند که پس از استفاده از خدمات بانکی، از کسر مبالغی بابت برداشت پول از دستگاههای خودپرداز و هزینههای ماهانه خدمات بانکی مطلع شدهاند. این مشتریان از بانکها خواسته بودند که پیش از دریافت هرگونه هزینه در بدل ارایه خدمات، آنان را بهصورت شفاف در جریان بگذارند تا بتوانند درباره نحوه مدیریت و مصرف پولهایشان تصمیم آگاهانهتری بگیرند.







