شماری از باشنده‌گان کابل از کیفیت برخی دواهای ساخت افغانستان شکایت دارند. آنان می‌گویند که هرچند بهای دواهای داخلی در مقایسه با بسیاری از دواهای وارداتی پایین‌تر است، اما در مواردی نسبت به کیفیت و اثربخشی آن‌ها اطمینان کافی ندارند. به گفته آنان، نبود اطلاعات کافی درباره ترکیبات و کیفیت دواهای داخلی و نگرانی از چگونگی نظارت بر روند تولید، سبب شده است که بخشی از مصرف‌کننده‌گان هنگام خرید، دواهای وارداتی را ترجیح دهند.
این باشنده‌گان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌افزایند که نظارت منظم بر کارخانه‌های تولید دوا و آزمایش کیفیت محصولات می‌تواند در افزایش اعتماد مردم به تولیدات دارویی داخلی موثر باشد. آنان تاکید می‌کنند که افزایش تولید دوا در داخل کشور زمانی می‌تواند وابسته‌گی به واردات را کاهش دهد که کیفیت و اثربخشی این محصولات نیز تضمین شود.
زلیخا، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که تجربه متفاوت او از مصرف دواهای داخلی و وارداتی باعث شده است هنگام خرید دوا با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرد. او می‌افزاید که در یکی از موارد، پس از مصرف یک نوع دوا ساخت افغانستان به نتیجه مورد انتظار نرسیده و ناچار شده است برای ادامه درمان، نمونه وارداتی آن را تهیه کند. به گفته او، چنین تجربه‌ای برای بیمار علاوه بر تغییر دوا، هزینه درمان را نیز افزایش می‌دهد.
زلیخا می‌گوید: «وقتی دوا را برای درمان می‌خری، انتظار داری حداقل نتیجه‌ای را که داکتر گفته بگیری؛ اما من یک‌بار دوا ساخت افغانستان گرفتم و بعد از مصرف آن تغییری ندیدم. وقتی دوا وارداتی را استفاده کردم، احساس کردم نتیجه بهتر بود و همین باعث شد دفعه بعد در خرید دواهای داخلی بیشتر احتیاط کنم.»
شکور شاهد، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که نگرانی اصلی او درباره برخی دواهای ساخت افغانستان، نبود اطمینان از کیفیت و ترکیبات این محصولات است. او می‌افزاید که مصرف‌کننده‌گان معمولاً نمی‌توانند تشخیص دهند که یک دوا مطابق معیارهای صحی تولید شده یا مواد تشکیل‌دهنده آن با مشخصات درج‌شده روی بسته‌بندی مطابقت دارد یا خیر. به گفته او، همین نگرانی سبب شده است که شماری از مردم، با وجود قیمت بلندتر، دواهای وارداتی را انتخاب کنند.
شکور شاهد می‌گوید: «وقتی یک شربت افغانی ۵۰ افغانی و نمونه وارداتی آن ۱۵۰ افغانی قیمت دارد، مردم شاید به‌دلیل ارزان‌بودن دوا داخلی را بخرند؛ اما مهم این است که بدانند دوا واقعاً همان ترکیبات و کیفیتی را دارد که باید داشته باشد. اگر نظارت درست باشد و مردم از کیفیت دوا مطمین شوند، فکر می‌کنم اعتماد به تولیدات داخلی هم بیشتر می‌شود.»
شاهد می‌افزاید که مسوولان طالبان باید روند تولید دوا را از مرحله ورود مواد اولیه تا تولید و عرضه در بازار بررسی و محصولات دارویی را به‌صورت منظم آزمایش کنند. به گفته او، پایین‌بودن قیمت دواهای داخلی زمانی می‌تواند برای مردم یک مزیت باشد که این محصولات از نظر کیفیت و اثربخشی نیز با معیارهای لازم مطابقت داشته باشند.
با این حال، شماری از باشنده‌گان کابل کیفیت دواهای ساخت افغانستان را قابل قبول می‌دانند و می‌گویند که نمی‌توان کیفیت تمام دواهای داخلی را یکسان ارزیابی کرد.
آمنه، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که پس از بسته‌شدن مسیر پاکستان، کیفیت شماری از دواهای وارداتی نیز کاهش یافته و در این میان، برخی دواهای داخلی توانسته‌اند جایگزین بخشی از این محصولات در بازار شوند. او می‌افزاید که کیفیت برخی تولیدات داخلی، از جمله سیروم و الکول، برایش قابل قبول است، اما درباره کیفیت شماری از دواهای دیگر هنوز اطمینان کافی ندارد.
آمنه می‌گوید: «ما فعلاً از تولیدات داخلی استفاده می‌کنیم و تا حدی راضی هستیم، اما تولیدکننده‌گان باید روی کیفیت بیشتر کار کنند؛ چون اگر مردم یک‌بار از یک دوا نتیجه نگیرند، اعتمادشان از بین می‌رود و حتا اگر بعداً کیفیت آن بهتر شود، ممکن است دوباره سراغش نروند.»
شمس‌الله، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، برخلاف برخی دیگر از مصرف‌کننده‌گان، می‌گوید که به دواهای ساخت افغانستان اعتماد دارد و در مواردی کیفیت آن‌ها را بهتر از شماری از دواهای وارداتی می‌داند. او می‌افزاید که خودش از برخی دواهای داخلی استفاده کرده و با توجه به نوپا بودن صنعت داروسازی افغانستان، کیفیت آن‌ها را قابل قبول یافته است.
شمس‌الله می‌گوید: «من شخصاً به دواهای وطنی نسبت به بسیاری از دواهای بیرونی اعتماد دارم؛ هم از نگاه کیفیت و هم از این جهت که تولید دوا در داخل کشور باید رشد کند. خودم از دواهای داخلی استفاده کرده‌ام و کیفیت آن‌ها را نسبت به برخی دواهای خارجی که شرکت‌ها وارد می‌کنند، بهتر دیده‌ام.»
او می‌افزاید که مردم نباید هنگام خرید دوا تنها به نام شرکت یا شناخته‌شدن یک برند توجه کنند، زیرا به گفته او، برخی برندهای شناخته‌شده نیز ممکن است کیفیت مطلوبی نداشته باشند. شمس‌الله تاکید می‌کند که نهادهای صحی باید بر کیفیت و اثربخشی دواهای داخلی و وارداتی نظارت جدی داشته باشند تا انتخاب مردم بر اساس کیفیت و نه صرفاً نام و تبلیغات صورت گیرد.
این دیدگاه‌های متفاوت در حالی مطرح می‌شود که در سال‌های اخیر فعالیت کارخانه‌های تولید دوا در افغانستان افزایش یافته و طالبان از گسترش تولیدات داخلی و کاهش وابسته‌گی به واردات سخن گفته‌اند. نورالدین عزیزی، وزیر صنعت و تجارت طالبان، پیش از این گفته بود که برای پنج‌هزار و ۹۰۰ شرکت جواز فعالیت صادر شده و حدود دو هزار نوع کالای تولیدی در داخل کشور تولید می‌شود. او همچنین گفته بود که افغانستان در تولید حدود ۳۰۰ قلم کالا و محصول به خودکفایی رسیده است.
در بخش داروسازی نیز ظرفیت تولید داخلی افزایش یافته است. به گفته مسوولان اتاق صنایع و معادن هرات، در حال حاضر ۱۸ کارخانه تولید دوا و تجهیزات طبی در شهرک صنعتی این ولایت فعالیت دارد و بیش از یک‌هزار و ۱۰۰ قلم دوا در آن تولید می‌شود. آنان می‌گویند که با افتتاح نزدیک به ۳۰ کارخانه جدید، ظرفیت تولید دوا و فرصت‌های کاری در این بخش افزایش خواهد یافت.
با وجود افزایش ظرفیت تولید، دیدگاه‌های متفاوت مصرف‌کننده‌گان نشان می‌دهد که کیفیت همچنان یکی از عوامل تعیین‌کننده در پذیرش دواهای داخلی است. در حالی که برخی باشنده‌گان از تجربه مصرف شماری از این دواها رضایت ندارند، گروهی دیگر آن‌ها را قابل اعتماد و جایگزین بخشی از دواهای وارداتی می‌دانند.
