روزنامه ۸صبح در مورد ادعای کشته شدن بیش از ۲۰۰ نفر از پناهجویان افغانستان در مرز ایران از سوی مرزبانان این کشور در ۱۴ روز گذشته از طریق منابع مختلف تحقیق کرده است. یافتههای این روزنامه نشان میدهد که یک حادثه بزرگ در نوار مرزی در ساحات کلهگان سروان ولایت سیستان و بلوچستان ایران علیه پناهجویانی که قصد ورود به این کشور را داشتند، به وقوع پیوسته است. با این حال، به دلیل عدم دسترسی به منطقه بیابانی و مرزی، تعداد دقیق کشتهشدهگان و زخمیان هنوز مشخص نشده است. یافتههای گزارش نشان میدهد که تعدادی از زخمیان و افرادی که از این حادثه نجات یافتهاند در چنگ نظامیان پاکستانی افتادهاند و بیشتر آنان گروگان این نظامیان هستند. روز گذشته شش تن از زخمیان این رویداد از سوی طالبان به شفاخانه ولایتی نیمروز انتقال داده شدهاند.
منابع به روزنامه ۸صبح تایید کردهاند که چندین گروه از پناهجویان که قصد داشتند از راههای قاچاقی به ایران بروند، در نتیجه انفجار ماین و تیراندازی مرزبانان ایرانی کشته شدهاند. همچنین، تعدادی از شاهدان عینی و زخمیان حادثه پس از فرار به سمت پاکستان، از سوی نظامیان این کشور به گروگان گرفته شدهاند.
در تازهترین مورد، طالبان روز گذشته شش تن از زخمیان این رویداد را به شفاخانه ولایتی نیمروز منتقل کردهاند. شاهدان عینی و زخمیانی که با ۸صبح گفتوگو کردهاند، ادعا کردند که ۲۵۲ نفر از پناهجویان کشته شده و دهها نفر دیگر هماکنون ناپدید هستند.
پیش از این، حالوش گزارش داده بود که در نتیجه انفجار ماین و تیراندازی مرزبانان ایرانی، حدود ۲۰۰ نفر از پناهجویان افغانستان که قصد ورود به ایران را داشتهاند، کشته شدهاند. روزنامه ۸صبح آمار کشتهشدهگان را بهگونه مستقل تایید کرده نمیتواند، اما براساس ادعای منابع خود دریافته است که حادثه اتفاق افتاده، ولی تعداد کشتهشدهگان و زخمیان رویداد هنوز به درستی مشخص نیست و احتمال میرود کشتهشدهگان از سوی مرزبانان ایرانی دفن شده باشند.
پیش از این، یک سازمان حقوق بشری تحت نام «حالوش» گزارش داده بود که در روز یکشنبه، ۲۲ میزان سال جاری، در منطقه کلهگان ولایت سیستان و بلوچستان ایران، در نوار مرزی پاکستان، انفجاری رخ داده که منجر به کشته و زخمی شدن بیش از ۲۰۰ نفر شده است. به گفته این نهاد، همه این افراد شهروندان افغانستان بودهاند که قصد ورود به ایران را داشتهاند که تنها ۶۰ تا ۷۰ نفر توانستهاند جان سالم به در ببرند.
پس از این حادثه، گزارشهای دیگری به نقل از حالوش بیان کرده که تعداد کشتهها به ۲۵۰ نفر رسیده است. این رویداد پس از تکذیب مقامهای ایرانی در هاله ابهام قرار گرفته و بسیاری به این باورند که این حادثه واقعیت ندارد، اما شاهدان عینی و زخمیان رویداد تایید میکنند که در نتیجه انفجار و تیراندازی مرزبانان ایرانی در مرز با پاکستان جراحت برداشتهاند و سپس به چنگ نظامیان پاکستانی افتادهاند.
با این حال، نوارهای تصویری از مهاجران زخمی در انفجار و تیراندازی مرزبانان ایرانی که به دست روزنامه ۸صبح رسیده، حاکی از آن است که تعدادی از همراهان آنها کشته، زخمی یا هنوز ناپدید هستند. در این نوارهای تصویری، شاهدان عینی ادعا میکنند که در چندین گروه ۵۰ نفری توسط قاچاقبران قصد ورود به ایران را داشتهاند که هدف انفجار و تیراندازی مرزبانان ایرانی قرار گرفتهاند.
یکی از زخمیان این رویداد میگوید: «یک گروه ۵۰ نفری بودیم جدا از گروه دیگر که ۳۰۰ نفر بودند. دو نفر از ما شهید شدند و چند نفر گم هستند.»
یکی دیگر از شاهدان این رویداد میگوید: «ما ۳۰۰ نفر بودیم که راه بلد ما را به گروههای ۵۰، ۵۰ نفری تقسیم کرد. وقتی آن جا رفتیم تیراندازی شد. ۱۲ نفر از گروه ما زخمی هستند، از ۵۰ نفر دیگر خبری نیست.»
با این حال، یکی از زخمیان این رویداد به روزنامه ۸صبح میگوید که آنان ابتدا هدف ماین جاسازی شده قرار گرفتند و پس از وقوع انفجار، مرزبانان ایرانی بر آنان تیراندازی کردهاند. به گفته او، دستکم ۲۵۰ نفر در این انفجار کشته شده و شمار دیگر از محل حادثه فرار کردهاند.
این شاهد حادثه که نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود میگوید: «اول نزدیک جال [سیم خاردار] انفجار شد و خیلی از نفرها و رفیقهای ما همین جا در انفجار کشته شدند. پس از انفجار، سربازهای ایرانی شروع به تیراندازی کردند.» او میافزاید: «در همین جمع بزرگ که بودیم ۲۵۲ نفر کشته شدند، تعداد زیادی زخمی شدند و چند نفر هم همراه قاچاقبر فرار کردند و به طرف پاکستان رفتند.»
یکی از زخمیان این رویداد که به سمت پاکستان رفته میگوید که از سوی «ملیشههای پاکستانی» بازداشت و سپس به پولیس این کشور تحویل داده شده است. او میگوید که پولیس پاکستان زخمیان را به گروگان گرفته، کسانی که پول پرداخت میکردند آزاد میشدند و هنوز شمار زیادی از زخمیان این حادثه گروگان پولیس پاکستان هستند.
این زخمی و شاهد حادثه میافزاید: «پس از انفجار و تیراندازی، فرار کردیم به طرف خاک پاکستان و به دست ملیشههای پاکستانی افتادیم و اینها پس از چند روز ما را به پولیس پاکستان تحویل دادند. در این چند روز فقط بندی بودیم و تنها حرفشان پول بود و میگفتند تا پول ندهید شما را رها نمیکنیم. کسانی که پول داشتند ۸۰۰ هزار کلدار دادند و رها شدند، ولی خیلی نفرها هنوز بندی هستند.»
این در حالی است که شش زخمی از این حادثه روز گذشته توسط طالبان از پاکستان به شفاخانه ولایتی نیمروز انتقال داده شدهاند. منابع معتبر در صحبت با روزنامه ۸صبح وضعیت دو نفر از زخمیان حادثه را وخیم گزارش دادهاند.
پیش از این، حسن کاظمی قمی، نماینده ویژه رییس جمهور ایران برای افغانستان و سفیر آن کشور در کابل، گفته است که «اخبار جان باختن دهها اتباع افغانستان» صحت ندارد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است: «در نتیجه پیگیریهای مستقیم از طریق منابع معتبر تا این لحظه، مشخص گردید که اخبار در زمینه جان باختن دهها اتباع غیرقانونی در مرز سراوان صحت ندارد.»
این مقام ایرانی افزوده است: «برخورد قانونی با ورود غیرقانونی اتباع غیرمجاز، حق مشروع کشورهاست و نیروهای مرزبانی هر کشوری موظف به جلوگیری از ورود اتباع غیرقانونی هستند.»
همچنین ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، اعلام کرده است که این گروه در حال تحقیق درباره این حادثه است. طالبان پس از این رویداد کمیسیون حقیقتیاب تعیین کرده و گفتهاند که جزییات حادثه را بهزودی منتشر خواهند کرد. با این حال، با گذشت ۱۴ روز، هنوز هیچ جزییاتی ارایه نشده است.
این رویداد از سوی جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری داخلی و بینالمللی به شدت مورد نکوهش قرار گرفته و همهگان خواهان رسیدهگی به این قضیه از سوی یک نهاد بیطرف و مستقل بینالمللی شدهاند. برخی از زخمیان حادثه نیز بیان کردهاند که این رویداد بسیار تکاندهنده بوده و آن را به «روز محشر» تشبیه کردهاند. آنان میگویند که در آن جا هیچ کس صدای دیگری را نمیشنید و هنوز هم کسی از حال دیگری خبر ندارد.
گفتنی است که تعدادی از شهروندان افغانستان که تمایل به سیاستهای جمهوری اسلامی ایران دارند، این اتفاق را نادرست خوانده و ادعا کردهاند که اگر چنین حادثهای واقعاً صورت گرفته باشد، چرا جنازههای کشتهشدهگان به خانوادههایشان تحویل داده نشده و یا زخمیان این رویداد در کجا درمان شدهاند که هیچگونه سروصدایی به پا نشده است.
با این حال، برخی منابع به ۸صبح تایید کردهاند که طالبان از جزییات این رویداد مطلع هستند و به دلیل ملاحظات سیاسی و تعامل نزدیک با جمهوری اسلامی ایران، از رسانهای شدن جزییات این حادثه خودداری کردهاند. احتمالاً آنها توافق کردهاند که کشتهشدهگان در منطقه بیابانی و دور از دسترس مردم دفن شوند.
قبل از این، دفتر معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) خواستار تحقیق جامع و شفاف درباره تیراندازی به مهاجران افغانستان در مرز ایران شده است. یوناما روز پنجشنبه، ۲۶ میزان، در برگه ایکس خود نگاشته که از گزارشهای مربوط به تیراندازی گروهی به مهاجران افغانستان توسط مرزبانان ایرانی در منطقه کلهگان، واقع در مرز ایران و پاکستان، عمیقاً نگران است. یوناما تاکید کرده است که حقوق مهاجران و پناهجویان باید طبق قوانین بینالمللی رعایت شود.






