همزمان با ورود به دهه دوم ماه رمضان، نگرانی‌ها درباره افزایش سرسام‌آور بهای کالاهای اساسی در افغانستان شدت گرفته است. شماری از شهروندان می‌گویند جهش بی‌سابقه قیمت مواد خوراکی، به‌ویژه گوشت، برنج، روغن و آرد، سفره‌های رمضانی آنان را نسبت به گذشته کوچک‌تر کرده است. به گفته آنان، این وضعیت در حالی رخ داده که بسیاری از خانواده‌ها همچنان با مشکلات جدی اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و ادامه این روند می‌تواند امنیت غذایی خانواده‌های کم‌درآمد را به‌طور جدی تهدید کند.
این شهروندان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح از نبود نظارت موثر بر بازار و عرضه کالاها با قیمت‌های گزاف انتقاد می‌کنند. به گفته آنان، هرچند هر ساله در ماه رمضان بهای کالاهای اساسی افزایش می‌یابد، اما امسال این افزایش چشم‌گیرتر بوده و طالبان هیچ اقدام موثری برای مهار آن انجام نداده‌اند. آنان از دکان‌داران و بازرگانان می‌خواهند که در ماه رمضان انصاف را رعایت کنند و قیمت مواد خوراکی را افزایش ندهند تا همه خانواده‌ها بتوانند به نیازهای اولیه خود دسترسی داشته باشند.
ماه رمضان امسال در حالی فرا رسیده است که کمک‌های بشردوستانه به افغانستان کاهش یافته و مشکلات تجارت و ترانزیت با پاکستان و بی‌ثباتی در ایران نیز بر تأمین نیازهای کشور، که بخش زیادی از کالاهای خود را از این دو کشور وارد می‌کند، تأثیر گذاشته و شرایط معیشتی خانواده‌ها را بیش از پیش دشوار کرده است.
امین‌الله، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید افزایش بهای مواد خوراکی در ماه رمضان توان خرید خانواده‌ها را کاهش داده و دسترسی خانوارهای کم‌درآمد به اقلام اساسی را محدود کرده است. به گفته او، برخلاف بسیاری از کشورهای اسلامی که با آغاز رمضان قیمت مواد خوراکی کاهش می‌یابد، در افغانستان هر ساله بهای این مواد افزایش می‌یابد و نبود نظارت بر بازار باعث شده دکان‌داران نرخ‌ها را به‌دلخواه خود تعیین کنند.
این باشنده کابل می‌افزاید: «در کشورهای اسلامی، با آغاز ماه رمضان، تمام تلاش‌ها بر این است که همه مردم به مواد غذایی اساسی دسترسی داشته باشند، اما در افغانستان، به نظر می‌رسد هر کس به فکر خود است و کمتر به دیگران توجه می‌کند. در بازارهای کابل اگر یک‌بار سر بزنید، خواهید دید که قیمت‌ها سر به فلک کشیده است؛ آرد، روغن و برنج تقریباً در دسترس نیست، چه برسد به خرید آن. با این حال، دکان‌داران خود را مسلمان می‌دانند و در این رمضان قیمت‌ها را به دلخواه خود تعیین می‌کنند.»
سلیمان، یکی از باشنده‌گان کندز، می‌گوید که در این ولایت نیز به‌دلیل افزایش بهای مواد خوراکی، خانواده‌ها برای تأمین غذای سحر و افطار با مشکلات جدی روبه‌رو هستند. او از طالبان می‌خواهد که نظارت و کنترل شدید بر بازار اعمال کنند.
سلیمان می‌گوید: «هر ساله با فرارسیدن ماه رمضان، بهای مواد خوراکی به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و دو برابر می‌شود. مردم فقیر و نیازمند حتا نان خوردن ندارند و با افزایش مداوم قیمت‌ها، این مشکل هر سال تکرار می‌شود. در رمضان امسال امیدواریم طالبان به این موضوع توجه کنند. هر ساله کمیته‌هایی برای کنترل قیمت‌ها تشکیل می‌شود، اما تا کنون هیچ تأثیری بر قیمت‌ها نداشته است. باید وضعیت مردم و توان مالی آنان در نظر گرفته شود.»
فاطمه، باشنده هرات، می‌گوید افزایش بهای مواد خوراکی همزمان با ماه رمضان، وضعیت معیشتی خانواده‌ها را بیش از پیش دشوار کرده و بسیاری از مردم با سفره‌های خالی به استقبال این ماه می‌روند. او تأکید می‌کند که این افزایش قیمت در شرایطی رخ داده که تقریباً نیمی از مردم با مشکلات اقتصادی جدی مواجه هستند.
فاطمه می‌گوید: «در هرات تقریباً ۴۰ تا ۴۵ درصد مردم در فقر هستند، یعنی از هر دو نفر، یک نفر با مشکلات جدی اقتصادی روبه‌رو است. قیمت آرد، برنج و روغن بسیار افزایش یافته است؛ برای مثال، یک بوجی برنج که قبلاً تا دو هزار افغانی بود، اکنون تقریباً به چهار هزار افغانی رسیده است. قیمت حبوبات و سبزیجات نیز به شدت افزایش یافته و در کل قیمت همه چیز بالا رفته است. واقعاً زندگی در افغانستان برای همه دشوار شده است.»
این چالش اقتصادی محدود به کابل، کندز و هرات نیست و افزایش بهای مواد خوراکی، مردم را در سایر ولایت‌ها را نیز با فشار معیشتی شدید مواجه کرده است.
ناظر، یکی از باشنده‌گان پنجشیر، می‌گوید که افزایش بهای مواد خوراکی در این ولایت سبب شده برخی خانواده‌ها مجبور شوند دام‌های خود را بفروشند تا نیازهای اولیه‌شان را در ماه رمضان تأمین کنند. او می‌افزاید که خانواده‌هایی که نه زمین زراعتی دارند و نه دام، شرایط بسیار دشواری را تجربه می‌کنند.
ناظر می‌گوید: «این روزها که بهای مواد خوراکی به‌طور چشم‌گیر افزایش یافته است، خانواده‌هایی که دام دارند، حیوانات خود را می‌فروشند تا مواد غذایی خود را تأمین کنند، اما کسانی که دام ندارند با مشکلات بسیار جدی مواجه هستند. زیر رژیم طالبان، پنجشیر در شرایطی قرار دارد که اکثریت جوانان بیکارند و مسوولیت خانواده‌های خود را بر عهده دارند، اما نمی‌توانند امرار معاش کنند و نیازهای اولیه خانواده‌های خود را تأمین کنند.»
شمس، یکی از باشنده‌گان کاپیسا، می‌گوید که بهای مواد خوراکی پیش از ماه رمضان افزایش یافته بود و با آغاز رمضان، این قیمت‌ها به‌طور سرسام‌آوری بالا رفته است. او تأکید می‌کند که دکان‌داران و بازرگانان نباید از نیاز و مجبوریت مردم سوءاستفاده کنند.
شمس می‌گوید: «مواد خوراکی به ویژه اقلامی که از پاکستان وارد می‌شدند خیلی افزایش یافته است. بازرگانان نباید از وضعیت دشوار مردم سوءاستفاده کنند و دولت باید به این موضوع توجه داشته باشد، زیرا مردم حتی در ماه رمضان با مشکلات فراوان مواجه‌اند.»
سمیرا، باشنده بدخشان، می‌گوید افزایش قیمت کالاهای اساسی همراه با فقر و بیکاری، زنده‌گی مردم این ولایت را در ماه رمضان امسال دشوارتر کرده است. او می‌افزاید: «وضعیت اقتصادی مردم در بدخشان به‌قدری خراب است که اکثریت خانواده‌ها نمی‌توانند حتا نیازهای خود را برای پایان رمضان تأمین کنند. قیمت میوه و سایر کالاها بسیار بالاست و افرادی که وضعیت اقتصادی ضعیف و پایین دارند، توان خرید آنها را ندارند؛ فقط کسانی که وضع مالی خوبی دارند می‌توانند از این اقلام استفاده کنند.»
ستاره، باشنده نیمروز، می‌گوید بیشتر کالاها در این ولایت از ایران وارد می‌شوند و تحولات اخیر در آن کشور باعث افزایش بهای مواد خوراکی شده است، به‌طوری که خانواده‌ها قادر به تأمین نیازهای غذایی خود برای افطار و سحر نیستند. او تأکید می‌کند که برخی از اقلام حتی در بازار نیمروز قابل دسترسی نیستند.
ستاره می‌گوید: «قیمت برنج ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است؛ برنجی که قبلاً به کیلوی هزار افغانی فروخته می‌شد، اکنون نزدیک به دو هزار افغانی شده است و برخی مواد خوراکی اصلاً در بازار پیدا نمی‌شوند. بهای روغن نیز افزایش یافته است، بهای میوه نیز بسیار بالاست و اکثریت مردم توان خرید آن را ندارند. همچنین قیمت برخی حبوبات به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است.»
شکایت‌ها از افزایش بهای مواد خوراکی در حالی مطرح می‌شود که به تازه‌گی برنامه جهانی غذا اعلام کرده میلیون‌ها نفر در افغانستان رمضان را با گرسنه‌گی آغاز می‌کنند. این برنامه افزوده است که در کشوری که ۱۷ میلیون نفر با گرسنه‌گی شدید مواجه هستند، ماه رمضان که زمان تأمل و بخشش است، فشار مضاعفی بر خانواده‌ها وارد می‌کند. همچنین برنامه جهانی غذا تأکید کرده که بسیاری از مردم بدون درآمد پایدار و پس از سال‌ها مشکلات اقتصادی، خشک‌سالی و دسترسی محدود به خدمات پایه، وارد این ماه می‌شوند.
وزیر صنعت و تجارت طالبان در دیدار اخیر خود با رهبری اتاق کسبه‌کاران، دکان‌داران و مسوولان اصناف ادعا کرده که در چند سال گذشته، قیمت‌ها در ماه رمضان در سطح مناسبی قرار داشته است.
