یادداشت ۸صبح: در آستانه پنج‌ساله‌گی فروپاشی جمهوری اسلامی افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، ۸صبح یک مجموعه گفت‌وگوهای اختصاصی را نشر می‌کند که در همین سلسله، گفت‌وگوی حاضر به‌صورت کتبی با حامد سیفی، مسوول نظامی نهضت آزادی و عدالت، انجام شده است. پرسش‌های این گفت‌وگو را شماری از خبرنگاران و نویسنده‌گان زن در ۸صبح مطرح کرده‌اند. نامهای خبرنگاران و نویسنده‌گان ۸صبح به دلیل حضور و فعالیت‌شان در داخل افغانستان، مستعار ذکر شده است.
ایلیا، خبرنگار ۸صبح
ایلیا: چه تضمینی وجود دارد که در صورت نقش‌آفرینی جبهه‌ها در قدرت، زنان دوباره از رهبری و تصمیم‌گیری سیاسی کنار گذاشته نشوند؟
سیفی: زنان مانند مردان، در همه عرصه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، به‌ویژه در رهبری کشور، نقش کلیدی خواهند داشت. در نظام پساطالبانی هیچ‌گونه تبعیض و تفاوت جنسیتی وجود نخواهد داشت.
ایلیا: جبهه‌های ضدطالبان چه تفاوتی با حکومت‌ها و ساختارهای انحصاری گذشته دارند و چگونه از تکرار اشتباهات گذشته جلوگیری خواهند کرد؟
سیفی: ما با آموختن از تاریخ افغانستان، به یک نظام غیرمتمرکز، انتخابی و عدالت‌محور معتقدیم؛ نظامی که همه شهروندان در آن احساس مالکیت کنند و مسوولیت‌های بزرگ براساس ظرفیت و استعداد افراد واگذار شود، نه براساس قوم، زبان، سمت و… .
ایلیا: طرح سیاسی مشخص جبهه‌ها برای آینده افغانستان چیست؟ چه نوع نظام سیاسی، انتخاباتی و تقسیم قدرت را پیشنهاد می‌کنند؟
سیفی: نوع نظام آینده را مردان و زنان افغانستان با رأی خود تعیین خواهند کرد. این‌بار شاهد نظامی خواهیم بود که معیار آن نه شخص و قوم، بلکه ظرفیت، خدمت‌گزاری و صداقت باشد.
ایلیا: در صورت رسیدن به قدرت، برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها و بازگشت زنان به کار، به‌ویژه در ۱۰۰ روز نخست، چه اقدامات مشخصی انجام خواهید داد؟
سیفی: در صورت شکست طالبان، نخستین اولویت ما بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها و بازگشت زنان به کار خواهد بود. هم‌چنین با تمام توان تلاش خواهیم کرد تا خسارات ناشی از محرومیت‌های علمی دوران طالبان را جبران کنیم. از نهادهای علمی بین‌المللی نیز درخواست خواهیم کرد با ارائه بورسیه‌های تحصیلی، فرصت ظرفیت‌سازی را بار دیگر در نهادهای آموزشی افغانستان فراهم آورند.
ایلیا: آیا زنان اکنون حضور واقعی و موثر در سطح رهبری و تصمیم‌گیری جبهه‌ها دارند؟
سیفی: در شرایط کنونی، زنان با صدای عدالت‌خواهانه خود نقش کلیدی در بازتاب جنایات طالبان، به‌ویژه افشای شکنجه، آزار و تجاوز در زندان‌های طالبان ایفا می‌کنند. این صداها در کنار سایر جبهه‌ها، روحیه مبارزان مسلح و چریک‌هایی را که برای آزادی و عدالت می‌جنگند، تقویت می‌کند و بسیار قابل تقدیر است.
ایلیا: حقوق و آزادی مخالفان سیاسی چگونه تضمین خواهد شد و آیا جبهه‌ها برای پایان جنگ حاضر به مذاکره و توافق سیاسی فراگیر با مخالفان خود هستند؟
سیفی: در نظام آینده، حقوق و آزادی همه افراد مصون خواهد بود و هر فرد یا جریان سیاسی حق خواهد داشت از طریق مبارزات سیاسی مسالمت‌آمیز برای ایجاد تغییرات مثبت در صحنه حضور داشته باشد.
ایلیا: در صورت کناررفتن طالبان، آیا جبهه‌ها قدرت را به یک حکومت موقت و سپس نظام انتخابی و فراگیر واگذار خواهند کرد، یا خود را محق به حکومت می‌دانند؟
سیفی: در صورت کناررفتن طالبان، جبهات مکلفند زمینه ایجاد حکومت موقت را فراهم کنند و فرصت برگزاری انتخابات را برای تعیین نوع نظام، قانون اساسی، پرچم و سایر موارد قابل‌بحث به‌صورت مسالمت‌آمیز مساعد سازند.
مینه، خبرنگار ۸صبح
مینه: آیا زنان در ساختار تصمیم‌گیری و رهبری جبهات مقاومت حضور واقعی دارند؟ اگر بلی، در چه سطحی و با چه اختیاراتی؟
سیفی: بلی، زنان در ساختار تصمیم‌گیری و رهبری جبهات مقاومت حضور واقعی دارند. آنان در سطح رهبری، شانه‌به‌شانه سایر مبارزان قرار دارند. همان‌گونه که امروز در کنار سایر مبارزین ایستاده‌اند، در فردای پیروزی نیز در همان جایگاه خواهند بود.
مینه: اگر شما به‌جای یک دختر ساکن افغانستان می‌بودید که چهار سال از تحصیل و کار و بسیاری از حقوق اساسی خود محروم شده است، از خودتان چه مطالبه‌ای می‌کردید؟
سیفی: همین کاری که زنان باافتخار افغانستان در این پنج سال انجام دادند: این‌که خاموش ننشستند و صدای عدالت‌خواهی خود را بلند کردند، تاریخ ساختند. شجاعت آنان در تاریخ ثبت شد و الگویی برای نسل‌های آینده شدند تا به هیچ زور و ظلمی تن ندهند و خاموش ننشینند.
خورشید، خبرنگار ۸صبح
خورشید: جبهات مخالف طالبان چگونه تضمین می‌کنند که مبارزه مسلحانه‌شان به غیرنظامیان آسیب نرساند و در برابر انتقام‌گیری طالبان از مردم چه مسوولیتی می‌پذیرند؟
سیفی: تا کنون تمام تلاش خود را به خرج داده‌ایم که هیچ‌گونه تلفات ملکی در حملات چریکی ما وجود نداشته باشد؛ این خود یک دستاورد بزرگ است و تا پایان به این اصل پایبند خواهیم ماند. طالبان چه عملیاتی علیه آنان صورت گیرد یا نگیرد، از ابتدا تا کنون با استبداد و ظلم بر مردم حکمرانی کرده‌اند و سنگ‌بنای این گروه بر ظلم نهاده شده است. بنابراین، هدف عملیات‌های ما شکست دشمن ظالمی است که مردم از ظلم، تبعیض و استبداد آن به ستوه آمده‌اند.
خورشید: چرا جبهات مخالف طالبان، با وجود هدف مشترک، تا کنون نتوانسته‌اند متحد شوند و موانع اصلی این اتحاد چیست؟
سیفی: جبهات در یک رقابت مثبت و نه در مخالفت با یکدیگر، علیه گروه طالبان می‌جنگند. این رقابت مثبت باعث افزایش عملیات‌های چریکی در هر گوشه‌وکنار کشور شده است.
خورشید: چه تضمینی وجود دارد که در صورت کناررفتن طالبان، این جبهات وارد درگیری مسلحانه با یکدیگر نشوند و افغانستان دوباره گرفتار جنگ داخلی و ملوک‌الطوایفی نشود؟
سیفی: جنگ‌های تحمیلی سال‌های ۱۳۷۱ تا سقوط کابل به دست طالبان در سال ۱۳۷۵ به ما آموخت که هیچ‌گاه وارد چنین جنگی نشویم؛ جنگی که تاوان آن را مردم ما بپردازند و نفع آن را دشمنان مردم افغانستان تصاحب کنند.
خورشید: آیا جبهات برای رسیدن به هدف مشترک با تلفات کم‌تر و دستاورد بیشتر، برنامه سیاسی و استراتژی واحد و مشخصی دارند؟
سیفی: تا زمانی‌که در مرحله عملیات‌های چریکی قرار داریم، لازم است این عملیات‌ها به‌صورت محرمانه برنامه‌ریزی و اجرا شوند. اما هنگامی که به مرحله عملیات تهاجمی و جبهه‌ای برسیم، همه طرف‌ها به هماهنگی معتقد هستند و درعین‌حال، هماهنگی نیاز مبرم برای پیروزی نیز محسوب می‌شود.
آدرینا بهزاد، خبرنگار ۸صبح
آدرینا: چرا رهبران جبهات، با وجود بیست سال فرصت، صلاحیت و حمایت گسترده داخلی و خارجی، نتوانستند مانع بازگشت طالبان و تکرار خشونت‌های این گروه شوند؟
سیفی: جبهات که پس از سقوط جمهوریت تشکیل شده‌اند، متشکل از جوانانی هستند که در دوران جمهوریت هیچ‌گونه صلاحیت و جایگاه بزرگی نداشتند تا بتوانند مانع بازگشت طالبان شوند. حتا برخی از این جوانان پیش از سقوط جمهوریت از وظایف خود سبکدوش شده بودند. بااین‌حال، همین جوانان در دوران جمهوریت نیز در خطوط مقدم با تمام توان در مقابل دشمن می‌جنگیدند و مردم افغانستان شاهد نمونه‌های فراوانی از فداکاری‌های آنان بوده‌اند.
آدرینا: چرا زنان و دختران افغانستان باید امروز به جبهات مقاومت اعتماد کنند و چه تفاوتی میان دیدگاه و عملکرد شما با تجربه‌های سیاسی گذشته وجود دارد؟
سیفی: ما معتقدیم که پس از شکست طالبان، همه مردم مالک افغانستان خواهند بود و به همه فرصت خدمت فراهم خواهد شد. ما هیچ‌گاه به تاریخ جنگ‌های تحمیلی و حکومت‌های استبدادی باز نخواهیم گشت.
آدرینا: برای آزادی و آینده زنان و دختران افغانستان دقیقاً چه برنامه و اقدام عملی دارید؟
سیفی: هدف از مبارزه ما آوردن آزادی و عدالت برای زنان و مردان افغانستان است تا به تمام حقوقی که شایسته آن هستند برسند؛ از جمله حق زنده‌گی با عزت، حق تعلیم و تحصیل، حق کار و حق رسیدن به مدارج عالی برمبنای ظرفیت و شایسته‌گی علمی، نه براساس قوم، زبان، سمت و… .
آدرینا: چه جایگاهی برای زنان در رهبری، تصمیم‌گیری و آینده سیاسی افغانستان در نظر دارید و چه تضمینی می‌دهید که حقوق آنان دوباره قربانی مصلحت‌های سیاسی نشود؟
سیفی: همان‌گونه که امروز زنان در کنار مردان در صف مبارزه علیه استبداد ایستاده‌اند، در فردای پیروزی نیز عین همان حق را در تعیین سرنوشت کشور خواهند داشت.
آدرینا: برای رسیدن به اهداف جبهات چه برنامه عملی و مشخصی دارید و مردم چه زمانی می‌توانند نتایج ملموس آن را ببینند؟
سیفی: ما در داخل و خارج کشور با هم‌وطنان خود در تماس هستیم. روحیه مردم برای شکست گروه طالبان واقعاً قابل تقدیر است و اکثریت مردم افغانستان در این راستا با ما هماهنگ هستند. دیر یا زود شاهد شکست گروه طالبان و پیروزی مردم خود خواهیم بود.
بهنیا، خبرنگار ۸صبح
بهنیا: استراتژی مشخص و درازمدت شما برای پایان‌دادن به حاکمیت طالبان چیست؟ آیا حملات اخیر بخشی از برنامه و استراتژی درازمدت است یا صرفاً عملیات مقطعی؟
سیفی: استراتژی مشخص ما شامل انواع حملات چریکی، تهاجمی، نفوذی و استخباراتی است. هم‌زمان با این عملیات‌ها، با شخصیت‌های موثر کشور در داخل و خارج در تماس هستیم تا بتوانیم پس از شکست طالبان، بدون وقفه برنامه‌های حکومت شایسته‌سالار را عملی کنیم. عملیات‌های اخیر با انواع مختلف، تا شکست کامل گروه طالبان ادامه خواهد داشت.
بهنیا: مردم، به‌خصوص زنان، چه زمانی و بر اساس چه نقشه‌ای می‌توانند انتظار تغییر اساسی را داشته باشند؟
سیفی: ما یک‌بار دیگر وعده می‌دهیم که مردان و زنان افغانستان بدون هیچ‌گونه تبعیض، به تمام حقوقی که شایسته آن هستند، خواهند رسید.
بهنیا: در کنار مبارزه نظامی، برای کسب مشروعیت داخلی چه برنامه‌ای دارید؟ و آیا درحال حاضر در ساختار تشکیلات و تصمیم‌گیری شما زنان حضور دارند؟ اگر بلی، چه نقشی دارند؟ اگر نه، چرا؟
سیفی: برای کسب مشروعیت تمام تلاش خود را به خرج می‌دهیم تا پس از شکست طالبان، مردم افغانستان شاهد یک حکومت و نظام مشروع باشند و در هر عرصه، به‌ویژه عرصه اقتصادی، تحول مثبتی را تجربه کنند.
بهنیا: نظر به این‌که ما فعلاً شاهد حضور و حملات مختلف از جبهه‌های مختلف در ولایت‌های مختلف هستیم، آیا درنظر دارید که متحدانه در برابر طالبان اقدام کنید؟ یعنی اتحادی در کار است یا خیر؟
سیفی: همین‌که ما از مرحله حملات چریکی که محرمانه‌بودن اساس آن را تشکیل می‌دهد عبور کنیم، همه جبهات به هماهنگی باور دارند و در این راستا متفق هستیم.
آیت، خبرنگار ۸صبح
آیت: نقش زنان در ساختار داخلی جبهات مقاومت چیست؟ آیا زنان فقط به‌عنوان قربانیان جنگ و موضوع حمایت مطرح هستند یا در تصمیم‌گیری‌ها و رهبری نیز نقش واقعی دارند؟
سیفی: ما برای همه مردم افغانستان، چه زنان و چه مردان، که در اسارت طالبان به‌سر می‌برند، می‌جنگیم. هدف ما برقراری آزادی و عدالت است که هیچ‌کس نتواند علیه مردان و زنان افغانستان تبعیض روا دارد. در این مسیر، آن‌چه حق مسلم مردان و زنان افغانستان است، محقق خواهد شد.
آیت: اهداف نهایی جبهات مقاومت برای افغانستان چیست؟ آیا هدف فقط تغییر حکومت طالبان است یا طرحی برای ایجاد یک نظام سیاسی جدید نیز وجود دارد؟
سیفی: ما برای دوران پس از طالبان نیز طرح و برنامه مشخصی داریم؛ طرحی که در آن به مردم افغانستان حقوق‌شان داده شود، بدون آن‌که به قوم، جنسیت یا مذهب آنان توجهی شود.
شمسیه، نویسنده ۸صبح
شمسیه: اگر جبهات مقاومت به قدرت برسند، چه تضمین عملی برای حق آموزش، دانشگاه و کار زنان و دختران می‌دهند و برای جبران محرومیت‌های پنج سال گذشته چه خواهند کرد؟
سیفی: یکی از خواست‌های اساسی همه جبهاتی که امروز علیه طالبان می‌جنگند، بازگشایی دروازه‌های مکاتب و دانشگاه‌ها به‌روی دختران است. بااین‌حال، برای جبران محرومیت‌های سال‌های حاکمیت طالبان، باید اقدامات جدی و تلاش‌های بی‌وقفه‌ای صورت گیرد تا این خلأ پر شود.
شمسیه: دلایل ناکامی عملیات‌های جبهات مقاومت در برابر طالبان طی پنج سال گذشته چیست و اکنون چه برنامه مشخصی برای رسیدن به پیروزی دارید؟
سیفی: ما امروز با گروهی می‌جنگیم که بیست سال با تاکتیک‌های چریکی علیه نظام جمهوریت و هم‌پیمانان آن مبارزه کرده و تجربه فراوانی از نقاط ضعف چریک‌ها و ترفندهای به دام انداختن آنان اندوخته است. همین تجربه باعث می‌شود که در برخی موارد چریک‌ها اسیر، شهید یا متواری شوند. اما این به معنای ناکامی نیست؛ بلکه هر شهادت و هر قربانی، اراده مبارزه علیه گروه طالبان را مستحکم‌تر می‌سازد.
شمسیه: چه تضمینی وجود دارد که در صورت پیروزی جبهات، افغانستان دوباره گرفتار جنگ داخلی، انحصار قدرت و اشتباهات گذشته نشود؟
سیفی: با شناختی که از جبهات و اهداف آنان دارم، چنین رویدادی را بعید می‌دانم و معتقد نیستم که تکرار شود.
شمسیه: برنامه عملی جبهات برای ایجاد افغانستان امن و آزاد چیست و آیا در صورت پیروزی، قدرت را از طریق یک نظام سیاسی فراگیر به مردم واگذار خواهند کرد؟
سیفی: یقیناً تعیین سرنوشت آینده را آرای مردم رقم خواهد زد. نوع نظام و ساختاری که شکل خواهد گرفت نیز وابسته به رأی و اراده مردم خواهد بود.
شایسته، نویسنده ۸صبح
شایسته: زنان افغانستان امروز از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی و اجتماعی‌شان محرومند. اگر فردا قدرت سیاسی در اختیار شما قرار گیرد، چه تضمین مشخصی وجود دارد که زنان بار دیگر قربانی معامله‌های سیاسی و مصلحت‌های قدرت نشوند؟ آیا حاضرید حقوق زنان را به‌عنوان یک خط سرخ غیرقابل معامله در قانون و ساختار سیاسی آینده تضمین کنید؟
سیفی: حقوق زنان افغانستان به‌عنوان خط سرخ غیرقابل معامله تلقی می‌شود و تضمین آن در قانون و ساختار سیاسی آینده به‌روشنی درج و مشهود خواهد بود.
شایسته: افغانستان تنها با سقوط یک حکومت ساخته نمی‌شود. اگر طالبان فردا از قدرت کنار بروند، برنامه مشخص شما برای ایجاد یک نظام سیاسی فراگیر چیست؟ نظامی که در آن هیچ قوم، مذهب، زبان و جنسیتی احساس حذف‌شدن نکند و مردم چگونه می‌توانند از این برنامه و عملکرد شما حساب‌خواهی کنند؟
سیفی: ما با تمام توان مبارزه می‌کنیم تا مردم افغانستان پس از طالبان شاهد نظامی باشند که در آن هر فرد احساس مالکیت کند. هرگونه تبعیض قومی، مذهبی، زبانی و جنسیتی جرم پنداشته شود و معیار خدمت، ظرفیت، علم و توانایی باشد تا همه بتوانند مصدر خدمت به مردم خود شوند و در نظام سهم داشته باشند.
شایسته: اگر فردا قدرت به‌دست شما برسد، نخستین اقدام عملی شما برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها و تضمین حق آموزش دختران چه خواهد بود؟ و اگر این وعده عملی نشد، چه کسی و چگونه در برابر مردم پاسخ‌گو خواهد بود؟
سیفی: ما خود را مسوول می‌دانیم که حق تحصیل، کار و رأی را بار دیگر به زنان افغانستان بازگردانیم.
تمنا، نویسنده ۸صبح
تمنا: چرا جبهات مقاومت در پنج سال گذشته نتوانسته‌اند اعتماد و حمایت گسترده مردم را فراتر از تعلقات قومی، به‌دست آورند؟
سیفی: دلیل اصلی آن است که طالبان در روایت‌سازی خود، گاه مسایل مذهبی و گاه مسایل قومی را دامن می‌زنند. متأسفانه این رویکرد تأثیرات منفی بر اذهان مردم افغانستان گذاشته است. من دلیل اصلی نبود حمایت گسترده و لازم از سوی مردم را بیشتر در همین ترفندهای جنگ روانی طالبان می‌بینم.
تمنا: چرا جبهات مقاومت برای ایجاد اتحاد میان جبهه‌ها و دیگر مخالفان طالبان تلاش مؤثر نکرده و یک مبارزه مشترک و هماهنگ شکل نگرفته است؟
سیفی: مبارزه جبهات اکنون با یک رقابت مثبت و با هدفی واحد (آزادی کشور و نجات مردم) جریان دارد و من این را به خیر مردم افغانستان می‌دانم.
مهتاب، نویسنده ۸صبح
مهتاب: آیا جبهات مقاومت برای حضور واقعی و برابر زنان در رهبری، ساختار سیاسی و تصمیم‌گیری آینده افغانستان برنامه مشخصی دارند؟
سیفی: زنان افغانستان مانند مردان، بدون هرگونه تبعیض جنسیتی و بر اساس ظرفیت، استعداد و علم خود، جایگاه‌شان در نظام پس از طالبان تثبیت خواهد شد.
مهتاب: اگر جبهات مقاومت به قدرت برسند، چه تضمین عملی و مشخصی وجود دارد که حقوق اساسی زنان و دختران، از جمله آموزش، کار، آزادی انتخاب و مشارکت سیاسی، قربانی مصلحت‌ها و تصمیم‌های سیاسی نشود؟
سیفی: همه جبهات، به‌ویژه نهضت آزادی و عدالت، یکی از دلایل اصلی مبارزه مسلحانه خود را تحقق حقوق اساسی همه مردم افغانستان، به‌ویژه زنان، می‌دانند. در این زمینه هیچ شکی نیست که در نظام پساطالبانی، مردم افغانستان شاهد آینده بهتر خواهند بود؛ آینده‌ای مبتنی بر پیوستن به کاروان علم و ترقی جهانی که با سرعت پیش می‌رود.
