شماری از باشندهگان شهر و ولسوالیهای هرات میگویند که با وجود اینکه طالبان برای امامان مساجد معاش میپردازند، همچنان از مردم برای آنان پول و کمکهای نقدی و غیرنقدی جمعآوری میشود. این باشندهگان هرات میگویند که این اقدام، در شرایط دشوار اقتصادی، فشار بیشتری بر خانوادهها وارد کرده است. به گفته آنان، در حال حاضر معاش امامان مساجد از هفت هزار افغانی آغاز میشود و بسته به منطقه، این مبلغ میتواند بیشتر نیز باشد. باشندهگان هرات تاکید میورزند که جمعآوری پول برای ملاامامان، با وجود پرداخت معاش از سوی طالبان، فشارهای اقتصادی بر خانوادهها را افزایش داده است.
امید (مستعار)، باشنده ولسوالی انجیل هرات، میگوید خانهای که امام مسجد در آن زندهگی میکند، با هزینه مردم محل ساخته شده و او بدون پرداخت کرایه در آن سکونت دارد. به گفته او، هزینه آب و برق این خانه نیز از سوی مردم پرداخت میشود و علاوه بر آن، ماهانه از هر عضو خانواده ۴۰ افغانی برای امام مسجد جمعآوری میشود.
این باشنده هرات میافزاید: «بیشتر خانوادههای روستا پرجمعیتاند. وقتی از هر نفر پول گرفته میشود، مبلغ قابل توجهی میشود و این هزینه برای بسیاری از مردم سنگین است.»
سهیلا، کودک ۱۰ سالهای که در یکی از مساجد هرات آموزشهای دینی فرا میگیرد، میگوید او و همصنفیهایش هر پنجشنبه برای شرکت در درسهای دینی باید مبلغی پول به امام مسجد پرداخت کنند و در صورتی که پول نداشته باشند، گندم یا نان با خود ببرند. او میگوید: «همه بچهها همین کار را میکنند. اگر پول نداشته باشیم، ملا صاحب میگوید نان یا گندم ببریم.»
برخی دیگر از باشندهگان هرات میگویند که این پرداختهای اجباری تنها به کمکهای ماهانه برای امامان مساجد محدود نمیشود، بلکه در مراسم نکاح، نماز جنازه، ختم قرآن، دعاخوانی و دیگر مناسبتهای مذهبی نیز مبالغی به امامان مساجد پرداخت میشود.
همزمان، برخی از کشاورزان در روستاهای هرات نیز ادعا میکنند که در پایان فصل برداشت، بخشی از محصول گندم یا دیگر محصولات زراعتی خود را بهعنوان «حق ملا» به امام مسجد میپردازند.
همچنان، در برخی مناطق هرات، در عیدهای فطر و قربان نیز از خانههای مردم شیرینی، مواد خوراکی و هدایایی جمعآوری و به امام مسجد داده میشود؛ رسمی که به باور باشندهگان، هزینههای خانوادههای کمدرآمد را افزایش داده است.
یکی از باشندهگان شهر هرات میگوید: «در خطبههای نماز جمعه بیشتر از مشکلات مردم، از رهبر طالبان تمجید میشود، اما بخش قابل توجهی از هزینههای مربوط به امامان مساجد همچنان از مردم تامین میشود. انتظار ما این است که امام مسجد صدای مردم هم باشد.»
در همین حال، مقامهای طالبان در سالهای اخیر اعلام کردهاند که میلیونها افغانی برای ساخت، بازسازی و تجهیز مساجد و مدرسههای دینی در سراسر کشور اختصاص داده شده است.
وزارت ارشاد، حج و اوقاف طالبان اعلام کرده که این برنامهها بخشی از روند رسمیسازی ساختار مساجد و گسترش آموزشهای دینی در کشور است. این وزارت همچنین از آموزش و فراغت هزاران امام، خطیب و مدرس دینی در چارچوب برنامههای رسمی خود خبر داده است.
باشندهگان هرات تاکید میکنند که در شرایط دشوار اقتصادی و افزایش روزافزون فقر و بیکاری، امامان مساجد در کنار دریافت معاش از طالبان، با دریافت پول و کمک از مردم، هزینههای بیشتری را بر خانوادههای فقیر تحمیل میکنند. آنان میگویند زمانی که طالبان برای امامان مساجد معاش پرداخت میکنند، نباید از مردم نیز پول یا معاش دریافت شود.
