شماری از باشندهگان شهر کابل از افزایش زبالهها در بخشهای مختلف این شهر شکایت دارند. آنان میگویند که در روزهای اخیر، حجم زبالهها در کوچهها و جادهها بهگونه چشمگیری افزایش یافته و روند جمعآوری آنها بهدرستی انجام نمیشود. همچنین میافزایند که انباشته شدن زبالهها باعث پخش بوی بد، افزایش حشرات و ایجاد نگرانیهای صحی برای خانوادهها، بهویژه کودکان، شده است. به گفته آنان، در برخی مناطق، زبالهها در مکانهای غیرمجاز ریخته میشوند و حتا برای چندین ماه بدون جمعآوری باقی میمانند.
این باشندهگان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که اگر روند جمعآوری زبالهها بهگونه منظم و موثر مدیریت نشود، این مشکل میتواند به یک بحران جدی صحی در شهر تبدیل شود. آنان تاکید میکنند که نهادهای مسوول باید در کنار افزایش خدمات شهری، برنامههای آگاهیدهی برای شهروندان نیز راهاندازی کنند تا فرهنگ استفاده درست از سطلهای زباله و حفظ پاکیزهگی محیط در میان مردم نهادینه شود.
حمیرا، یکی از باشندهگان کابل، از انباشته شدن زبالهها در محیط زندهگیشان شکایت دارد. او میگوید که گردآوری زبالهها و پاککاری جویهای آبرو در محل زندهگیشان همواره با تاخیر انجام میشود و این مساله مشکلات جدی برای مردم ایجاد کرده است. به گفته او، آنان ماهانه به یک شرکت صفایی پول میپردازند تا زبالههایشان را انتقال دهد؛ اما بسیاری از خانوادهها در اطرافشان یا زبالههای خود را در دریا رها میکنند یا در مکانهایی که زمینهای خالی وجود دارد، میاندازند.
این باشنده کابل همچنین از عملکرد شهرداری طالبان انتقاد کرده و میگوید که به این موضوع توجه کافی صورت نمیگیرد و زبالهها از سطح شهر و سطلها بهموقع جمعآوری نمیشوند. او میگوید: «جمعآوری این زبالهها حدود یک تا یکونیم ماه زمان میبرد و این یک مشکل جدی است. گاهی در سه تا چهار ماه تنها یکبار پاککاری انجام میشود. در حالی که فعالیت شرکتهای خصوصی متوقف شده، مسوولیتهای شهرداری افزایش یافته و لازم است با دقت بیشتر به تنظیف جویها، جمعآوری زبالهها و پاکسازی مناطق توجه شود.»
ذکرالله، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که انباشته شدن زبالهها در سطح شهر به یک عادت برای برخی از مردم بدل شده است. او میافزاید که سیستم کانالیزاسیون کابل سرباز است و بسیاری از مردم بدون توجه، زبالههایشان را در جویها میاندازند. به گفته او، این جویها و زبالهدانیها نیز از سوی شهرداری کابل با تاخیر پاکسازی و تخلیه میشوند.
این باشنده کابل میگوید: «متاسفانه در سطح شهر کابل، انداختن زباله در سرک و جویها چه زبالهدانی وجود داشته باشد یا نه، به یک عادت تبدیل شده است. از آنجا که سیستم کانالیزاسیون کابل سرباز است و مردم زبالههایشان را در جویها میاندازند، این کار به یک رفتار ناخودآگاه تبدیل شده است. بسیاری از مردم حاضر نمیشوند زبالههایشان را تا یک محل مناسب انتقال دهند. این یک مشکل تازه نیست، بلکه سالهاست که ادامه دارد و حتا یک تا دو نسل با آن درگیر بودهاند. برای حل این مشکل، باید فرهنگ درست در جامعه ترویج شود و حس مسوولیتپذیری و تعلق به شهر در میان مردم تقویت گردد؛ بهگونهای که هر فرد هنگام انداختن زباله، به پاکیزهگی محیط خود توجه کند.»
ذکرالله میگوید: «صرف افزایش زبالهدانیها مشکل را حل نمیکند، اگر مردم به استفاده درست از آنها تشویق نشوند. متاسفانه در افغانستان، بسیاری از مردم به این شیوه زندهگی عادت کردهاند. برای تغییر این وضعیت، علاوه بر ایجاد امکانات منظم، باید برنامههای آگاهیدهی از طریق رسانهها، شبکههای اجتماعی و نهادهای مسوول، از جمله شهرداری، راهاندازی شود.»
شمسالله، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که در محیط زندهگیشان مکان مشخصی برای انداختن زباله وجود ندارد. او میافزاید که انباشتهشدن زبالهها در سطح شهر و مناطق مسکونی یک چالش جدی است که تا کنون هیچگونه راهحلی برای آن از سوی طالبان ارایه نشده است.
این باشنده کابل میافزاید: «در ساحات ۳۱۵ و ۵۰۰ فامیلیِ خیرخانه، هیچ محل معیاری برای دفع زباله در نظر گرفته نشده است. تنها در چند نقطه محدود، از جمله در نزدیکی لیسه مریم، زبالهدانیها وجود دارد که آن هم کافی نیست.»
شمسالله میگوید: «برخی شرکتهای خصوصی در مناطق رهایشی فعالیت دارند، اما در سطح شهر، بهویژه در نزدیکی دکانها و محیطهای کسبوکار، زبالهدانی مناسب وجود ندارد و به همین دلیل، بسیاری از مردم زبالههایشان را در جویها میاندازند. برخی افراد حتا زبالهها را به دریا انتقال داده و در آنجا رها میکنند که این کار باعث افزایش آلودهگی محیط زیست میشود. با گرم شدن هوا، این وضعیت میتواند زمینهساز شیوع بیماریها نیز گردد. امیدواریم یک راهحل اساسی برای این مشکل سنجیده شود تا مردم مجبور نشوند زبالههایشان را در جویها و دریا بیندازند.»
شهرداری طالبان پیشتر اعلام کرده بود که زبالهها را هر ۱۵ روز یا ماهانه جمعآوری میکند و در سطح شهر نیز هزاران زبالهدانی نصب شده است. با این حال، این نهاد تاکید کرده که باشندهگان نیز باید در حفظ پاکیزهگی شهر سهم بگیرند.
بر بنیاد آمار رسمی، روزانه در شهر کابل بیش از چهار هزار و ششصد تُن زباله تولید میشود که بخش بزرگی از آن را مواد پلاستیکی تشکیل میدهد.
همچنین آمارها نشان میدهد که هر فرد در کابل بهگونه متوسط روزانه بین نیم تا یک کیلوگرام زباله تولید میکند. در مجموع، میزان زبالههای تولیدی در این شهر روزانه به حدود ۵۰۰۰ تا ۵۵۰۰ تُن میرسد.
پیشتر، برنامه اسکان بشر سازمان ملل متحد (UN-Habitat) و دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) هشدار داده بودند که نبود مدیریت موثر زباله و فاضلاب در کشور، سلامت شهروندان را تهدید میکند. به گفته این نهادها، افغانستان با چالشهای جدی زیستمحیطی، از جمله آلودهگی پلاستیکی، نابودی جنگلات و کاهش منابع آبی، روبهرو است.






