در سالهای اخیر، زراعت در ولایت فراه دچار تغییرات مثبتی شده است. یکی از مهمترین این تغییرات گسترش استفاده از گلخانهها در بخشهای مختلف این ولایت است. گلخانهها توانستهاند زراعت سنتی را به زراعت مدرن و پایدار نزدیک کنند و زمینه را برای تولید محصولات تازه در تمام فصول سال فراهم سازند. بسیاری از دهقانان فراه اکنون با استفاده از این روش نوین زراعتی نهتنها محصولات بیشتری تولید میکنند، بلکه درآمدشان نیز نسبت به گذشته چندین برابر افزایش یافته است. فراه با داشتن زمینهای حاصلخیز، اما آب و هوای گرم و خشک، همواره با مشکل کمبود آب و تغییرات اقلیمی روبهرو بوده است. در گذشته، بیشتر دهقانان تنها در فصول خاصی میتوانستند سبزیجات یا محصولات زراعتی تولید کنند، اما اکنون با ساخت دهها گلخانه در مرکز و ولسوالیهای فراه، شرایط زراعتی تغییر کرده است. به گفته ریاست زراعت طالبان، در چند سال گذشته بیش از ۲۰۰ گلخانه کوچک و بزرگ با همکاری موسسههای بینالمللی و سرمایهگذاری شخصی دهقانان ایجاد شده است. در این گلخانهها بیشتر سبزیجات مانند بادنجان رومی، بادرنگ، مرچ، پیاز، ترموز، خربوزه، بامیه و کدو کشت میشود.
مردم در ولایت فراه میگویند که گلخانهها سبب رونق اقتصاد محلی شده است. به گفته آنان، درآمد بسیاری از دهقانان افزایش یافته و بازار سبزیجات محلی نیز پررونقتر شده است. آنان تصریح میکنند که در گذشته بیشتر سبزیجات از ولایتهای دیگر به فراه آورده میشد، اما اکنون بسیاری از این نیازها در داخل همین ولایت تامین میشود. به گفته صاحبان گلخانهها، هر گلخانه کوچک در جریان سال میتواند بین دو تا سه تُن سبزی تازه تولید کند. آنان میگویند که این مقدار برای خانوادههای دهقانان درآمد قابلتوجهی به همراه دارد. همچنین گلخانهها سبب اشتغال جوانان، کاهش فقر و تقویت اقتصاد روستایی شده است.
محمد یکی از دهقانان در قریه شمالگاه ولسوالی مرکز میگوید که پیش از این تنها در بهار و تابستان میتوانستند زراعت کنند، اما حالا به کمک گلخانهها در زمستان هم سبزی تازه تولید میکنند. به گفته او، با استفاده از گلخانه، مصرف آب کاهش یافته و محصولاتش در هر نوبت دو برابر بیشتر شده است. محمد میافزاید: «در گذشته مجبور بودیم سبزیجات را از هرات یا قندهار بیاوریم، ولی حالا خودمان تولید میکنیم.»
شین خالو، یکی دیگر از زنان که در قریه دهک فراه مشغول زمینداری است، میگوید که همراه شوهرش در خانه گلخانهای ساختهاند و سبزیجات را برای مصرف خانواده استفاده میکنند. به گفته او، این محصولات را در بازار هم میفروشند و این کار برای زنان روستایی بسیار مفید است؛ زیرا در خانه هم میتوانند کار کنند و درآمد به دست بیاورند.
مالکان گلخانهها میگویند که از نظر محیط زیستی نیز گلخانهها کمک میکنند تا مصرف آب کاهش یابد؛ زیرا آبیاری در آنها به صورت منظم و قطرهای انجام میشود. همچنین از زمینهای کوچک استفاده بهینهتری میشود که از ضایع شدن محصولات بر اثر باد یا گرما جلوگیری میکند.
دهقانان در فراه میگویند که با وجود فراهم شدن شرایط بهتر برای رشد زراعت گلخانهای، هنوز هم با چالشهای زیادی روبهرو هستند. به گفته آنان، یکی از مشکلات اصلی نبود امکانات سردخانهای برای نگهداری محصولات است. بسیاری از دهقانان شکایت دارند که در فصل برداشت، اگر بازار فروش مناسب نباشد، بخشی از محصولاتشان خراب میشود.
همچنین قیمت بالای وسایل گلخانهای مانند پلاستیک، نایلون مخصوص، لولههای آب و سیستم آبیاری قطرهای از دیگر مشکلات دهقانان است. نبود آموزشهای فنی کافی و عدم دسترسی به مشاوران زراعتی نیز در برخی مناطق باعث کاهش کیفیت تولید شده است. دهقانان در این ولایت تصریح میکنند که اگر نهادها آنان را در بخش آموزش و خرید وسایل کمک کنند، میتوانند گلخانههای بیشتری بسازند و تولید را چند برابر کنند. به گفته آنان، زراعت گلخانهای در فراه میتواند این ولایت را در بخش سبزیجات و محصولات زراعتی به خودکفایی برساند.
هرچند برخی از نهادهای غیر دولتی با توزیع بذر، تجهیزات و آموزشهای فنی، نقش مهمی در گسترش گلخانهها ایفا کردهاند و در نتیجه بسیاری از دهقانان جوان علاقهمند شدهاند تا به جای کارهای فصلی به زراعت گلخانهای روی آورند، اما با این حال، تا کنون برنامهای جامع برای آموزش و توسعه گلخانهها برای دهقانان به طور متمرکز و گسترده راهاندازی نشده است.
گفتنی است که گلخانهها در فراه به یکی از عوامل مهم رشد زراعت و بهبود وضعیت اقتصادی مردم تبدیل شده و فرصتهای تازهای برای زنان و جوانان روستایی فراهم کرده است. با اینکه چالشهایی مانند نبود سردخانه، گرانی تجهیزات و کمبود آموزش هنوز وجود دارد، اما تجربه چند سال اخیر نشان داده است که زراعت گلخانهای در فراه روند روبهرشدی داشته است.






