یک نهاد زیر نام «دیدهبان پاسخدهی افغانستان» میگوید که پورتال مستندسازی را برای ثبت و مستندسازی موارد ادعایی نقض حقوق بشر در افغانستان ایجاد کرده است. به گفته این نهاد، این پورتال به تمام شهروندان کشور، بهشمول شاهدان و نهادها، فرصت میدهد تا اطلاعات، شواهد، شهادتها و سایر اسناد مرتبط با نقض حقوق بشر را بهگونه مصون گزارش دهند.
مسوولان این نهاد تاکید میکنند که این ابتکار بخشی از یک روند جامع و مستمر نظارت بر وضعیت حقوق بشر در افغانستان است که شامل پیگیری رویدادها، جمعآوری اطلاعات، راستیآزمایی، تحقیق، مستندسازی و تحلیل موارد ادعایی نقض حقوق بشر میشود. به گفته آنان، هدف از این روند، ایجاد یک منبع معلوماتی معتبر و مبتنی بر شواهد برای درک بهتر وضعیت حقوق بشر، شناسایی الگوها و روندهای نقض، حمایت از تلاشهای تحقیقاتی و دادخواهی، و تقویت پاسخگویی در قبال موارد نقض حقوق بشر در افغانستان است.
در بیانیهای که این نهاد در فیسبوک خود نشر کرده، آمده است: «این پورتال در واقع با پر کردن خلاءهای موجود در زمینه مستندسازی به قربانیان نقض حقوق بشر امکان میدهد که مدارک و اسناد را قبل از این که نابود شوند و یا مورد تخریب و دستکاری قرار بگیرند با نهادهای معتبر شریک کنند تا در روند حقیقتیابی و تلاشها برای تحقق عدالت و پاسخگویی سهم داشته باشند.»
این نهاد گفته است که راهاندازی این پورتال در مقطع حساسی صورت میگیرد؛ زمانی که توجه و تعاملات بینالمللی بهطور فزاینده بر اولویتهای امنیتی و مبارزه با تروریسم متمرکز شده است، مستندسازی دوامدار موارد نقض حقوق بشر همچنان برای اطمینان از ثبت، حفظ و به فراموشی سپرده نشدن تجارب قربانیان و جوامع آسیبدیده، امری حیاتی و ضروری باقی میماند.
در معرفی این پورتال آمده است که این نهاد احتمالاً در موارد مقتضی، قضایای واجد شرایط را به میکانیسمهای ملی و بینالمللی حقوق بشر ارجاع میدهد. با این حال، تاکید شده است که ارسال قضایا از طریق این پورتال تضمینکننده مداخله فوری یا ارائه کمک مستقیم نیست.
در بخش دیگری از توضیحات آمده است که با ارسال معلومات از طریق این پورتال، کاربران به گردانندهگان آن اجازه میدهند تا دادهها و اسناد ارسالی را ذخیره و بهصورت مصون نگهداری کنند و از آنها برای تحلیل، تهیه گزارش و در صورت نیاز ارجاع به سازوکارهای پاسخگویی حقوق بشری استفاده نمایند.
همچنین مطابق اصول حریم خصوصی و حفاظت از معلومات شخصی، به افراد این امکان داده شده است که برای دسترسی به، اصلاح یا حذف اطلاعات ارسالی خود درخواست بدهند. در توضیحات این نهاد تاکید شده که تمامی معلومات، از جمله هویت و جزییات ارسالکنندهگان، بهگونه مصون نگهداری میشود و بدون اجازه صریح آنان با هیچ شخص یا طرف ثالثی شریک ساخته نخواهد شد.
در بخش هشدارهای امنیتی این پورتال نیز آمده است که کاربران باید از ارسال معلومات حساس یا غیرضروری شخصی در عکسها، ویدیوها، اسکرینشاتها و اسناد خودداری کنند. همچنان توصیه شده است که در صورت وجود خطر فوری، از کانالهای اضطراری و امن استفاده شود و از ارسال اطلاعات از طریق دستگاه، شبکه یا مکانهای ناامن که ممکن است جان افراد را به خطر اندازد، خودداری گردد.
این پورتال برای مستندسازی موارد نقض حقوق بشر در افغانستان در حال راهاندازی میشود. در نزدیک به پنج سال حاکمیت طالبان در افغانستان، گزارشهای متعددی از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشری و رسانههای تبعیدی افغانستان مستند و نشر شده است.
