برخی از باغداران در ولایتهای تخار و بدخشان میگویند که بارشهای بهاری امسال باعث افزایش چشمگیر حاصلات میوههای سیب و انگور در این ولایتها شده است. با این حال، آنها از کاهش قیمت و نبود بازار مناسب برای فروش محصولات خود شکایت دارند. همچنین، باغداران خواستار فراهمسازی زمینههای فروش حاصلات انگور و سیب در بازارهای کشور و ایجاد سردخانه هستند.
معراجالدین، باغدار در ولسوالی چاهآب ولایت تخار، از افزایش حاصلات انگور امسال خشنود است. با این حال، کاهش قیمت و نبود بازار فروش او را نگران کرده است. او میگوید که اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد، باغداران در ولسوالیهای ماورای کوکچه، از جمله چاهآب، دیگر علاقهای به ادامه باغداری نخواهند داشت.
معراجالدین میافزاید: «از افزایش حاصلات انگور امسال خرسندیم، اما عدم فروش آن ما را نگران کرده است. نمیتوانیم انگور را به ولسوالیهای ینگیقلعه، دشتقلعه و امامصاحب کندز ببریم و بفروشیم. حتا پول هزینههایی که کردهایم، هنوز به دست نیامده است.»
قدوس، یکی دیگر از باغداران در ولسوالی چاهآب ولایت تخار، میگوید که نبود سردخانه و عدم صادرات انگور از طریق بندر شیرخان به کشورهای تاجیکستان، ترکمنستان و دیگر کشورهای همجوار، موجب کاهش قیمت این میوهها در بازارهای محلی و حتا در ولایتهای دیگر کشور شده است. این باغدار میافزاید: «وقتی انگور برداشت میشود و همه باغداران محصولات خود را برای فروش به بازار میآورند، قیمت بهشدت کاهش مییابد و پول حاصل حتا هزینه مزد کارگر و مصارف یکساله باغ را هم پوره نمیکند. امسال ما یک سیر انگور را به قیمت ۵۰ افغانی میفروشیم.» به گفته قدوس، تاکستانهای انگور در ولسوالیهای ماورای کوکچه، از جمله ولسوالی چاهآب تخار، واقع شدهاند. اگر طالبان به مشکلات آنان رسیدهگی نکنند، این باغداران ناگزیر خواهند شد که از ادامه باغداری در این ولایت دست بکشند.
از سوی دیگر، شماری از باغداران در ولایت بدخشان در شمالشرق کشور که به دلیل نبود سردخانه و مشکلات مشابه باغداران تخار با چالشهای جدی روبهرو هستند، میگویند که امسال حاصلات سیب در این ولایت افزایش یافته است. به گفته آنان، سیب یکی از میوههایی است که در سالهای اخیر کشاورزان به دلیل برداشت و حاصلات خوب آن، به کاشت و پرورش درختان سیب روی آوردهاند.
روحالله، یکی از باغداران ولسوالی بهارک ولایت بدخشان، میگوید که بسیاری از باغداران در این ولسوالی در سالهای اخیر به باغداری سیب روی آوردهاند و حاصلات خوبی نیز به دست میآورند. این باغدار میافزاید که به دلیل عدم دسترسی به بازارهای داخلی، سیب بهارک به قیمت مناسب به فروش نمیرسد. او میگوید: «سیب میوه بسیار خوبی است و در سالهای اخیر کاشت درختان سیب انگلیسی در این ولسوالی رواج یافته، اما به دلیل نبود سردخانه نمیتوانیم آن را نگهداری کنیم و مجبوریم به بهای ناچیز بفروشیم.»
روحالله تاکید میکند که باغداران این ولسوالی برای فروش محصولات خود با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم میکنند و همچنین سردخانهای ندارند؛ اما طالبان از آنان مالیههای گزاف میگیرند.
محمدیعقوب، یکی از باغداران ولسوالی کشم ولایت بدخشان، میگوید که امسال حاصلات باغ سیب در باغهای این ولسوالی افزایش یافته، اما زمینه صادرات آن به خارج از کشور فراهم نشده است. به همین دلیل، آنان محصولات خود را به بهای اندک در بازارهای داخلی، بهویژه در شهرهای تالقان و فیضآباد، به فروش میرسانند. این باغدار میافزاید: «حاصل امسال خوب است، اما به دلیل قیمت پایین سیب در بازار، سود ما اندک است و مصارفمان را پوره نمیکند. هر چقدر هم که حاصل زیاد باشد، مفادش زیاد نیست.»
با این حال، آگاهان امور اقتصادی نیز نگرانیها از کاهش قیمت و نبود بازار مناسب برای محصولات کشاورزان در بدخشان و تخار را تایید میکنند. آنان میگویند که عدم حمایت طالبان از باغداران و دهقانان، انگیزه آنان برای ادامه باغداری را کاهش میدهد.
فضلالله، استاد یکی از دانشگاههای خصوصی در ولایت تخار، میگوید که طالبان باید برای کشاورزان، بهویژه باغداران، زمینه بازاریابی را فراهم کنند تا آنان بتوانند محصولات خود را با قیمت مناسبتر در بازارهای داخلی و خارجی عرضه کنند. فضلالله در صحبت با روزنامه ۸صبح میگوید: «متاسفانه امسال باغداران در ولایتهای شمالشرقی، تخار و بدخشان، نسبت به گذشته متضرر هستند. طالبان باید به مشکلات آنان رسیدهگی کنند و بهترین خدمت در این شرایط ایجاد سردخانهها برای باغداران است تا آنان بتوانند محصولات خود را نگهداری کنند.»
این کارشناس امور اقتصادی میافزاید: «نیاز است که طالبان به خاطر حمایت از کشاورزان، مالیات گزاف را معاف کنند تا تولیدکنندهگان داخلی بتوانند حداقل محصول خود را به قیمت مناسب بفروشند و اندکی مفاد کنند.»
صادرات محصولات کشاورزی افغانستان به بازارهای پاکستان وابسته است. این کشور هر ساله در فصل برداشت میوه، با بهانههای مختلف، مانع رسیدن محصولات کشاورزی افغانستان به بازارهای جهانی میشود. در آخرین اقدام، مقامهای پاکستانی و طالبان تعرفههای وارداتی بر افغانستان را در گذرگاههای مرزی تورخم و چمن تا حد صفر کاهش دادهاند؛ اما صادرکنندهگان و تاجران افغانستان به این باورند که مقامهای پاکستان در این تصمیم پایداری نخواهند داشت.
