همزمان با افزایش حاصلات تربوز و خربوزه در کشور، شماری از کشاورزان و فروشنده‌گان از رکود بازار و کاهش چشم‌گیر قیمت این محصولات شکایت دارند. کشاورزان می‌گویند که درآمد حاصل از فروش محصولات‌شان حتا هزینه‌های تولید، نگهداری و انتقال را نیز جبران نمی‌کند. به گفته آنان، با وجود ماه‌ها زحمت و صرف هزینه‌های قابل توجه، فروش یک سیر تربوز و خربوزه حتا به بهای ۵۰ افغانی نیز به دشواری انجام می‌شود. فروشنده‌گان نیز از نبود بازار مناسب برای این محصولات ابراز نگرانی کرده و می‌گویند که محدودیت‌های تجارتی و بسته بودن برخی مسیرهای صادراتی، روند انتقال تربوز و خربوزه به پاکستان و سایر کشورها را با مشکل مواجه ساخته است. در همین حال، شماری از کارشناسان مسایل اقتصادی معتقدند که افزایش تولید در برابر ظرفیت محدود بازار، همراه با چالش‌هایی مانند مشکلات صادرات، کمبود سردخانه‌ها، هزینه‌های بلند حمل‌ونقل و ضعف صنایع پروسس، سبب شده است بخش قابل توجهی از این محصولات جذب بازار نشود. به باور آنان، ادامه این وضعیت می‌تواند زیان‌های بیش‌تری را متوجه کشاورزان کرده و بر رشد بخش زراعت کشور تاثیرات منفی بگذارد.
نعمت‌الله (مستعار)، یکی از کشاورزان ولایت ننگرهار که محصولات تربوز و خربوزه خود را برای فروش به کابل آورده است، از نبود بازار مناسب و کاهش شدید قیمت‌ها شکایت دارد. او می‌گوید: «هزینه‌های تولید بسیار بالا است. کود و سایر مواد مورد نیاز زراعتی با قیمت‌های گزاف تهیه می‌شود. کشت تربوز و خربوزه دست‌کم سه ماه زحمت و مراقبت دوامدار نیاز دارد. برای نگهداری مزارع کارگر استخدام می‌کنیم و هزینه معاش و غذای آنان را می‌پردازیم. شب و روز از کشت‌زارها مراقبت می‌کنیم و آرامش و خواب درست نداریم. اما اکنون با وجود تمام این زحمات، حتا یک سیر تربوز و خربوزه را به قیمت ۵۰ افغانی هم کسی خریداری نمی‌کند.»
جعفر (مستعار)، یکی دیگر از کشاورزان که او نیز از ولایت هرات برای فروش محصولات تربوز و خربوزه خود به کابل آمده است، نیز از نبود تقاضا و رکود بازار شکایت دارد. او می‌گوید: «بازار مناسبی برای فروش محصولات ما وجود ندارد. خواست ما این است که زمینه دسترسی به بازارهای بهتر و مطمین فراهم شود تا دست‌کم هزینه‌ها و زحماتی که کشاورزان و دهقانان در جریان کشت و برداشت این محصولات متحمل می‌شوند، جبران شود.»
فواد (مستعار)، یکی از فروشنده‌گان، می‌گوید که امسال وضعیت بازار تربوز و خربوزه با چالش‌های جدی روبه‌رو است. او می‌افزاید: «نزدیک به یک هفته از آغاز فصل محصولات وطنی می‌گذرد، اما تا کنون بازار رونق چندانی نداشته است. سال گذشته در همین زمان، یک سیر خربوزه را به بهای ۲۰۰ تا ۲۵۰ افغانی به فروش می‌رساندیم، اما اکنون قیمت آن به حدود ۶۰ افغانی کاهش یافته است. این کاهش چشم‌گیر قیمت‌ها سبب شده که حتا هزینه‌ها و مصارف ما نیز جبران نشود.»
پرویز (مستعار)، یکی دیگر از فروشنده‌گان، نیز از کاهش قیمت و نبود بازار مناسب برای تربوز و خربوزه ابراز نگرانی می‌کند. او می‌گوید: «بسته بودن راه‌های تجارتی سبب شده است که تربوز و خربوزه به پاکستان و سایر کشورها صادر نشود. از سوی دیگر، میزان حاصلات این دو محصول نیز امسال افزایش یافته و همین موضوع سبب کاهش چشم‌گیر قیمت‌ها شده است. بازار تربوز و خربوزه نسبت به گذشته به‌گونه محسوسی رونق خود را از دست داده است. افزون بر این، بیکاری و فقر گسترده در میان مردم سبب شده که بسیاری از خانواده‌ها حتا توان خرید این محصولات را با قیمت‌های پایین کنونی نیز نداشته باشند.»
عثمان (مستعار)، یکی از فروشنده‌گان، دلیل رکود بازار تربوز و خربوزه را نبود صادرات به کشورهای دیگر عنوان می‌کند. او می‌گوید: «علت کاهش قیمت تربوز و خربوزه این است که این محصولات به خارج از افغانستان صادر نمی‌شوند. هزینه تولید هر تربوز و خربوزه برای کشاورزان بین ۳۰ تا ۴۰ افغانی تمام می‌شود، اما در بازار با قیمت ۴۰ تا ۶۰ افغانی به فروش می‌رسد. قیمت این محصولات نسبت به سال گذشته به‌گونه چشمگیری کاهش یافته است. در نتیجه، بیشتر کشاورزان و دهقانان با زیان مالی روبه‌رو شده‌اند.»
در همین حال، عبدالظهور مدبر، کارشناس مسایل اقتصادی، می‌گوید: «میزان تولید در مقایسه با تقاضای موجود در بازار، همراه با چالش‌هایی چون محدودیت‌های صادراتی، کمبود سردخانه‌ها، هزینه‌های بلند حمل‌ونقل و ضعف صنایع پروسس، سبب شده است که بخش بزرگی از این محصولات جذب بازار نشود. در نتیجه این عوامل، قیمت تربوز و خربوزه به‌گونه چشمگیری کاهش یافته و بسیاری از دهقانان دیگر قادر نیستند حتا هزینه‌های تولید خود را جبران کنند.» به گفته این کارشناس اقتصادی، ادامه این وضعیت می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بخش زراعت کشور داشته باشد. او تاکید می‌کند که کاهش درآمد روستاییان، افزایش ضایعات محصولات زراعتی و تضعیف انگیزه سرمایه‌گذاری در بخش زراعت از جمله مهم‌ترین پیامدهای این بحران به شمار می‌رود.
آقای مدبر می‌افزاید: «تداوم این روند نه‌تنها معیشت دهقانان را با چالش جدی روبه‌رو می‌سازد، بلکه بر رشد اقتصادی، اشتغال و درآمدهای ارزی کشور نیز تاثیر منفی خواهد گذاشت. از این‌رو، توسعه بازارهای صادراتی، ایجاد و گسترش سردخانه‌ها، تقویت صنایع پروسس و حمایت موثر از تولیدکننده‌گان زراعتی از مهم‌ترین راهکارهای برون‌رفت از این وضعیت محسوب می‌شود.»
این در حالی است که به‌دلیل درگیری‌های طالبان و نظامیان پاکستان، گذرگاه‌ها به روی کالاهای صادراتی و وارداتی افغانستان از طریق پاکستان متوقف شده است. طالبان اما ادعا کرده‌اند که راه‌های بدیل برای تجارت با هند، ایران و چین پیدا کرده‌اند و از هند خواسته‌اند برای تسهیل ترانزیت کالاها از طریق بندر چابهار همکاری کند.
