غار یخ شگفت‌انگیز قازان

غار یخ قازان یکی از شاهکارهای طبیعت بامیان است که تا کنون کسی نتوانسته به انتهای آن برسد.
تنها بند امیر، مجسمه‌های تخریب شده‌ی بودا، شهرهای تاریخی ضحاک، غلغله و چهل‌برج یکاولنگ در ولایت بامیان نیستند که سالانه هزاران سیاح و گردشگر داخلی و خارجی را فرا می‌خوانند.
بلکه این سرزمین شگفت‌انگیز، دارای مناظر زیبای طبیعی و جاهای دیدنی زیادی است که هر کدام آن‌ها جذبه‌های خاص توریستی و جهان‌گردی دارد.
یکی دیگر از جاهای دیدنی و پرجذبه‌ی بامیان که به یک شاهکار طبیعت می‌ماند؛ غار یخ سر قازان است که در کمر کوه‌پایه‌های کوه بابا، در حدود ۴۵ کیلومتری جنوب‌غرب مرکز این ولایت واقع است.
غار یخ سر قازان یکی از غارهای طبیعی دره فولادی است که تا هنوز کسی نتوانسته به انتهای آن برود. گفته می‌شود که این مکان بیش از سه هزار متر عمق دارد، در فصل تابستان قندیل‌های شفاف یخ از سقف آن آویزان می‌باشد که منظره زیبا و دیدنی‌ای را تشکیل می‌دهد.
خلیفه‌الله بخش، یکی از باشندگان فولادی می‌گوید: «در فصل تابستان که باشندگان مرکز بامیان از گرمی به ستوه می‌آیند به اثر چکک‌های آب از سقف این غار، ستون‌هایی از یخ در داخل آن دیده می‌شوند که گویی در سر دره قازان دنیای دیگر با فصل دیگری وجود دارد.»
به‌گفته خلیفه‌الله بخش از شگفتی‌های این غار این است که «در سه ماه تابستان به هر اندازه که هوا گرم می‌شود، به همان میزان یخ داخل این غار نیز بیشتر می‌گردد و در فصل زمستان که همه‌جا را برف می‌پوشاند داخل این غار گرم می‌شود.»
انجنیر حسین بخش همدرد که در دره قازان زندگی می‌کند می‌گوید: «سال‌های پیش که در فصل تابستان، ظاهر شاه، پادشاه سابق افغانستان و وزیرانش در بامیان می‌آمدند، جشن برپا می‌شد، در آن زمان ما جوانان قازانی کنده‌های یخ را در داخل شال‌های نخی پیچیده در بازار برای فروش می‌بردیم.»
او علاوه می‌کند: «با فرا رسیدن فصل زمستان که برف همه‌جا را می‌پوشاند، هیچ اثری از یخ در داخل این غار دیده نمی‌شود، از شکاف‌های سنگ در داخل غار یک نوع نبات شبه گل زیره شروع به روییدن می‌کند.»
از سجاد محسنی یکی از گردشگران محلی و ریش‌سفیدان مرکز ولایت بامیان پرسیدم که آیا تا هنوز کسی در انتهای این غار رفته است؟ محسنی می‌گوید: «حدود ۲۷ سال پیش با تعداد از جوانان بامیان جنراتور را در دهن غار روشن کردیم بیش از ۶۰۰ متر سیم را با خود در داخل غار بردیم، نزدیک به سه ساعت در داخل غار گشتیم، ولی به انتهای آن نرسیدیم.»
وی علاوه می‌کند: «در داخل این غار، ده‌ها غار پیچ‌درپیچ دیگر وجود دارد که اگر آدم نابلد بدون علامت‌گذاری پیش برود با خطر مواجه می‌گردد، ممکن در برگشت راهش را گم کند و پس برآمده نتواند.»
اندیو، یک سیاح خارجی از کشور ایرلند که جهت تفریح در غار یخ آمده بود می‌گوید: «از دیدن این غار شگفت‌زده شده‌ام، این‌جا بسیار مقبول است، جای دیدنی است، من یک جهان‌گرد هستم، اما در زندگی‌ام تا هنوز به چنین غاری پرخم‌و‌پیچ بر نخورده بودم.»
در حدود دو کیلومتر بالاتر از غار یخ، یک غار طبیعی دیگر نیز وجود دارد که به آن غار خرس می‌گویند. به‌گفته غلام‌حیدر یکی از باشنده‌های محل «پیش از انقلاب در آن غار خرس وجود داشت، به همان دلیل نام آن غار را، غار خرس مانده‌اند، اما در سال‌های اخیر کسی در آن غار خرس و یا دیگر حیوانات وحشی را ندیده است.»
حدود سه‌صدمتر پایین‌تر از غار یخ مشرف به قریه قازان یک چشمه زلال و نقره فام نیز وجود دارد که گردشگران در برگشت پتک‌های‌شان را از آن چشمه پرآب می‌کنند.
نصرالله خان یکی از جوانان محل می‌گوید: «نام این چشمه، چشمه جلجلی است، آب این چشمه مثل کوک و فانتا غذا را زود هضم می‌کند، بعضی‌ها نیز به این باورند که این چشمه، چشمه‌ی شفاست، به همین دلیل یک پتک آب از این‌جا با خود می‌برند.»
ابراهیم اکبری، رییس پشین اطلاعات و فرهنگ ولایت بامیان می‌گوید: «در این ولایت علاوه بر غار یخ سر دره قازان و غار خرس، چندین غار طبیعی دیگر نیز وجود دارد.»
او می‌افزاید: «معروف‌ترین غارهای طبیعی این ولایت که جذبه گردشگری دارد؛ عبارت از غار فریدون در قریه شهیدان که در شاهنامه فردوسی نیز از آن یاد شده، غار منته‌گک در ولسوالی یکاولنگ و غار لیگان در ولسوالی ورس می‌باشند.»
به‌گفته آقای اکبری «این غارها سالانه میزبان صدها تن از سیاحین و جهانگردان داخلی و خارجی می‌باشند که از این بابت عواید خوبی نصیب مردم محل نیز می‌گردد.»
این در حالی است که صنعت توریزم و گردشگری در بامیان پس از زراعت و مالداری سومین منبع عایداتی این ولایت می‌باشد، اما اگر جاهای دیدنی و توریستی بامیان به گردشگران معرفی شود، امکان این وجود دارد اولین منبع عادیداتی این ولایت را درآمد ناشی از صنعت گردشگری تشکیل دهد.