شماری از جوانان در کابل از کاهش فرصت‌های کاری و افزایش بیکاری در این شهر شکایت دارند. آنان می‌گویند که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، فرصت‌های کاری در شرکت‌های خصوصی به‌گونه چشم‌گیری محدود شده و در اداره‌های دولتی نیز بیشتر به افرادی اولویت داده می‌شود که سابقه کاری یا روابط نزدیک با طالبان داشته باشند.
این جوانان می‌افزایند که نبود فرصت‌های کاری، آنان را ناچار ساخته تا به مهاجرت، کارهای موقت و یا مشاغل کم‌درآمد روی بیاورند. به گفته آنان، ادامه این وضعیت بسیاری از جوانان را با مشکلات اقتصادی و روحی جدی روبه‌رو کرده است. به باور این جوانان، نبود شفافیت در روند استخدام، سیستم ناسالم کاری و انحصار فرصت‌های کاری در دست یک گروه خاص، امید بسیاری از آنان را برای ساختن آینده‌ای بهتر از میان برده است.
این جوانان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تاکید می‌کنند که با توجه به شرایط کنونی، امیدی به ایجاد فرصت‌های کاری از سوی طالبان ندارند و از شرکت‌ها و نهادهای خصوصی می‌خواهند زمینه‌های بیشتر کاری را برای جوانان فراهم کنند. از دید آنان، برای کاهش بحران بیکاری باید زمینه سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش خصوصی فراهم شود و برنامه‌های مشخصی برای ایجاد اشتغال، به‌ویژه برای جوانان تحصیل‌کرده، روی دست گرفته شود.
احمد، یکی از باشنده‌گان کابل که شش ماه پیش شغلش را از دست داده، از کاهش فرصت‌های کاری در کشور ابراز نگرانی می‌کند. او می‌گوید با وجود داشتن تحصیلات عالی از خارج از کشور و تجربه کاری طولانی، در شرایط کنونی نتوانسته شغل مناسبی پیدا کند. به گفته احمد، این وضعیت او را در تنگنای اقتصادی قرار داده است.
این جوان دانش‌آموخته می‌گوید: «من دانش‌آموخته رشته انجنیری برق از دانشگاه تهران هستم و بیش از ده سال تجربه کاری در این بخش دارم. پیش از سقوط حکومت پیشین با شرکت‌های خارجی کار می‌کردم، اما پس از تسلط طالبان، آن فرصت‌ها از میان رفت. بعد از آن نیز در یک شرکت خصوصی به‌گونه پروژه‌ای کار می‌کردم، ولی قرارداد ما شش ماه پیش پایان یافت. از آن زمان تا کنون به اداره‌های مختلف مراجعه کرده‌ام، اما نتوانسته‌ام کار مناسبی پیدا کنم. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، تامین معیشت خانواده برایم دشوارتر خواهد شد؛ زیرا در شرایط کنونی، تنش‌ها و بحران‌های اقتصادی بر بازار و همه کسب‌وکارها تاثیر گذاشته و حتا سه ماه کرایه خانه نیز قرض‌دار هستم.»
شمس‌الله، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، افزایش روزافزون بیکاری در کشور را نگران‌کننده می‌داند. او می‌گوید که بسیاری از جوانان، به‌دلیل نبود فرصت‌های کاری، ناگزیر به انجام کارهای غیرتخصصی و کم‌درآمد شده‌اند. به گفته این باشنده کابل، واسطه‌سالاری و قوم‌گرایی در نهادهای طالبان و حتا برخی اداره‌های خصوصی، نقش اساسی در محروم‌ماندن جوانان از فرصت‌های کاری دارد.
این باشنده کابل در این باره چنین می‌گوید: «بیکاری یکی از مشکلاتی است که جوانان کشور با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. حتا جوانانی که در خارج از کشور تحصیل کرده‌اند، وقتی به افغانستان برمی‌گردند، از بازگشت‌شان پشیمان می‌شوند؛ چون در افغانستان فرصت کاری وجود ندارد. من کسی را می‌شناسم که از اقارب ما است. او رشته انجنیری برق را در ترکمنستان خوانده است. در امتحان و مصاحبه کاری موفق شد، اما به‌دلیل واسطه و قوم‌گرایی استخدام نشد. فرد دیگری را هم می‌شناسم که انجنیری خوانده، اما به‌خاطر بیکاری، ناگزیر است در وزارت شهرسازی و مسکن کارهایی انجام دهد که هیچ ارتباطی با رشته‌اش ندارد.»
این باشنده کابل باور دارد که وقتی یک جوان مهارت و تجربه کافی برای انجام کار نداشته باشد، هم از سوی اداره مورد سوءاستفاده قرار می‌گیرد و هم به‌جای رشد و پیشرفت، با مشکلات روانی و فشار بیش از حد کاری روبه‌رو می‌شود.
شمس‌الله ادامه می‌دهد: «وقتی یک جوان در بخش غیرمرتبط کار کند، طبیعی است که تخصص و مهارت لازم را نداشته باشد و این موضوع باعث فشار روحی و کاری می‌شود. از سوی دیگر، وقتی فرد در یک پست غیرتخصصی کار می‌کند، مجبور است هر معاشی را که پیشنهاد شود بپذیرد. کسانی را هم می‌شناسم که سه سال می‌شود از رشته انجنیری سیویل فارغ شده‌اند، اما هنوز وظیفه ندارند؛ در حالی‌که برخی دیگر، به‌دلیل داشتن واسطه، حتا پیش از فراغت، در سه یا چهار اداره مصروف کار می‌شوند.»
ذکرالله، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که کاهش فرصت‌های کاری و افزایش بیکاری، زمینه سوءاستفاده برخی شرکت‌های خصوصی از کارمندان را فراهم کرده است. او می‌افزاید که دامنه بیکاری به حدی گسترده شده که بسیاری از جوانان پس از بیکار شدن، انگیزه خود را برای ادامه کار از دست می‌دهند و ناگزیر می‌شوند حتا با کاهش معاش نیز کنار بیایند.
ذکرالله می‌گوید: «سوءاستفاده از کارمندان تقریباً در همه‌جا وجود دارد، اما در سکتور خصوصی بیشتر دیده می‌شود. کارمندان عادی، با وجود این‌که کارهای سنگین انجام می‌دهند و روزانه تا ۱۲ ساعت کار می‌کنند، تنها ۶ تا ۷ هزار افغانی معاش دریافت می‌کنند. هیچ نهادی هم از وضعیت آنان پرس‌وجو نمی‌کند؛ طالبان فقط مالیه خود را می‌گیرند و بس. مشکل دیگر این است که بسیاری از مردم مهارت‌های خود را درست نمی‌شناسند و اعتماد به نفس لازم را برای جست‌وجوی کار در جاهای دیگر ندارند. گاهی فردی تنها یک مهارت محدود دارد، اما ۴۰ تا ۵۰ هزار افغانی معاش می‌گیرد، در حالی‌که شخص دیگری با مهارت‌های بیشتر نمی‌تواند کاری پیدا کند.»
این باشنده کابل می‌افزاید: «شرکت‌ها نیز از این وضعیت سوءاستفاده می‌کنند. برای نمونه، در یک بست مشابه، به یک نفر ۳۰ هزار، به دیگری ۲۰ هزار و به فرد دیگر ۱۵ هزار افغانی معاش می‌دهند و از آنان می‌خواهند معاش‌شان را با کسی شریک نسازند. این یک نوع سوءاستفاده از ناآگاهی مردم است و از سوی طالبان نیز هیچ نظارت و فشاری بر شرکت‌ها وجود ندارد.»
شکایت‌ها درباره افزایش بیکاری و کاهش فرصت‌های کاری در حالی مطرح می‌شود که طالبان گفته‌اند اعزام کارگران به روسیه را بررسی می‌کنند. هم‌زمان، ترکیه نیز برای شهروندان افغانستان ۲۰ هزار ویزای کاری صادر کرده است.
این در حالی است که پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، شمار زیادی از نهادهای خصوصی به‌دلیل مشکلات اقتصادی فعالیت‌های خود را متوقف کرده‌اند.
سازمان ملل پیش‌تر اعلام کرده بود که اقتصاد افغانستان در سال ۲۰۲۵ به‌شدت شکننده بوده است. براساس گزارش این سازمان، نرخ بیکاری به ۷۵ درصد و میزان فقر به بیش از ۹۰ درصد جمعیت رسیده؛ در حالی‌که بیش از ۷۰ درصد مردم به کمک‌های بشردوستانه وابسته بوده‌اند.
همچنین، بانک جهانی در گزارشی گفته بود که میزان بیکاری در افغانستان دو برابر شده و از هر چهار جوان، یک نفر بیکار است. در این گزارش آمده است که پس از تسلط دوباره طالبان، خانواده‌ها به‌دلیل بحران اقتصادی ناگزیر شده‌اند اعضای بیش‌تری را وارد بازار کار کنند تا بتوانند زنده بمانند؛ اما تقاضا برای نیروی کار به‌شدت محدود است.
