تانکر ها همچنان متوقف! این دیپلماسی «تحریم پنهان» به کجا خواهد انجامید؟

مقام‌های وزارت تجارت و صنایع از ادامه توقف تانکرهای حامل مواد سوختی تاجران افغان در سرحد میان افغانستان و ایران از سوی دولت ایران، ابراز نارضایتی کرده می‌گویند که برای توقف این تانکرها توجیهی وجود ندارد.
براساس گزارش‌ها، صدها تانکر حامل مواد سوختی که از ایران، عراق و ترکمنستان از طریق خاک ایران وارد کشور می‌شدند، از سوی دولت ایران در مرز این کشور متوقف شده اند که به گفته‌ی مقام‌های وزارت تجارت، باعث کمبود نزدیک به چهل درصد مواد سوختی در کشور شده است.

با این حال، انورالحق احدی، وزیر تجارت و صنایع، روز گذشته در یک نشست خبری در مورد ادامه توقف تانکرهای حامل مواد سوختی از سوی مقام‌های ایرانی، واکنش تندی نشان داد و گفت که حق ترانزیت افغانستان از سوی ایران پایمال شده است. آقای احدی افزود: «باوجود آن‌که حکومت افغانستان به مساعی خود برای حل این بحران از راه مذاکره با مقامات ایرانی دوام خواهد داد، ولی لازم می‌دانم بگویم که ما از پیشرفت کار بسیار ناراض هستیم و هیچ توجیه را برای ادامه توقف تانکرها در مرز ایران و افغانستان نمی‌بینیم. ما از دوستان ایرانی خود توقع بیشتر داشتیم.» ادامه توقف تانکرهای حامل مواد سوختی در آن سوی مرز، که قیمت مواد سوختی را در کشور به طور سرسام‌آور بلند برد، اعتراض‌های مردمی را نیز نسبت به این اقدام مقام‌های ایرانی در پی داشت.
وزارت تجارت و صنایع می‌گوید نزدیک به پنجاه درصد مواد سوختی مورد نیاز افغانستان از کشورهای ایران، ترکمنستان و عراق تامین و از طریق خاک ایران به کشور ترانزیت می‌شود. به گفته‌ی این وزارت، با توقف تانکرهای تیل، بازارهای افغانستان نزدیک به چهل درصد با کمبود مواد سوختی روبرو شده و قیمت‌ها نیز به طور سرسام آوری صعود کرده است. وزیر تجارت و صنایع می‌گوید: «متاسفانه که بحران به جای خود باقی است. با وجود آن‌که در چند روز گذشته به یک تعداد بیشتر تانکرها اجازه عبور از مرز داده شده، اما حق ترانزیت افغانستان فعلا هم پایمال است و هیچ دلیل قانع کننده برای منع عبور تانکرها از مرز ایران و افغانستان وجود ندارد.»

رو آوردن به روسیه
مقام‌های وزارت تجارت و صنایع می‌گویند که افغانستان سالانه در حدود دو میلیون تن مواد سوختی ضرورت دارد. به گفته‌ی انورالحق احدی، وزارت تجارت در تلاش است تا راه‌های دیگری را برای تامین مواد سوختی دریابد. او گفت که دولت افغانستان از جمهوری قزاقستان خواسته تا اجازه ورود دو صد هزار تن مواد سوختی را به صورت فوری به افغانستان بدهد. آقای احدی که برای رفع بحران مواد سوختی  در کشور قرار است امروز برای گفتگو با مقام‌های روسی وارد مسکو شود، می‌گوید که شماری از تاجران قراردادهایی را با شرکت های تیل روسیه عقد کرده اند که ممکن است تا دو الی سه هفته دیگر مواد سوختی از روسیه وارد کشور شود. آقای احدی می‌افزاید: «سکتور خصوصی مواد نفتی ما در دو هفته گذشته واردات مواد نفتی از ترکمنستان از راه آقینه را به طور قابل ملاحظه زیاد کرده‌اند. همچنین در دو هفته گذشته واردات مواد نفتی ما، باوجود مشکلات امنیتی از پاکستان هم زیاد شده است. و مهم‌تر از همه، یک تعداد زیاد تاجران مواد نفتی ما قراردادهایی جدید را با کمپنی‌های تیل روسیه عقد کرده‌اند که در نتیجه آن، ممکن در دو الی سه هفته آینده مقدار زیادی مواد نفتی وارد کشور شوند.»
در همین حال انورالحق احدی می‌گوید که وزارت تجارت و صنایع در تلاش است پس از این از یک «سیستم مطمین تر» برای عرضه مواد سوختی در کشور استفاده کند. به گفته‌ی او، در چند سال گذشته سکتور خصوصی که مواد سوختی وارد می‌کند، با کمترین تنظیم از سوی دولت فعالیت کرده است. او تاکید کرد که وزارت تجارت تاکنون سیستمی را ایجاد نکرده  است که بتواند حالت عرضه مواد سوختی را تعیین کند. او گفت: «در آینده یا حکومت خودش قراردادهای مواد نفتی را عقد خواهد کرد که شامل تقسیم اوقات مشخص انتقال مواد نفتی به بازارهای افغانستان باشد و یا سکتور خصوصی از قراردادهای عقد شده‌ی مواد نفتی که از خارج کشور خریداری نموده‌اند، تقسیم اوقات انتقال مواد نفتی را به حکومت ارایه خواهد کرد. در هر دو حالت عرضه مواد نفتی مطمین تر خواهد شد که این امر به ثبات قیم کمک خواهد کرد.» آقای احدی تاکید کرد که آزادی کامل سکتور خصوصی مواد نفتی و عدم تنظیم از طرف حکومت بحران زاست اما این وزارت در نظر دارد که پس از این جلوی نوسانات نرخ‌ها را بگیرد.