با فرا رسیدن فصل سرما، مصرف گوشت لاندی که از غذاهای سنتی و محبوب افغانستان است، افزایش مییابد. شماری از پزشکان در کابل میگویند که مصرف بیش از حد گوشت لاندی یا خشکشده میتواند منجر به بیماریهای خطرناک شود. آنان میافزایند که گوشت لاندی از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا به سرطان در افغانستان بهشمار میرود. به گفته این پزشکان، بیشتر بیمارانی که برای درمان سرطان نزد آنان مراجعه میکنند، سابقه مصرف مداوم گوشت لاندی را دارند. به باور آنان، مصرف این نوع گوشت میتواند خطر فشار خون بالا، بیماریهای قلبی، سکته قلبی و مغزی، پیری زودرس، دیابت، التهاب مفاصل و آلزایمر را نیز افزایش دهد.
پزشکان هشدار میدهند که کیفیت گوشت و شیوه خشککردن آن در ایجاد این بیماریها نقش مهمی دارد. آنان تاکید میکنند که در بازارهای افغانستان، معیارهای بهداشتی و کیفیت گوشت لاندی مشخص نیست و این موضوع خطر ابتلا به بیماریها را بیشتر میسازد.
اما شماری دیگر از پزشکان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که تا کنون هیچ تحقیق گسترده و علمی که ثابت کند گوشت لاندی از عوامل عمده ابتلا به سرطان در افغانستان باشد، انجام نشده است. آنان تاکید میکنند که اگر این گوشت بهگونه درست خشک، نگهداری و مصرف شود، سبب بروز بیماری نخواهد شد. با این حال، این پزشکان توصیه میکنند افراد بالای ۷۰ سال بهدلیل وجود چربی، نمک، سودیم بالا و سنگین بودن این نوع غذا، آن را کمتر مصرف کنند.
سمیرا شهیر رحیمی، پزشک در کابل، میگوید که مصرف مداوم گوشت لاندی میتواند به بروز بیماریهای سرطانی منجر شود. او میافزاید که استفاده از مواد شیمیایی برای نگهداری این گوشت، این خطر را افزایش میدهد.
خانم رحیمی در اینباره توضیح میدهد: «استفاده از گوشت لاندی از سوی سازمان غذا و داروی سازمان ملل نامناسب دانسته شده و مصرف آن توصیه نمیشود. هرچند بهطور کامل ممنوع اعلام نشده، اما بهدلیل داشتن آسیبهای متعدد، استفاده مداوم آن خطرناک است. برخی افراد این نوع گوشت را برای افزایش ماندگاری با مواد شیمیایی مانند نایتریتها مخلوط میکنند که میتواند سبب سوءهاضمه و بروز سرطانهای مری و معده شود. شمار زیادی از بیمارانی که در بخش سرطان به ما مراجعه میکنند، بهویژه از مناطق شمالی، بهدلیل مصرف زیاد این نوع گوشت با سرطانهای مری و معده روبهرو هستند.»
بسمالله غفاری، یکی دیگر از پزشکان در کابل، میگوید که مصرف گوشت لاندی میتواند خطر ابتلا به سرطانهای معده و روده را افزایش دهد. او به افرادی که مشکلات هضمی دارند توصیه میکند که از این نوع گوشت استفاده نکنند.
غفاری میافزاید: «گوشت لاندی حاوی مواد نگهدارندهای مانند سودیم نایتریت و پتاسیم نایتریت است که میتوانند در بدن به نایتروزآمینها تبدیل شوند و خطر ابتلا به سرطانهای معده، مری و روده بزرگ را افزایش دهند. همچنین افراد مسن با کاهش عملکرد کلیه توانایی دفع سودیم را ندارند و این امر میتواند موجب افزایش فشار خون، بزرگ شدن سمت چپ قلب و افزایش خطر سکته مغزی شود. بنابراین، مصرف گوشت قاق برای این افراد نیز مناسب نیست.»
اما عبدالله احمدی میگوید که تا کنون تحقیقات قاطع و قطعی در زمینه ابتلا به سرطانها در اثر استفاده از گوشت لاندی وجود ندارد. او تاکید میکند که اگر گوشت لاندی بهدرستی خشک و مصرف شود سبب هیچ نوع بیماری نمیشود. او میافزاید: «براساس تجربه شخصی من و مشاهده خانواده و بیمارانی که زیر نظر من بودهاند، مصرف گوشت قاق تا کنون سبب بروز بیماری نشده است. اگر این گوشت بهدرستی خشک شود و نمک زیادی در آن به کار نرود، هیچ مشکلی ایجاد نمیکند.»
در همین حال، شماری از باشندهگان کابل میگویند که از این نوع گوشت سالهاست استفاده کردهاند و تا کنون به هیچ بیماری دچار نشدهاند.
نرگس، یکی از باشندهگان کابل، میگوید که از گذشتههای دور تا کنون از این نوع گوشت استفاده کرده و تا کنون شاهد هیچ مشکلی نبوده است. او میافزاید: «گوشت لاندی یکی از غذاهای مورد علاقه مردم، بهویژه مردم مناطق شمالی است. وقتی هوا سرد میشود، برخی خانوادهها گوسفند یا گوساله میخرند و آن را قاق میکنند تا در فصل زمستان از آن استفاده کنند. برخی خانوادهها نیز آن را به صورت شوربا یا همراه با کچری (شوله) میپزند و میخورند. خودم هم علاقه خاصی به گوشت قاق در فصل زمستان دارم؛ آن را میپزیم و میخوریم.»
احمد و ارسلان، از باشندهگان دیگر کابل، میگویند که گوشت لاندی یکی از نیازهای غذایی زمستان است و باید مصرف شود.
احمد میگوید: «ما مردم شمال گوشت لاندی را زیاد مصرف میکنیم. طعم آن بسیار خوشایند است و یکی از غذاهای خوب و محبوب به شمار میرود.»
ارسلان میافزاید: «مردم مناطق شمالی مانند بدخشان و کندز زیاد از این گوشت استفاده میکنند. علاوه بر طعم خاص و خوشمزهای که دارد، غذایی مغذی است و میتواند از بیماریهایی که در زمستان شایع است، جلوگیری کند.»
سلیمان، یکی دیگر از باشندهگان کابل، استفاده از گوشت لاندی را برای سلامت مضر میداند و خواستار راهاندازی برنامههای آگاهیدهی برای مردم درباره این نوع گوشت است. او میافزاید: «گوشت لاندی در مناطق غربی به شکل خاص خود و در شمال به سبک خود آماده میشود. کسانی که به دامداری مشغول هستند معمولاً از این نوع غذا استفاده میکنند. جدا از خوشمزهگی و محبوبیت این غذاها، تجربه من نشان میدهد که گوشت لاندی میتواند در کنار فوایدش مضراتی هم داشته باشد. در زمان تهیه گوشت یا اسکلت گوسفند گاهی تغییراتی ایجاد میشود که میتواند برای بدن بسیار زیانبار باشد.»
جاوید، باشنده کابل، میگوید در شرایط کنونی که دسترسی به امکانات اولیه زندهگی ساده است نباید از این نوع گوشتها استفاده صورت گیرد. او میافزاید: «در گذشته، چون مردم به امکانات دسترسی نداشتند، گوشت را به روش سنتی خشک میکردند. اما اگر امروزه گوشت به شکل صحیح خشک نشود و بوی بد بگیرد یا شرایط نگهداری آن مناسب نباشد، بسیار مضر است. حال که یخچال وجود دارد، نباید از این نوع گوشتها استفاده شود.»
گوشت لاندی یا گوشت قاق شده، یکی از غذاهای مشهور و سنتی افغانستان است که در طول زمستان بهعنوان غذایی محبوب مورد استفاده قرار میگیرد. از سالیان متمادی، با نزدیک شدن فصل سرما، مردم افغانستان گوشت را لاندی میکنند. در گذشته، مسدود بودن راههای مواصلاتی بهدلیل بارش برف، مردم را مجبور میکرد تا برای حفظ غذا و نجات خود، گوشت و دیگر مواد غذایی را خشک کنند.
گوشت لاندی یکی از غذاهای پرطرفدار کشور است و خریداران مخصوص به خود را دارد. این غذای سنتی و تاریخی، بهدلیل روش مناسب نگهداری و خشککردن، امکان استفاده طولانیمدت را فراهم میکند و بخشی از فرهنگ غذایی مردم افغانستان به شمار میرود.
گوشت لاندی با اینکه خوشطعم است، بهدلیل پرچرب بودن و استفاده بیش از حد نمک برای خشک کردن آن، میتواند ریسک ابتلا به برخی بیماریها، از جمله سرطان، را افزایش دهد.






