شماری از باشندهگان کابل از افزایش بهای لباسها و بوتهای دستدوم در بازارهای شهر شکایت دارند. آنان میگویند که در گذشته میتوانستند با ۵۰ تا ۱۰۰ افغانی از این بازارها لباس تهیه کنند، اما پس از تسلط طالبان بر افغانستان، قیمتها در این بازارها به گونهای بیسابقه افزایش یافته است. به گفته این باشندهگان، توان خرید لباسهای نو از فروشگاهها را ندارند و ناگزیرند نیازهایشان را از لیلامیفروشیها برآورده کنند. باشندهگان کابل در گفتوگو با روزنامه ۸صبح، خواستار کنترل قیمتها و حمایت از قشر کمدرآمد جامعه شدند. پایتختنشینان بازارهای لیلامی را در وضعیت کنونی غنیمت میدانند و میافزایند که با توجه به افزایش بیکاری، تنها از این طریق میتوانند نیازهای اولیه خود را تامین کنند.
سیما، یکی از باشندهگان کابل، با خریطه نارنجیرنگ که خودش با گلهای خامهدوزی تزیین کرده، به بازار آمده است تا برای سه دخترش لباس بخرد، اما افزایش بیسابقه بهای لباسهای دستدوم در بازارهای شهر او را نگران کرده است. او میگوید که این افزایش قیمتهای کمسابقه، قدرت خرید خانوادههای کمدرآمد را از بین برده است.
این زن میافزاید: «بچیم، بازار لیلامی از نامش پیداست که بازار غریب و غرباست، اما حالا اینجا هم چیزی خریده نمیشود. این جاکت سبز را ۴۵۰ افغانی میگوید. اگر این را برای یکی از دخترانم بخرم، برای دو تای دیگر چه کنم؟ بعد از آمدن طالبها، از این بازار هم خیری ندیدیم.»
ستاره، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که همیشه بهخاطر بهای پایین اجناس دستدوم، نیازهای خانوادهاش را از بازار لیلامی تامین میکند. او میافزاید که بهدلیل افزایش قیمت لباسها در سال جاری، نتوانسته چیز زیادی بخرد. ستاره میگوید: «من بیشتر وقتها از لیلامی لباس میخرم؛ چون هم کیفیت دارد و هم قیمتش مناسب است. اگر از یک فروشگاه لباس یا جمپر زمستانی را هزار افغانی بخریم، دو روز هم دوام نمیآورد، در حالی که با همان هزار افغانی در بازار لیلامی میتوان برای چند نفر خرید کرد.»
امیرعلی و احمد میگویند که درآمد کمی دارند و هنگام خرید لباسها و بوتهای لیلامی تلاش میکنند باکیفیتترینها را انتخاب کنند تا بتوانند برای چند ماه از آنها استفاده کنند.
امیر علی میگوید: «دیگر اجناس لیلامی را نمیخرم، اما بوت و چپلیاش را میخرم، چون کیفیت خوبی دارد. در تابستان به این بازار سر میزنم، چون چپلیهای خوبی دارد که پا را اذیت نمیکند و قیمتشان هم مناسب است.»
احمد میافزاید: «مردم فقیر هستند و بیشتر از دیزاین و استایل، به کیفیت لباس یا بوتی که میخرند توجه دارند. هر چیزی که از لیلامی باشد، معمولاً کیفیت خوبی دارد. گرچه دستدوم است، اما بیشترشان قابل استفاده و مناسب هستند؛ به همین دلیل من هم از این بازار خرید میکنم.»
عبید، باشنده کابل، میگوید که در گذشته زیاد از لباسهای لیلامی استفاده میکرد، اما حالا به دلیل تسلط طالبان و شرایط موجود، دیگر از این وسایل استفاده نمیکند. به گفته او، پس از تسلط طالبان استفاده از اجناس لیلامی در هرجایی ممکن نیست.
این باشنده کابل میافزاید: «در این فصل، مردم بیشتر از گذشته لباس میخرند. اجناس دستدوم از کشورهای دیگر وارد میشوند و مردم ما توانایی خرید اجناس نو را ندارند. بعضی از این لباسها از نظر استایل هم بسیار خوب هستند؛ مانند بلوز، جمپر و پتلون که در کابل و سایر ولایتها زیاد استفاده میشوند.»
خرید و فروش لباس زمستانی از بازارهای لیلامی فروشی در افغانستان چیزی تازهای نیست و از گذشتهها دور بسیاری از شهروندان افغانستان، لباسهای زمستانی را عمدتاً از کهنه فروشیها تهیه میکردند و تا هنوز هم ادامه دارد.
یک عده به این باورهستند که مردم به خاطر فقر و تنگدستی و بیکاری، در فصل سرما، بیشتر به بازارهای لیلامی فروشی هجوم میآورند، برخلاف این تصور، اما دیده میشود که گاهی خانوادههای متمول و سرمایهدار نیز به خاطر مرغوب و با کیفیت بودن بعضی اجناس، از لیلامی و یا از همان لباسهای دسته دوم استفاده میکنند.
فروهر یکی از این خانوادههاست که بهدلیل استایل و دوخت خارجی، لباسهای لیلامی را ترجیح میدهد. او توضیح میدهد: «لباس لیلامی برای مردم ما فقط لباس نیست، یک قصه است. چون بر اساس سلیقهای که داریم، این نوع لباسها را انتخاب میکنیم. بیشتر این لباسها از کشورهای خارجی وارد میشوند و از جنسهای بادوام و زیبا ساخته شدهاند. همچنین، در بازارهای لیلامی میتوان لباسهایی با طرحها و مدلهای خاص پیدا کرد که در دکانهای معمولی دیده نمیشوند.»
سامع، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که از لباسهای لیلامی بیشتر برای شیک به نظر رسیدن استفاده میکند. او میافزاید: «من هم از لباسهای شرکتی استفاده کردهام و هم از لیلامی. لباسهای لیلامی هم باکیفیتاند و هم ظاهر خوبی دارند. فروشندههای این بازار هم برخورد خوبی دارند. این لباسها هم اقتصادیاند و هم شیک.»
پویا، باشنده کابل، بازار لیلامی را مناسبترین گزینه برای تمام اقشار جامعه میداند. او میگوید: «در فصل سرما، اگر در وقت مناسب به این بازار بیایی و خوب بگردی، میتوانی چیزهای خوبی پیدا کنی. یک لباسی را که در لیلامی ۶۰۰ افغانی میخری، همان در مغازه ۲۰۰۰ افغانی قیمت دارد. اما همین لباس ۶۰۰ افغانی، ده سال هم کار میدهد و هم گرم است.»
در همین حال، شماری از دکانداران میگویند که بسته شدن گذرگاه تورخم سبب افزایش بهای لباسهای لیلامی شده است. آنان میافزایند که بستههای کالاهای لیلامی را به بهای بلند از بازرگانان میخرند و ناچارند آن را به بهای بلند به مردم بفروشند.
سلطان (مستعار)، یکی از فروشندهگان بازار لیلامی، میگوید: «لباسهای لیلامی از پاکستان وارد افغانستان میشود. در یک گات یکونیم تا دو هزار افغانی، قیمتش بالا رفته است. بندر چابهار که برای مردم افغانستان فرصت خوبی بود، بهخاطر تحریمهای امریکا بر ایران به روی مردم افغانستان بسته شده است. امروز رفتم یک گات بخرم، گفت ۱۲ هزار افغانی، در حالی که قبلاً آن را به نُه و نیم هزار افغانی میخریدم.»
بازار لیلامی که از گذشته یکی از بازارهای پررونق در افغانستان بوده، مزیتهایی برای مردم و فروشندهگان داشته است. از یکسو، مردم میتوانند لباسهایی با قیمت پایینتر تهیه کنند و از سوی دیگر، برای شماری از افراد زمینه کار و درآمد فراهم شده است.
در حال حاضر، بهای لباسهای لیلامی در بازارهای پایتخت از ۲۰۰ تا ۸۰۰ افغانی است. قیمت بوتها از ۱۰۰ تا ۲ هزار افغانی متغیر است و دستکولها نیز نرخهای متفاوتی دارند. جوراب لیلامی نیز در برخی از این بازارها با قیمت ۱۰ افغانی به فروش میرسد.
