بازی‌های محلی مردم بامیان در حال محو شدن

بحران‌های سیاسی و فرهنگی در کشور سبب شده است که بسیاری از بازی‌های محلی مردم بامیان کم‌کم از خاطره‌ها محو گردد.
در گذشته‌های دور، باشندگان این ولایت برای تفریح و سپری کردن اوقات فراغت بازی‌های جالب و دیدنی را که مختص به خودشان بود، انجام می‌دادند، اما در سال‌های پسین بسیاری از این بازی‌هایی که جزو فرهنگ و هنر محلی مردم به‌حساب می‌آید، در حال نابود شدن است.
حاجی حسین پیرمردی از قریه سیدآباد مرکز ولایت بامیان می‌گوید: «در سابق شماری از بازی‌های که بین اطفال، جوانان و نوجوانان این ولایت رواج داشت، بسیار دلچسب و هیجانی بود.»
او، از یک بازی به نام «شیغی» یا بجول بازی که هم‌اکنون به فراموشی سپرده شده، یاد کرده علاوه می‌کند. «در ایام جوانی شیغی‌بازی را بسیار دوست داشتم، این بازی انواع گوناگون داشت، به نام‌های سه‌پای، فراق، هم‌رنگ، گتی و پوچکان که بیشتر به‌صورت تیمی بین بچه‌های قریه انجام می‌گرفت، وسیله این بازی، استخوان بجول از زانوی گوسفند و بز بود.»
حسین‌علی باشنده ولسوالی حصه اول بهسود که در مرکز بامیان سرایداری می‌کند، از یک بازی دیگر محلی، به نام کلاه‌شرط نامبرده می‌گوید: «این بازی در محدوده یک خط مدور چهارمتره، توسط شش نفر در دو تیم سه‌نفری بازی می‌شد، محور بازی کلاه قرص و یا چهارگوله دست‌دوزی بود که توسط بازیگران دست‌به‌دست می‌شد.»
حاجی عبدالحمید باشنده ولسوالی پنجاب ولایت بامیان کمی به گذشته بر می‌گردد و از بازی‌های محلی دوران کودکی‌اش یاد کرده می‌گوید: پیش از انقلاب بیشتر بازی‌های مردم ولایت بامیان بزکشی، نیزه‌زنی، کشتی‌گیری، دُرَه میخ، لنگی‌بازی، توب‌دنده، سنگ چَبچی، ریسمان‌کشی و لخشک روی سُرجه بود.
او علاوه می‌کند: «پس از آغاز جنگ‌های داخلی و شروع مهاجرت‌ها، شمار این بازی‌ها به فراموشی سپرده شده و بعضی‌شان هم با گذشت زمان کمی قانونمندتر شده است، مثل بازی لخشک روی سُرجه که همانند بازی سکی روی برف می‌باشد و بازی‌های دوش و بزکشی.»
اما این‌که دیگر چه بازی‌های ویژه‌ای در ولایت بامیان مروج بوده که در حال محو شدن است، خیرالله حمیدی یک باشنده دیگر این ولایت، از بازی‌های لولیک، خاک توبگ، آتش‌الغو نام برده می‌گوید: «این بازی‌ها در مرکز ولایت و ولسوالی شیبر ولایت بامیان بیشتر رواج داشت.»
سرور شریفی باشنده ولسوالی ورس ولایت بامیان با حسرت از دوران کودکی‌اش یادکرده می‌گوید: «بازی‌هایی که سابق در این ولسوالی مروج بود و هم‌اکنون به فراموشی سپرده شده است؛ بازی شیربز و چهل‌بز بود که روی یک جدول همانند شطرنج بازی می‌شد، بیشتر مردان کهن‌سال به آن مبادرت می‌ورزیدند و هم‌چنین بازی سه زنه بود که به‌صورت نشان‌زنی بیشتر اطفال و نوجوانان بازی می‌کردند.
در گذشته‌ها زنان این ولایت نیز بازی‌های مخصوص خودشان را داشتند که فعلا بسیاری از آن‌ها فراموش شده است. حلیمه رضایی یکی از زنان مرکز بامیان می‌گوید: «این بازی‌ها شامل اخوچَی، پیشپو، غُمبور، چهارده فال و فقیرک‌بازی بود که در سال‌های پسین به ندت انجام بازی می‌شود.»
اما این‌که چرا بازی‌های محلی بامیان به فراموشی سپرده شده است، بابه محسنی سخنگوی شورای علمای این ولایت می‌گوید: «در گذشته فرهنگ مردم، بومی وزایده نیازمندی‌های محلی مردم بود، مهاجرت‌ها، شهری شدن مردم، وارد شدن فرهنگ کشورهای همسایه و مبارزه بعضی از ملاهای سنتی با فرهنگ بومی مردم سبب از بین رفتن شمار از بازی‌های محلی شده است.»
اما، خیرالله حمیدی نظر دیگری دارد. او باورمند است که مصروفیت‌های زیاد، مهاجرت‌ها، پیدایش سرگرمی‌های جدید و نبود برنامه از طرف دولت سبب شده است که بازی‌های محلی بامیان به فراموشی سپرده شود.»
حمیدی می‌گوید: «سیر و سفرها، آشنا شدن مردم با وسایل مدرن سرگرمی مثل انترنت و فیسبوک، دسترسی به سینما و تلویزیون، روی آوردن جوانان و نوجوانان به ورزش نیز سبب از بین رفتن شمار از بازی‌های محلی شده است.
حلیمه رضایی به این باور است که شماری از مردم محل، بیشتر طبقه جوان جامعه بازی‌های محلی و سرگرمی‌های بومی‌شان را یک نوع واپس‌گرایی، کهنه‌اندیشی، عقب‌ماندگی فکر می‌کنند، عدم علاقه‌مندی آنان به این بازی‌ها سبب محو آن شده است.
کبیر دادرس، رییس اطلاعات و فرهنگ ولایت بامیان می‌گوید: «این ریاست جهت معرفی بازی‌های محلی، تقویه و زنده نگهداشتن فرهنگ بومی مردم کدام تخصیصیه و یا بودجه انکشافی از طرف دولت مرکزی در اختیار ندارد.»
او علاوه می‌کند: «تلاش دارد با کمک موسسات همکار و فعالان مدنی فرهنگ بومی مردم را که بازی‌های محلی جزو آن می‌باشد احیا نماید و قانونمندتر سازد.
بازی‌ها و سرگرمی‌های کنونی مردان در ولایت بامیان تنها فوتبال، والیبال، گاهی بزکشی می‌باشد، بسیار کمی از اطفال و نوجوانان نیز تیشلی و لولک‌بازی می‌کنند ولی زنان در این ولایت کدام بازی مخصوص ندارند.