منابع محلی در هرات میگویند که پنج تن از والیان طالبان در حوزه غرب افغانستان هفته گذشته نزد هیبتالله آخوندزاده، رهبر این گروه، رفته بودند. به گفته این منابع، والی طالبان در هرات برای اثبات وفاداری و اجرای فرمانهای هیبتالله، اقدام به بازداشت و زندانیکردن زنان کرده است. منابع میافزایند که این محدودیتها و فشارها نهتنها بر زنان، بلکه بر نحوه اصلاح مو و ریش مردان نیز شدت یافته است.
بهدنبال تشدید بازداشت زنان و دختران به اتهام نپوشیدن چادری/برقع مورد نظر طالبان در هرات، منابع تایید میکنند که نوراحمد اسلامجار، والی این گروه در هرات، بهدلیل افزایش ناامنیها، دزدیهای مسلحانه و برخی ملاحظات قومی، احتمال برکناریاش افزایش یافته است و از همین رو تلاش دارد برای حفظ جایگاه خود، با تشدید سرکوب زنان و اعمال محدودیتهای گستردهتر، وفاداریاش را به هیبتالله آخوندزاده نشان دهد. به گفته منابع، او دستور جدی و قطعی داده است که هیچ زنی نباید بدون برقع در شهر رفتوآمد کند.
منابع میافزایند که اسلامجار برای آنکه نزد هیبتالله آخوندزاده کارنامهای قابلدفاع داشته باشد و رضایت او را جلب کند، حداکثر فشارها را بر زنان اعمال کرده است و به گفته این منابع، سرکوب زنان را یکی از راههای جلب توجه و رضایت رهبر طالبان میدانند.
یکی از منابع میگوید: «والی طالبان در هرات دستور فوری برای اجرای حجاب اجباری صادر کرده است. نیروهای امر به معروف و نهی از منکر طالبان حتا در منطقه جبرییل و برخی دیگر از مناطق، تا مقابل دروازههای خانهها میروند و به ساکنان هشدار میدهند که حجاب را رعایت کنند و زنان از حضور در بیرون از خانه خودداری کنند. همچنین در تمامی چهارراهیها، بهویژه در جاده لیلامی، شمار زیادی از نیروهای طالبان مستقر شدهاند. در چند روز گذشته، دهها زن بازداشت شدهاند و برخی از آنان با توهین، تحقیر و دشنامهای لفظی نیز مواجه شدهاند. در همه بخشها، زندهگی برای مردم روزبهروز دشوارتر میشود. تمامی مقامهای محلی طالبان تلاش دارند وفاداری خود را بیش از پیش به هیبتالله نشان دهند.»
این در حالی است که پیش از این، یکی از مقامهای ارشد حکومت پیشین در گفتوگو با روزنامه ۸صبح ادعا کرده بود که نوراحمد اسلامجار، والی طالبان در هرات، از سوی هیبتالله آخوندزاده به ولایت دیگری تبدیل شده بود، اما بهدلیل فشارهای یکی از کشورهای همسایه، از برکناری او از هرات جلوگیری شده است. همزمان منابع تایید کرده بودند که او گفته بود پس از برکناری، در یکی از مدرسههای دینی تدریس خواهد کرد و از هرات بیرون نخواهد رفت.
با این حال، زنان و دختران از تشدید فضای سرکوب و خفقانآور در این شهر ابراز نگرانی کرده و میگویند که «وضعیت وحشتناکی» در هرات حاکم شده و همه در ترس به سر میبرند.
یکی از دختران در هرات میگوید: «امروز از خانه بیرون شدم، وضعیت وحشتناکی بود. تا [نا محل بهدلیل مشکلات امنیتی حذف شده]آمدم، هزار بار کلمهام را خواندم. تا حالا شهر را اینگونه ندیده بودم.»
بانوی دیگری که در روزهای گذشته شاهد بازداشت و لتوکوب زنان بوده است، میگوید: «به دروازه الماس شرق رسیدم؛ دیدم ازدحام زیادی وجود دارد. یک خانم که چادر نماز بر سر داشت، بهدلیل نداشتن ماسک و داشتن آرایش، میخواستند او را با خود ببرند. شوهرش مقاومت کرده بود و طالبان او را زیر لگد گرفته بودند. روز گذشته نیز در تمام بخشها، افراد چپنسفید گشتوگذار میکردند.»
پیشتر منابع گفته بودند که حدود ۵۰ تن از زنان در دو روز نخست اعمال ممنوعیت طالبان در هرات بازداشت شده و از آنان و اعضای خانوادههایشان تعهد اجباری گرفته شده و سپس رها شدهاند. منابع تایید کردهاند که این زنان در هنگام بازداشت از سوی اعضای طالبان مورد توهین، تحقیر و دشنام قرار گرفتهاند.
در همین حال، این دستور جدید طالبان با واکنشهای گسترده نهادهای حقوق بشری نیز مواجه شده است. در تازهترین مورد، سازمان عفو بینالملل، بازداشت شماری از زنان در ولایت هرات از سوی طالبان بهدلیل رعایت نکردن پوشش مورد نظر این گروه را نگرانکننده خوانده است. این سازمان گفته که این بازداشتها یادآور ادامه سرکوب حقوق زنان و دختران در افغانستان است.
عفو بینالملل تاکید کرده است که هر زن حق دارد درباره پوشش خود تصمیم بگیرد، آزادانه رفتوآمد کند، در زندهگی عمومی مشارکت داشته باشد و بدون ترس و ارعاب زندهگی کند. این سازمان از طالبان خواسته است که فوراً محل نگهداری زنان بازداشتشده را اعلام کنند، بازگشت امن آنان را تضمین نمایند و به اقداماتی که زنان را به دلیل نوع پوشششان هدف قرار میدهد، پایان دهند. عفو بینالملل همچنین از جامعه جهانی خواسته است تا برای پایان دادن به آنچه «سرکوب نظاممند زنان و دختران» در افغانستان خوانده، فشار بر طالبان را افزایش دهد.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان، نیز در واکنش به گزارشها از بازداشت زنان «بدون حجاب» از سوی طالبان در هرات، آن را غیرقانونی و غیرقابل قبول خوانده است. او گفته است که بازداشتها باید متوقف شود و زنان فوراً آزاد شوند. او افزوده است: «من بهشدت نگرانم که برای سومین روز متوالی، دهها زن در هرات بهطور خودسرانه به دلیل نقض کُد لباس طالبان دستگیر و بازداشت میشوند.»
این در حالی است که ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان روز گذشته بازداشت زنان و دختران را بهدلیل نداشتن چادری رد کرده و ادعا کرده بود که این موارد «شایعه» بوده و حقیقت ندارد. این گروه در حالی بازداشت زنان را شایعه میخواند که پنجشنبه هفته گذشته دستور داده بودند زنانی که چادری نپوشند، زندانی خواهند شد.
