هشتم مارچ، روز جهانی زن است؛ روزی برای تامل بر دستاوردها، مبارزات و چالشهای زنان در سراسر جهان. اما در افغانستان، این روز بیش از هر زمان دیگری یادآور سرکوب سیستماتیک زنان و محدودیتهای شدیدی است که از سوی طالبان بر آنان تحمیل شده است. در این میان، آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته است نقش مردان در حمایت از حقوق زنان است. کمرنگی حمایت مردان از حقوق زنان، این پرسش را پیش میکشد که آیا مردان افغانستان تنها ناظر و تماشاچی وضع موجود هستند یا میتوانند نیرویی برای تغییر باشند؟
مواجهه مردان افغانستان با سرکوبها و ممنوعیتهای طالبان بر زنان، دوگانه بوده است؛ عدهای ایستادهگی کردند و برخی دیگر، در خاموشی پذیرای وضع موجود شدند. سکوت مردان در افغانستان دلایل مختلفی میتواند داشته باشد که مهمترین آن، ترس و ستمپذیری است که باعث شده هیچ مبارزه فراگیر و سرتاسری علیه طالبان شکل نگیرد. در مقابل، گروهی از روزنامهنگاران، فعالان و نویسندهگان به اشکال مختلف از زنان حمایت کرده و علیه وضع موجود دست به اعتراض زدهاند/میزنند. تلاش این گروهها در راستای مبارزه برای حقوق زنان، بااهمیت بوده است و نشان میدهد که تلاش برای تغییر، حتا در شرایط دشوار، ممکن است. با این حال، حمایتها باید فراتر از اقدامات فردی برود و به یک جنبش اجتماعی تبدیل شود.
در بسیاری از کشورهای جهان، مردان در جنبشهای برابریخواهانه نقش کلیدی ایفا کردهاند. در جریان اعتراضات «زن، زندهگی، آزادی» در ایران، بسیاری از مردان در کنار زنان ایستادند و علیه قوانین تبعیضآمیز اعتراض کردند. در افریقای جنوبی، پس از پایان آپارتاید، مردان نیز در کنار زنان برای برابری جنسیتی تلاش کردند. این نمونهها نشان میدهد که مبارزه برای حقوق زنان نباید فقط به زنان محدود شود، بلکه باید به یک مسوولیت اجتماعی گسترده تبدیل شود. این کار تنها در صورتی امکانپذیر است که مردان نگرش خود را نسبت به زنان و مساله زنان، در جهت باور به برابری جنسیتی، تغییر دهند.
همصدایی و اقدام برای حمایت از زنان نه یک امر شیک است و نه یک مزیت، بلکه یک مسوولیت اجتماعی برای همه ما مردان است. این حمایت زمانی موثر خواهد بود که به اقدام عملی منجر شود. آگاهیبخشی و گفتوگو درباره حقوق زنان در محیطهای خانوادهگی و اجتماعی، استفاده از رسانهها برای پرداختن به این مسایل، مخالفت با تصمیمات تبعیضآمیز در محیطهای کاری و همکاری با نهادهای مدافع حقوق زنان، از جمله اقداماتی است که میتواند تاثیرگذار باشد.
حقوق زنان تنها مساله زنان نیست، بلکه یک مساله اجتماعی است که همه را تحت تاثیر قرار میدهد. مردان باید به این نتیجه برسند که حق زن، حق بشر است و در راستای حمایت از آزادیهای زنان و بازپسگیری حقوق آنها، آستین بالا بزنند. آینده افغانستان با سکوت تغییر نمیکند، بلکه نیازمند همصدایی، ایستادهگی و همبستهگی است. هشتم مارچ تنها یک روز برای تجلیل از زنان نیست، بلکه فرصتی است تا مردان نیز جایگاه و مسوولیت خود را در این مسیر بازبینی کنند.






