برنامه همبستگی ملی وزارت احیا و انکشاف دهات، در جریان چهارده سال گذشته، با تطبیق و تکمیل ۸۸۷۰۰ پروژه انکشافی در سکتورهای مختلف تا آخر ماه جاری میلادی پایان مییابد و براساس چشمانداز توسعهای و سند خودکفایی افغانستان، برنامه میثاق شهروندی با یک رویکرد جدید امروز (یکشنبه) جایگزین آن میشود.
همبستگی ملی، در سپتامبر سال ۲۰۰۳ میلادی ایجاد شد و شروع بهکار کرد تا روستاهای افغانستان را در ساخت، احیا و بازسازی پروژههای توسعهای کمک کند. وزارت احیا و انکشاف دهات، از طریق همبستگی ملی، در حدود ۳۶ هزار قریه، توانسته پروژههای انکشافی را براساس اولویتها و نیازهای مردم تطبیق و عملی کند.
در عین حال، همبستگی ملی تنها برنامهای به شمار میرود که در دورترین روستاها، برای رسانیدن خدمات اساسی به مردم و تطبیق پروژهها، 
شوراهای انکشافی، ایجاد کرده است.
ساختن زیربنا یک هدف مهم برنامه بوده، که در بناگذاشتن انکشاف اقتصادی و اجتماعی از طریق ساختن (سیستمهای آبیاری، سرکهای درجه سوم، برق، مکاتب، و غیره) نقش اساسی داشته است.
نقش زنان در روند انکشاف روستاها
با این حال، پیش از برنامه همبستگی ملی، زنان روستایی بهندرت در پلانگذاری و پروژههای عمرانی و توسعهای نقش داشتند و در همبستگی ملی در نظر گرفته شد تا نمایندگان انتخابی قریهها که زنان نیز شامل آن باشد، به شوراهای انکشافی روستاها راه یابند.
باوجود چالشهای زیاد در بخش روابط جندر در افغانستان، تحقیقهای اخیر برخی از نهادهای ملی و بینالمللی در بارهی تاثیر برنامه همبستگی ملی وزارت احیا و انکشاف دهات، نشان میدهد که این برنامه اثرهای مثبتی بر نگرش مردان نسبت به اشتراک زنان در مجمع عام به سطح قریه داشته و زنان در برنامه همبستگی ملی، اشتراکشان را در پروسه انکشاف حکومتداری افزایش دادهاند.
حضور زنان در شوراهای انکشافی قریهها به تدریج و در مراحل مختلف افزایش یافته است؛ به طوریکه در مرحله سوم برنامه همبستگی، ۴۵ درصد اعضای شوراها و ۴۰ درصد رهبری شوراها را زنان تشکیل دادهاند. بنابر این برنامه همبستگی ملی راه را برای اشتراک زنان باز کرده است و زنان در کنار مردان، در پلانگذاری، مدیریت مالی و تطبیق پروژههای عمرانی نقش ایفا کردهاند.
حضور و اشتراک زنان در برنامه میثاق شهروندی بیشاز این تقویت میشود و براساس پلانهای وزارت احیا و انکشاف دهات، قرار است که نقش و حضور زنان در رهبری شوراهای انکشافی روستاها، از 40درصد به 50درصد افزایش یابد.
همبستگی ملی یگانه برنامهای بود که پروژههای آن با سهم مالی ده درصد و مشارکت مردم در تطبیق و اجرای آنها، عملی میشد. پروژههای برنامه همبستگی ملی که در روستاها تطبیق شده، برای دهها هزار فرد بیبضاعت در روستاها، زمینهی کار را نیز فراهم ساخته است.
همچنین، وزارت احیا و انکشاف دهات در قوس سال ۱۳۹۴، برنامه کاریابی را در برخی از ولایتها آغاز کرده و تاکنون پروژههای برنامهی کاریابی نیز توسط همبستگی ملی و از طریق شوراهای انکشافی روستاها تطبیق و عملی شدهاند. این شوراها از وضعیت اجتماعی- اقتصادی روستاهای خود آگاهی کامل دارند و توانستهاند افراد بیبضاعت را منحیث کارگر در عملیساختن پروژهها معرفی کنند، بنا بر این قرار است در مرحله سوم نیز، پروژههای کاریابی توسط شوراهای انکشافی روستاها عملی شوند.
ایجاد بیش از ۳۵ هزار شورای انکشافی
از سوی دیگر، از سال ۲۰۰۳ به اینطرف، برنامه همبستگی ملی بیش از 35هزار شورای انکشافی روستا را در ۸۵ درصد روستایی افغانستان ایجاد کرده است. در حقیقت، شوراهای انکشافی، نخستین نهادهای مدنی و مردمی در سطح محلات به شمار میروند که اعضای آن از طریق انتخابات در سطح روستاها برگزیده شدهاند.
شوراهای انکشافی قریهها، تمام پروژههای انکشافی را در بخشهای ترانسپورت، آبیاری، آب و حفظالصحه، برق، معارف، انکشاف محل و صحت، تطبیق، برنامهریزی، مدیریت و نظارت کردهاند که بهبود قابل ملاحظه را در وضعیت زندگی مردم روستایی آورده است.
برنامه همبستگی ملی طی چهارده سال گذشته، بیشترین پروژهها را در سکتور ترانسپورت و آبیاری تطبیق و عملی کرده است. تنها در سکتور ترانسپورت، بیش از 34هزار کیلومتر سرکهای درجه سوم را اعمار و احیا کرده است که باعث نزدیکشدن فاصلهی روستاها با شهرها شده و در نهایت منجر به وصلساختن مزرعهها با مارکیتهای محلی شده است.
در عین حال، از طریق تطبیق پروژههای آبیاری همبستگی ملی، بیش از ۱.5میلیون هکتار زمین زراعتی در سراسر کشور تحت زرع و آبیاری قرار گرفته که باعث افزایش محصولات شده و تغییری در دسترخوان دهقانان و مردم روستاها رونما شده است.
با این همه، براساس آمار ادارهی احصاییهی مرکزی، برنامه همبستگی ملی در کنار برنامه آبرسانی وزارت احیا و انکشاف دهات با تطبیق پروژههای آبرسانی، دسترسی روستاییان را به آب آشامیدنی پاک از 19درصد در سال ۲۰۰۱ به ۵۸.۱ درصد در سال ۲۰۱۶ رسانده است. برنامه همبستگی ملی بهصورت دوامدار از طرف اداره عالی تفتیش ارزیابی شده و گزارش سالانه تفتیش شفاف را دریافت کرده است. اکنون که ظرفیتسازی و سرمایهگذاری که روی شوراهای انکشافی صورت گرفته، این شوراها به پختگی رسیده و در برنامه میثاق شهروندی که قرار است امروز افتتاح شود، نقش محوری ایفا خواهند کرد.
در این برنامه، به مردم و شوراهای انکشافی قریهها فرصت بیشتری داده شده تا در اجرا و تطبیق برنامهها، نقش محوری داشته باشند و میکانیزم عرضه خدمات توسط وزارتهای دخیل در برنامهی میثاق شهروندی از طریق شوراهای انکشافی قریهها را مدیریت و پلانگذاری کنند.
حکومت در برنامه میثاق شهروندی، بهمنظور توسعه روستاها، متعهد به عرضه خدمات اساسی نظیر (خدمات اساسی صحی، خدمات اساسی تعلیم و تربیت، ترویج و بهبود تکنولوژیهای زراعتی، مدیریت آب، شامل تهیه آب آشامیدنی، آبیاری، کنترول سیلابها و حفظالصحهی محیطی)، نزدیکساختن فاصله روستاها با شهرها از طریق ساخت سرکهای درجه سوم و خدمات برق رسانی) میباشد.
