شماری از باشنده‌گان ولایت بدخشان از فروش زمین‌های کشاورزی به شرکت‌های استخراج معدن و غصب بخشی از این زمین‌ها از سوی افراد و شرکت‌های وابسته به طالبان شکایت دارند. آنان می‌گویند که بسیاری از مردم به‌دلیل فقر و مشکلات اقتصادی، ناچار به فروش زمین‌های کشاورزی خود می‌شوند، بی‌آن‌که به پیامدهای درازمدت این اقدام بر معیشت، محیط زیست و امنیت غذایی توجه داشته باشند.
این باشنده‌گان بدخشان می‌افزایند که افراد و شرکت‌های وابسته به طالبان زمین‌های کشاورزی مردم را خریداری می‌کنند و در مواردی که مالکان از فروش خودداری کنند، این زمین‌ها به زور تصرف می‌شود. به گفته آنان، استخراج معادن نه‌تنها سودی برای مردم محل نداشته، بلکه باعث تخریب محیط زیست، نابودی زمین‌های کشاورزی و از بین رفتن چراگاه‌ها نیز شده است. آنان تاکید می‌کنند که شرکت‌های وابسته به طالبان به‌گونه غیرحرفه‌ای و بی‌رویه سرگرم استخراج معادن هستند و ادامه این روند، کشاورزی، دامداری و معیشت مردم این ولایت را با تهدید جدی روبه‌رو خواهد کرد.
این باشنده‌گان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که معادن بدخشان می‌توانست زمینه‌ساز توسعه و رشد اقتصادی این ولایت باشد، اما در نبود قانون، نظارت و شفافیت، به عرصه‌ای برای چپاول منابع طبیعی و گسترش فساد تبدیل شده است. به گفته آنان، عواید حاصل از استخراج این معادن به جای آن‌که صرف توسعه، ایجاد زیرساخت‌ها و بهبود زنده‌گی مردم شود، به جیب زورمندان محلی و شبکه‌های وابسته به طالبان سرازیر می‌شود.
ناظم، یکی از باشنده‌گان ولایت بدخشان، از فروش و غصب زمین‌های کشاورزی به هدف استخراج طلا ابراز نگرانی می‌کند. او می‌گوید بسیاری از مردم به‌دلیل فقر و مشکلات اقتصادی، زمین‌های خود را به شرکت‌های استخراج معدن می‌فروشند، اما به پیامدهای درازمدت این کار توجه ندارند. او می‌افزاید که زمین‌های کشاورزی سرمایه اصلی مردم و منبع تامین غذای خانواده‌ها است و از بین رفتن آن‌ها می‌تواند در آینده زنده‌گی هزاران خانواده‌ای را که به کشاورزی و دامداری وابسته‌اند، با مشکل روبه‌رو کند.
این باشنده بدخشان می‌گوید: «بسیاری از مردم تنها به پولی که در کوتاه‌مدت به دست می‌آورند فکر می‌کنند، در حالی که زمین‌های کشاورزی سرمایه اصلی آنان است. اگر این زمین‌ها از بین برود، مردم در آینده با مشکلات بیشتری روبه‌رو خواهند شد.» به گفته ناظم، استخراج طلا در برخی مناطق بدخشان به‌گونه غیرمعیاری و بدون استفاده از تجهیزات پیشرفته انجام می‌شود و سود اصلی آن به مردم محل نمی‌رسد.
این جوان بدخشی می‌افزاید: «شرکت‌های وابسته به طالبان منابع را استخراج می‌کنند، اما سود آن به مردم محل نمی‌رسد. ما از مسوولان طالبان می‌خواهیم جلو این روند را بگیرند و برای حفاظت از زمین‌های کشاورزی و منابع طبیعی اقدام جدی کنند.»
باقر، یکی از باشنده‌گان ولسوالی شهر بزرگ بدخشان، می‌گوید که شماری از زمین‌های کشاورزی مردم در این ولسوالی از سوی زورمندان وابسته به طالبان تصرف شده و اکنون برای استخراج طلا مورد استفاده قرار می‌گیرد. او می‌افزاید که این فعالیت‌های استخراجی بدون در نظر گرفتن معیارهای لازم انجام می‌شود و خسارات زیادی به زمین‌های کشاورزی و محیط زیست وارد کرده است. به گفته او، مردم محل از استخراج معادن هیچ سودی به دست نمی‌آورند و عواید آن به جای مصرف در توسعه منطقه، در اختیار افراد و شرکت‌های وابسته به طالبان قرار می‌گیرد.
باقر می‌گوید: «ما بارها گفتیم که نباید زمین‌های مردم به زور گرفته شود و معادن بدون برنامه و نظارت استخراج شود، اما کسی به خواست مردم توجه نکرد. سود این معادن به مردم محل نمی‌رسد و تنها افراد و شرکت‌هایی که بیرون از بدخشان هستند، از آن بهره‌مند می‌شوند؛ در حالی که تخریب زمین‌ها و محیط زیست نصیب مردم محل شده است. اکنون برخی افراد و شرکت‌ها، از جمله چینی‌ها و طالبان، سرگرم استخراج معادن هستند و منابع معدنی ما به‌گونه بی‌رویه مورد استفاده قرار می‌گیرد. در گذشته مردم محل در بخش زرشویی کار می‌کردند، اما اکنون اجازه فعالیت ندارند.» او تاکید می‌کند که باشنده‌گان شهر بزرگ بارها خواستار توقف غصب زمین‌ها و جلوگیری از استخراج بی‌رویه معادن شده‌اند، اما تاکنون به خواست آنان رسیده‌گی نشده است.
بی‌بی زرینه، یکی از باشنده‌گان ولسوالی شغنان بدخشان، می‌گوید فروش زمین‌های کشاورزی به هدف استخراج طلا در منطقه شیوه این ولایت نسبت به دیگر مناطق گسترش بیشتری یافته است.
این بانو می‌افزاید که شماری از باشنده‌گان این منطقه به‌دلیل نیازهای اقتصادی، زمین‌های خود را که در آن احتمال وجود طلا است، می‌فروشند یا خودشان به استخراج طلا روی می‌آورند.
بی‌بی زرینه می‌گوید: «مردم در شیوه فکر می‌کنند که در زمین‌های‌شان طلا وجود دارد؛ به همین دلیل یا زمین‌های خود را می‌فروشند یا خودشان دست به کار استخراج می‌شوند تا به پول برسند.»
در همین حال، شماری از کارشناسان امور کشاورزی هشدار می‌دهند که استخراج بی‌رویه معادن در زمین‌های کشاورزی و چراگاه‌ها، بدون مدیریت و نظارت موثر، تهدیدی جدی برای امنیت غذایی، محیط زیست و معیشت مردم به شمار می‌رود. آنان می‌گویند ادامه این روند، افزون بر نابودی منابع طبیعی، ظرفیت تولید محصولات کشاورزی و دامداری را نیز کاهش خواهد داد.
به گفته این کارشناسان، تغییر کاربری زمین‌های کشاورزی برای استخراج معادن باید براساس قوانین، ارزیابی‌های محیط‌زیستی و با در نظر گرفتن حقوق مالکان انجام شود؛ در غیر آن، خسارات جبران‌ناپذیری به منابع طبیعی و زنده‌گی مردم وارد خواهد شد.
قطب‌الدین یعقوبی، کارشناس امور کشاورزی، می‌گوید که زمین‌های کشاورزی و چراگاه‌ها از سرمایه‌های ملی و ثروت‌های ارزشمند افغانستان به شمار می‌روند و استخراج غیرمعیاری معادن در این مناطق، پیامدهای گسترده‌ای برای کشاورزی و دامداری دارد.
این کارشناس می‌گوید: «زمانی که زمین‌های کشاورزی و چراگاه‌ها بدون مدیریت و برنامه‌ریزی تخریب می‌شوند، سطح تولید محصولات کشاورزی کاهش می‌یابد و امنیت غذایی با تهدید جدی روبه‌رو می‌شود. از بین رفتن چراگاه‌ها نیز به دامداری آسیب می‌رساند و زنده‌گی هزاران خانواده‌ای را که از راه کشاورزی و پرورش دام امرار معاش می‌کنند، تحت تأثیر قرار می‌دهد.»
یعقوبی تاکید می‌کند که هرگونه تغییر در کاربری زمین و توپوگرافی منطقه باید مطابق قوانین و معیارهای فنی انجام شود و حقوق مالکان زمین نیز رعایت گردد. او می افزاید: «زمین‌های زراعتی و منابع معدنی هر دو سرمایه‌های ملی هستند و غصب یا تخریب آن‌ها برخلاف منافع عمومی است. دولت باید بر روند استخراج معادن نظارت جدی داشته باشد، از تخریب زمین‌های قابل کشت جلوگیری کند و در مواردی که مردم متضرر می‌شوند، خسارت آنان را به‌گونه عادلانه جبران کند.»
این شکایت‌ها در حالی مطرح می‌شود که پیش از این، باشنده‌گان ولسوالی شِکی بدخشان در اعتراض به غصب زمین‌های‌شان از سوی جمعه‌خان فاتح، فرمانده محلی طالبان، دست به اعتراض‌های گسترده زده بودند.
افغانستان از جمله کشورهایی است که دارای ذخایر گسترده طبیعی، به‌ویژه سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی، است. وزارت معادن در دوره نظام جمهوری پیشین اعلام کرده بود که ارزش ذخایر طبیعی افغانستان تا حدود سه تریلیون دالر برآورد می‌شود.
پس از سلطه طالبان و کاهش کمک‌های خارجی، فعالیت‌های استخراج معادن طلا و سنگ‌های قیمتی در شماری از ولایت‌ها، به‌ویژه تخار و بدخشان، افزایش یافته است. این روند در برخی مناطق نگرانی‌هایی را درباره تخریب محیط‌زیست، آسیب به منابع طبیعی و ثیر آن بر زنده‌گی مردم محل به‌وجود آورده است.
