حمله هوایی پاکستان به بخشهایی از ولایتهای ننگرهار و پکتیکا با واکنشهای گستردهای مواجه شده است. مقامهای ارشد حکومتهای سابق، فعالان رسانهای، چهرههای مطرح کشور و سایر شهروندان واکنشهای متفاوتی نسبت به این حمله نشان دادهاند. برخی وضعیت کنونی افغانستان را که به گفته آنها میزبان گروههای تروریستی است، نتیجه سیاستهای غلط پاکستان دانستهاند. برخی دیگر این حملات را نقض تمامیت ارضی افغانستان توصیف و محکوم کردهاند و تأکید کردهاند که طالبان نتیجه بازیهای غلط و حمایتهای پاکستان، هستند که بر سرنوشت مردم افغانستان مسلط شدند و اکنون این کشور بهای آن را میپردازد و میخواهد اشتباهات خود را با قربانی کردن غیرنظامیان در افغانستان جبران کند.
پاکستان به ادامه حملات هوایی خود بر افغانستان، یکشنبهشب ۲ حوت، شماری از مناطق در ولایتهای ننگرهار و پکتیکا را بمباران کرده است. سید طیب حماد، سخنگوی فرماندهی طالبان در ننگرهار، گفته است که در این حملات ۱۸ تن کشته و پنج تن دیگر زخمی شدهاند. به گفته او، در میان قربانیان زنان و کودکان نیز شاملاند. حماد افزوده است که ولسوالیهای بهسود، خوگیانی و غنیخیل در ننگرهار هدف حملات پاکستان قرار گرفتهاند. همچنین ارتش پاکستان در ولسوالیهای ارگون و برمل ولایت پکتیکا حمله نظامی انجام داده است.
حمله هوایی پاکستان به بخشهایی از پکتیکا و ننگرهار با واکنشهای گستردهای در میان شهروندان افغانستان مواجه شده است. شماری از مقامهای ارشد حکومت پیشین و شهروندان این حمله را بهشدت محکوم کرده و خواستار حل مشکلات دو طرف از طریق گفتوگو شدهاند، اما برخی دیگر از شهروندان گفتهاند که طالبان با نیروهای پرورده خود درگیر شده و در این میان مردم بیگناه افغانستان قربانی میدهند. آنان همچنین مدعی شدهاند که طالبان با میزبانی از تحریک طالبان پاکستان و دهها گروه تروریستی، افغانستان را به میدان جنگ کشورهای منطقه تبدیل کردهاند.
نصیر احمد اندیشه، سفیر افغانستان در سویس، حمله هوایی پاکستان را نقض آشکار تمامیت ارضی افغانستان دانسته و گفته است که بمباران مناطق مسکونی اقدامی بیفایده و محکوم کردنی است. به گفته او، قربانی کردن جان مردم صرفاً برای منافع و ایدئولوژی طالبان صورت میگیرد.
آقای اندیشه افزوده است که طالبان افغانستان با نظام استبدادی قوممحور خود، کشور را از جهان منزوی کرده و شهروندان را در داخل سرکوب میکند. به گفته او، این گروه هیچ مشروعیت یا توانایی مقابله با چنین تهدیدهایی ندارد. اندیشه تصریح کرده که گروهها، احزاب و سازمانهای تروریستی و افراطی منطقه یکدیگر را به خوبی میشناسند و همواره مردم عادی ساکن مرز دیورند هستند که هزینه وحشیانه آن را پرداخت میکنند.
نورالرحمان اخلاقی، وزیر امور مهاجرین و عودتکنندهگان حکومت پیشین، ریختن خون غیرنظامیان توسط حملات هوایی پاکستان را بهشدت محکوم کرده و گفته است که مردم افغانستان نباید توسط طالبان به سپر انسانی تروریستهای منطقهای و بینالمللی و ابزار بقای یک پروژه قومی ایدئولوژیک تبدیل شوند. به گفته او، طالبان با حمایت تعدادی از کشورهای همسایه و منطقه، بهویژه پاکستان، در جریان دو دهه گذشته دهها هزار نیروی امنیتی و شهروند افغانستان را کشتند و در نهایت در یک معامله ارتش ملی افغانستان را نابود کردند، نظام مبتنی بر قانون اساسی و انتخابات را ساقط کردند و قدرت را غصب کردند.
آقای نورالرحمان اخلاقی نوشته است که طالبان صلاحیت اخلاقی و توانایی پاسداری از تمامیت ارضی افغانستان را ندارند و این حوادث تلخ و دردناک که عامل آنها نیز طالبان هستند، نباید به بازنویسی تاریخ و سفیدنمایی کارنامه این گروه بینجامد. به گفته او، افغانستان زمانی از چرخه مداخله و خونریزی بیرون میآید که حاکمیت بر پایه انتخابات، اراده آزاد شهروندان و قانون اساسی مشروع شکل گیرد.
ادریس ستانکزی نوشته است: «هر مقام و مامور جمهوریت که به هر بهانهای از طالبان دفاع یا ستایش کند، بیشرف و غدار است.»
واکنشهای سیاستمداران مخالف و موافق پاکستان
افراسیاب ختک، از سیاستمداران پاکستان، در واکنش به این حمله نوشته است: «حمایت چنددههای پاکستان از جنگ مسلحانه طالبان در افغانستان، آنها را به قدرت رساند. بمباران غیرنظامیان افغان بهخاطر سیاستهایی که مردم خود از آن حمایت نکردهاند، دوباره به طالبان و تحریک طالبان پاکستان (TTP) کمک میکند. پاکستان تنها زمانی میتواند سیاست جدید و قابل اعتماد داشته باشد که اشتباهات خود را بپذیرد و اصلاح کند.»
محسن داور، از فعالان سیاسی پاکستان، نیز نوشته است: «نامیدن طالبان به «فتنه هندوستان» یک فرار آسان است، نه پاسخگویی. برای دو دهه آنها در اینجا [پاکستان] پذیرش، مشروعیتبخشی و بهعنوان اهرم استفاده شدهاند. اکنون نمیتوان مسوولیت را به دیگران سپرد؛ باید شکستهای سیاستی که افغانستان را بیثبات کرده و امروز پاکستان را تحت تأثیر قرار داده است، بپذیرید.»
آقای محسن داور افزوده است: «هر حملهای به افغانستان و هر اخراج دستهجمعی افغانها، جان غیرنظامیان بیگناه را هدف قرار میدهد، نه طالبان. این اقدامات تنها همدردی عمومی با طالبان را تقویت میکند. اگر واقعاً قصد مهار خشونتهای مسلحانه وجود دارد، پروژه طالبان را در داخل کشور خود نابود کنید؛ طالبان افغانستان هنوز دفترهایی در داخل پاکستان دارند.»
آصف درانی، نماینده ویژه پیشین پاکستان برای افغانستان، گفته است که حملات هوایی بر مخفیگاههای تحریک طالبان پاکستان و گروه داعش پیامی روشن و سنجیده برای طالبان بوده است. او افزوده که اگر طالبان اسلامآباد را مجبور کند، حملات گستردهتری به داخل افغانستان انجام خواهد شد. درانی تأکید کرده که حملات یکشنبهشب باید پیامی مشخص به طالبان فرستاده باشد تا بهطور مسوولانه رفتار کنند و خاطرنشان کرده که مخفیگاههای گروههای تروریستی در مناطق مرزی افغانستان دیگر قابل تحمل نیست.
واکنش طالبان
این در حالی است که وزارت دفاع طالبان حملات پاکستان به افغانستان را محکوم کرده و اعلام کرده است که در زمان مناسب به بمباران ننگرهار و پکتیکا پاسخی حسابشده خواهد داد. در خبرنامه این وزارت آمده است که در حملات پاکستان «یک مدرسه دینی و چندین خانه غیرنظامی» هدف قرار گرفتهاند. به گفته این نهاد طالبان، در این حملات «دهها غیرنظامی» از جمله زنان و کودکان کشته و زخمی شدهاند.
وزارت دفاع طالبان این حملات پاکستان را «نقض آشکار قوانین بینالمللی، اصول همسایهگی و ارزشهای اسلامی» دانسته است. در بیانیه این وزارت آمده است: «حملات به اهداف غیرنظامی و مراکز دینی، گواه روشنی بر شکستهای اطلاعاتی و امنیتی ارتش پاکستان است.»
همچنان ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، تأیید کرده است که پاکستان نقاطی از ننگرهار و پکتیکا را بمباران کرده است. او بدون ارایه ارقام گفته که در این حملات دهها تن از جمله زنان و کودکان کشته و زخمی شدهاند. مجاهد نوشته است: «حلقههای خاص نظامی پاکستان» این حملات را انجام دادند و افزوده است: «جنرالهای پاکستانی با چنین جنایاتی، ضعف امنیتی در کشورشان را جبران میکنند.»
وزارت خارجه طالبان نیز در واکنش به حملات ارتش پاکستان بر ولایتهای ننگرهار و پکتیکا، سفیر پاکستان را در کابل احضار کرده است. دستگاه سیاست خارجی طالبان روز گذشته در خبرنامهای اعلام کرده که در این حملات دهها غیرنظامی کشته و زخمی شدهاند. وزارت خارجه طالبان در این خبرنامه تصریح کرده است که حمله هوایی و بمباران غیرنظامیان توسط پاکستان «نقض صریح تمامیت ارضی افغانستان و اقدامی تحریکآمیز» است.
این در حالی است که براساس گزارشها، پاکستان پس از تسلط طالبان بر افغانستان دستکم شش بار حملات هوایی مرگبار انجام داده است. تازهترین حمله هوایی این کشور بر خاک افغانستان، یکشنبه شب ۲ حوت، هفت نقطه را در ولایتهای پکتیکا و ننگرهار بمباران کرده است.
پاکستان در ۱۶ اپریل ۲۰۲۲ نخستین حمله هوایی را به مناطق خوست و کنر انجام داد. طالبان در آن زمان اعلام کردند که در این حملات ۴۷ تن کشته شدند. ارتش پاکستان در ماه مارچ ۲۰۲۴ بار دیگر حملات هوایی را در ولایتهای خوست و پکتیکا انجام داد که به گفته طالبان، در این حمله هشت زن و کودک کشته شدند. پاکستان گفته بود که پناهگاههای تحریک طالبان پاکستان را هدف قرار داده است.
ارتش پاکستان همچنان در دسامبر ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که پناهگاههای تحریک طالبان پاکستان را در ولایت پکتیکا هدف قرار داده است. طالبان در آن زمان گفته بودند که در این حملات ۴۶ تن کشته و زخمی شدهاند. همچنین در ماه اکتوبر ۲۰۲۵، حملات گسترده هوایی به کابل، پکتیکا، خوست و ننگرهار انجام شد. منابع به ۸صبح گفته بودند که هدف این حمله نور ولی محسود، رهبر طالبان، بوده است، اما او جان سالم به در برده است. پاکستان در ماه نوامبر ۲۰۲۵ نیز به بخشهایی از خوست، کنر و پکتیکا حمله هوایی انجام داد و اعلام کرد که مواضع تیتیپی را هدف قرار داده است. طالبان گفته بودند که در ولسوالی گربز خوست، در نتیجه حمله هوایی پاکستان، نُه کودک و یک زن کشته شدند.
وزارت اطلاعات و نشرات پاکستان اعلام کرده است که این کشور در اقدامی تلافیجویانه، به هفت اردوگاه و مخفیگاه «تروریستهای تحریک طالبان پاکستان» و گروههای وابسته به داعش خراسان در مناطق مرزی پاکستان و افغانستان حمله کرده است. به گفته این وزارت، پاکستان شواهدی دارد که تحریک طالبان پاکستان مسوول حملات در اسلامآباد، باجور و بانو است. در بیانیه آمده است: «پاکستان شواهد قطعی دارد که این اقدامات تروریستی توسط خوارج و به دستور رهبران و هماهنگکنندهگان آنها مستقر در افغانستان انجام شده است.»
