پاکستان به هزاران تن از پناهجویان افغانستان هشدار داده که این کشور را هرچه عاجلتر ترک کنند. مقامهای ارشد پاکستانی به افرادی که مجاز به اقامت در پاکستان هستند، دستور دادهاند که باید تا ۳۰ جون ۲۰۲۵ اسلامآباد و راولپندی را ترک کنند. پاکستان همچنان به هزاران تن از پناهجویانی که برای اسکان مجدد به کشورهای سوم در این کشور زندهگی میکنند، دستور داده که تا ۳۱ مارچ ۲۰۲۵ اسلامآباد و راولپندی را ترک کنند. اسلامآباد تاکید کرده که در صورت عدم انتقال این پناهجویان به کشورهای مقصد، آنان به افغانستان اخراج خواهند شد.
این هشدار پاکستان در میان پناهجویانی که به دلیل ترس از طالبان به پاکستان پناه بردهاند، موجی از نگرانیهای گسترده را برانگیخته است. آنان میگویند که تعلیق پذیرش برنامه مهاجرتی امریکا و عدم تسریع روند کاری کشورهای غربی، هزاران تن را در وضعیت بلاتکلیفی قرار داده است. این پناهجویان تاکید میکنند در برزخی گیر افتادهاند که راهِ رفتن و برگشتن ندارند. به گفته آنان، در وطن و در تبعید مورد ستم، تبعیض و بیرحمی قرار دارند. آنان از کشورهای غربی میخواهند که متحدان خود را در میدان رها نکنند.
به دنبال اخراج گسترده پناهجویان از پاکستان، هزاران تن از شهروندان افغانستان، که پس از سلطه طالبان به شهرهای مختلف پاکستان پناه برده و در انتظار انتقال به کشورهای سومی بودهاند، با دریافت هشدار جدید این کشور، بهشدت نگران و مایوس شدهاند. آنان میگویند که بهدستور نهادهای تخلیهکننده به پاکستان رفته و تمام داروندارشان را در بیش از سه و نیم سال گذشته به مصرف رساندهاند.
این پناهجویان تاکید میکنند که اکنون در پاکستان در وضعیت دشوارتری قرار گرفتهاند. به گفته آنان، برای این که بتوانند در محیط امنتری زندهگی کنند، تبعیض، ستم و رفتار ظالمانه پولیس پاکستان را در سه سال گذشته تحمل کردهاند. آنان تاکید میکنند که نباید پاسخ رد یا تعلیق از سوی کشورهای غربی، بهویژه ایالات متحده، دریافت کنند، زیرا طالبان بهخاطر همکاری با غرب آنها را شکنجه و بازداشت کرده و به قتل میرسانند.
زهرا، یکی از پناهجویان افغانستان در اسلامآباد، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که با اعلام تصمیم جدید حکومت پاکستان، همان احساسی را پیدا کرده که زمانی هنگام سقوط افغانستان به دست طالبان داشته است. او میافزاید که بیش از سه سال است که پروندهاش از سوی سازمان ملل متحد به یکی از سفارتهای اروپایی در پاکستان ارجاع شده، اما هنوز ویزا دریافت نکرده و همراه با دو فرزند و سایر اعضای خانوادهاش در وضعیت دشوار زندهگی میکند.
این پناهجو با اشاره به مشکلات اقتصادی، روحی و روانی خود میگوید: «تمام پساندازهایی که داشتیم را مصرف کردیم و خانه را فروختیم به امید اینکه بتوانیم بهجای بهتری برسیم. حالا سه سال است که پاسخ سازمان ملل به درخواست ما فقط این است که منتظر باشید. نمیدانم تا چه زمانی منتظر باشیم؟ حالا که وضعیت دشوارتر شده و دستور تخلیه مهاجرین از اسلامآباد صادر شده، حیران ماندهایم که با چه امکاناتی و کجا برویم؛ چون تمام داروندار خود را مصرف کردهایم.»
سارا، یکی از دختران نوجوان که پس از سلطه طالبان از رفتن به مکتب محروم شده است، میگوید: «قلبم شکسته است. دیگر نمیتوانم به درسهایم ادامه بدهم. هر روز در بیکاری و بیسرنوشتی میگذرد. در پاکستان هم نمیتوانم درس بخوانم و وضعیت پروندهمان هم روشن نیست. در افغانستان، خانوادهام تمام داراییهایش را فروخت و به پاکستان آمدیم، حالا در این جا حیران ماندهایم که چه باید کنیم. نمیدانم با چه سرنوشت بدتری روبهرو خواهیم شد.»
شمسالدین (نام مستعار)، یکی دیگر از شهروندان افغانستان که برای پیگیری پرونده مهاجرتیاش به آلمان، به پاکستان رفته است، میگوید: «افسرده شدهام، زندهگی برایم بیمعنا شده است. به وعدههای دروغین سازمان ملل متحد و جامعه جهانی اعتماد کردیم و به پاکستان آمدیم، اما حالا همه ما را در میدان بدبختی و مصیبت رها کردهاند. از بس که از بازجویی و تحقیر و توهین پولیس خسته شدم گاهی تصمیم میگیرم خودکشی کنم. اول خوب بود شش ماه ویزه تمدید میشد، حالا هر ماه باید ویزه تمدید کنیم که این از توانایی یک مهاجر نیست و ممنوعیت زندهگی در اسلامآباد شمشیر پولیس پاکستان را بیشتر از پیش علیه مهاجرین تیزتر میکند.»
به دنبال تعلیق برنامه پذیرش پناهندهگان امریکا، پاکستان نیز فشارها بر پناهجویان افغانستان، که برای طی مراحل پروندههای مهاجرتیشان به این کشور رفتهاند را تشدید کرده است. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، روز پنجشنبه هفته گذشته در نشستی با حضور مقامهای دولتی این کشور اعلام کرد که دارندهگان کارت شناسایی افغانستان (ACC) باید فوراً از اسلامآباد و راولپندی خارج شده و همراه با سایر مهاجران بدون مدرک به افغانستان اخراج شوند. او تاکید کرد که این دستور بهعنوان مرحله اول برنامه جابهجایی اجرا خواهد شد.
براساس دستور نخستوزیر پاکستان، برای بررسی وضعیت مهاجران دارنده کارت (PoR)، دستور جداگانه صادر خواهد شد. به گفته مقامهای پاکستانی، افرادی که مجاز به اقامت در پاکستان تا تاریخ ۳۰ جون ۲۰۲۵ هستند، باید از اسلامآباد و راولپندی اخراج شوند. طبق دستور شهباز شریف، مهاجران افغانستان که برای اسکان مجدد به کشورهای سوم به این کشور رفتهاند، باید تا ۳۱ مارچ ۲۰۲۵ از اسلامآباد و راولپندی خارج شوند. همچنین، نخستوزیر پاکستان به وزارت داخله این کشور دستور داده است که از دریافت امتیازات غیرقانونی توسط مقامها جلوگیری کند تا اطمینان حاصل شود که این افراد پس از بازگشت، دوباره به پاکستان باز نخواهند گشت. طبق دستور نخستوزیر پاکستان، هیچ اعلامیه عمومی در این زمینه نباید صادر شود.
در همین حال، دفتر کمیساریای عالی پناهندهگان سازمان ملل با انتشار نامهای از دستور نخستوزیر پاکستان ابراز تاسف کرده و آن را نگرانکننده خوانده است. این نهاد اعلام کرده که در هماهنگی با سازمان بینالمللی مهاجرت، در تلاش است تا اطلاعات بیشتری در مورد اجرای تصمیم حکومت پاکستان به دست آورد و همزمان به گفتوگوهای خود برای حمایت از پناهندهگان ادامه خواهد داد. همچنین، سازمان ملل متحد هشدار داده است که عدم رعایت دستورالعملها و مهلتهای تعیینشده ممکن است منجر به دستگیری و اخراج پناهندهگان به افغانستان شود.
کمیساریای عالی پاکستان در امور پناهندهگان افغانستان اعلام کرده است که حدود ۲.۹ میلیون تن از شهروندان افغانستان در پاکستان اقامت دارند که از این تعداد، ۱.۴ میلیون تن ثبت شدهاند و ۰.۷ میلیون تن ثبت نشدهاند. طبق گزارش رسانههای پاکستانی، این آمار روز جمعه، ۱۲ دلو، در جلسه کمیته دایمی ایالتها و مناطق مرزی مجلس سنای پاکستان ارایه شده است.
این دستور واکنش دیدهبان حقوق بشر و شماری از فعالان این عرصه را نیز به همراه داشته است. این نهاد، تصمیم اخیر نخستوزیر پاکستان را غیرمنصفانه و مغایر با موازین جهانی دانسته است. فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان در دیدهبان حقوق بشر، گفته است: «این تصمیم پاکستان جان هزاران خبرنگار، فعال مدنی و نظامیان پیشین را با تهدیدات جدی روبهرو میسازد.» او تاکید کرده است که پاکستان باید در برخورد با پناهجویان، قوانین بینالمللی را رعایت کند.
وزارت خارجه پاکستان بهتازهگی گفته است که حدود ۴۰ هزار تن از شهروندان افغانستان برای اسکان مجدد در کشورهای غربی در این کشور در حال انتظار بهسر میبرند و اگر تا پایان ماه مارچ سال جاری میلادی منتقل نشوند، به افغانستان اخراج خواهند شد.
