بوی تند رزین و عطر گل‌های رنگارنگ در فضای کارگاه کوچکی در قلب کابل پیچیده است؛ جایی که نور از پنجره‌ها بر سطح ظروف، تابلوها و وسایل تزئینی رزینی به رنگ‌های طلایی، سرخ و بنفش می‌تابد و رنگ‌ها را در درخشش آرامی زنده می‌کند. در میان این هارمونی رنگ و نور، تمرکز آرام نادیه عبداللهی بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند؛ او با دقت و حوصله رنگ‌ها را در رزین می‌آمیزد و هر قطره را به طرحی تازه در دل قالب‌های سیلیکانی بدل می‌سازد.
کارگاه رزینی «زی‌ان» یکی از معدود مراکزی است که هنر رزین را در افغانستان معرفی کرده و آن را به دختران، زنان و حتا شماری از پسران آموزش می‌دهد. محصولاتی که از این کارگاه بیرون می‌آید تنها وسایل تزئینی نیست، بلکه نتیجه تلاش و خلاقیت زنانی است که در شرایط محدودتر شدن فرصت‌های آموزشی و کاری، به دنبال یادگیری مهارت و ایجاد درآمد هستند؛ در فضایی که محدودیت‌ها و قوانین نانوشته و رسمی طالبان، به‌ویژه در سال‌های اخیر، بر زنده‌گی زنان و دختران سایه انداخته است.
نادیه عبداللهی این کارگاه را حدود یک‌ونیم سال پیش با هدف آموزش و فراهم‌سازی زمینه درآمدزایی برای دختران بازمانده از آموزش راه‌اندازی کرده است. با این حال، آشنایی او با هنر رزین به سال ۲۰۱۸ برمی‌گردد؛ زمانی که از طریق ویدیوهای فضای مجازی برای نخستین‌بار با این هنر آشنا شد. او می‌گوید که ریشه این علاقه به دوران کودکی‌اش بازمی‌گردد؛ زمانی که نقاشی و صنایع‌دستی بخش جدایی‌ناپذیر زنده‌گی‌اش بود، اما مسیر جدی او با رزین از همان آشنایی مجازی آغاز شد.
عبداللهی ابتدا این هنر را به‌صورت خودآموز دنبال کرد، اما برای پیشرفت حرفه‌ای راهی ایران شد و در دوره‌های تخصصی رزین شرکت کرد. این تجربه با وجود هزینه‌های بالا، به گفته او، سرمایه‌ای برای آینده کاری‌اش شد و مسیر فعالیت حرفه‌ای‌اش را شکل داد.
این زن در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح درباره آغاز کارش چنین می‌گوید: «نخستین بار در سال ۲۰۱۸ از طریق فضای مجازی با رزین آشنا شدم… به‌زودی متوجه شدم برای پیشرفت واقعی باید آموزش حرفه‌ای ببینم. به همین منظور به ایران سفر کردم و در کارگاه آموزشی یکی از استادان حرفه‌ای این رشته شرکت کردم. این آموزش‌ها هزینه زیادی داشت، اما توانستم تکنیک‌های تخصصی رزین را فرا بگیرم و مدرک این رشته را به دست آورم.»
امروز در آموزشگاه «زی‌ان»، عبداللهی ده‌ها هنرجو را با تکنیک‌های اصلی هنر رزین آشنا می‌کند؛ از ساعت‌سازی و تابلوسازی گرفته تا ساخت ظروف تزئینی، گیفت‌سازی و میکس‌مدیا. بیشتر هنرجویان را دختران و زنان ۱۸ تا ۳۰ ساله تشکیل می‌دهند که به‌دنبال راهی برای کسب درآمد از خانه هستند، هرچند شمار محدودی از مردان نیز در میان آنان حضور دارند.
دوره‌های آموزشی در این کارگاه به‌صورت کاملاً عملی و فشرده برگزار می‌شود و هنرجویان طی سه تا شش روز، به‌صورت کارگاهی با ساخت محصولات رزینی آشنا می‌شوند. پس از پایان دوره نیز سه ماه پشتیبانی شامل مشاوره و پاسخ‌گویی برای آنان در نظر گرفته شده است.
تا کنون حدود ۳۰۰ هنرجو در این مرکز آموزش دیده‌اند که نزدیک به ۱۰۰ نفر آنان به‌صورت فعال در حوزه رزین مشغول به کار هستند و شماری نیز کسب‌وکارهای خانگی خود را آغاز کرده‌اند. این مجموعه همچنین برای حدود ۱۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده و به شکل غیرمستقیم زمینه درآمدزایی برای ده‌ها زن دیگر را فراهم ساخته است.
عبداللهی باور دارد که با وجود محدودیت‌ها، زنان می‌توانند با یادگیری مهارت مسیر تازه‌ای برای آینده خود بسازند. او می‌گوید: «همیشه به هنرجویانم می‌گویم در افغانستان یک دختر باید پیش از هر چیز بر ترس‌ها و محدودیت‌های ذهنی خودش غلبه کند. اگر این اتفاق بیفتد، می‌تواند راه خودش را پیدا کند.»
با این حال، مسیر او و هنرجویانش بدون چالش نبوده است. عبداللهی می‌گوید در ابتدا کم‌تر کسی در افغانستان هنر رزین را می‌شناخت و همین موضوع فروش محصولات را دشوار کرده بود. او می‌افزاید: «بزرگ‌ترین چالش ما بازارسازی بود. باید پیش از فروش محصول، مردم را با رزین آشنا می‌کردیم. هنوز راه زیادی در پیش داریم، اما امروز نسبت به سال‌های نخست، افراد بیش‌تری این هنر را می‌شناسند.»
تامین مواد اولیه نیز یکی دیگر از مشکلات این مجموعه بوده است؛ موادی که عمدتاً از خارج کشور تهیه می‌شود و دسترسی به آن آسان نیست. با این حال، عبداللهی می‌گوید «رزینی زی ان» اکنون علاوه بر آموزش، بخشی از نیاز هنرمندان به مواد اولیه را نیز تامین می‌کند.
در کنار این دشواری‌ها، آنچه در کارگاه بیشتر از همه به چشم می‌آید، جریان زنده‌گی است. دخترانی که با دقت رنگ‌ها را ترکیب می‌کنند، قالب‌ها را پر می‌کنند و منتظر می‌مانند تا از دل مواد خام، یک اثر هنری شکل بگیرد. برای بسیاری از آنان، این کارگاه تنها یک فضای آموزشی نیست؛ بلکه فرصتی برای تجربه استقلال و بازتعریف آینده زیر سلطه طالبان است.
زحل، یکی از هنرجویان، شش ماه است که در این کارگاه آموزش می‌بیند. او می‌گوید پیش از ورود به این دوره، بیشتر وقتش در خانه می‌گذشت و به‌دنبال مهارتی برای کسب درآمد بود. حالا اما، از ترکیب رنگ‌ها تا ساخت محصولات مختلف را آموخته و هر اثر جدید برایش نشانه‌ای از رشد و امید است.
این بانو می‌افزاید یادگیری این مهارت باعث شده نگاهش به آینده تغییر کند و به دختران دیگر نیز توصیه می‌کند مسیر آموزش را رها نکنند، حتا اگر شرایط محدود باشد.
در گوشه‌ای دیگر از کارگاه، نادیه عبداللهی میان میزها حرکت می‌کند؛ گاهی ترکیب رنگی را اصلاح می‌کند، گاهی قالبی را جابه‌جا می‌کند و گاهی تنها با یک لبخند، هنرجویی تازه‌کار را تشویق می‌کند. برای او، هر محصول تنها یک شیء تزئینی نیست؛ بلکه بخشی از یک مسیر بزرگ‌تر است.
او از آینده‌ای گسترده‌تر سخن می‌گوید؛ از گسترش آموزش در ولایت‌های دیگر، ایجاد فروشگاه‌های تخصصی در چهار زون کشور و ساخت بازاری که بتواند فرصت‌های بیش‌تری برای اشتغال زنان فراهم کند. در نگاه او، این مسیر هنوز آغاز شده است.
در فضای گرم و رنگارنگ کارگاه، جایی میان نور و رزین، ایده‌ها شکل می‌گیرند و به واقعیت تبدیل می‌شوند. هر قطعه کوچک رزینی که از اینجا بیرون می‌آید، تنها یک اثر هنری نیست، بلکه بخشی از داستانی بزرگ‌تر است؛ داستان زنانی که در دل محدودیت‌ها، راهی برای ساختن آینده خود پیدا کرده‌اند.
رزین ماده‌ای شفاف است که با ترکیب هاردنر سفت و مقاوم می‌شود و در ساخت زیورآلات، تابلوها و وسایل تزئینی کاربرد دارد. در شرایطی که فرصت‌های شغلی برای زنان در افغانستان محدود است، بسیاری از آنان با تکیه بر خلاقیت و مهارت‌آموزی تلاش می‌کنند مسیرهای کاری مستقل برای خود بسازند؛ مسیری که هم به درآمد منجر می‌شود و هم امکان حضور فعال‌تر در جامعه را فراهم می‌کند.
