شماری از سهچرخهداران (ریکشارانها) در ولایت ننگرهار از ممنوعیت فعالیت این وسیله نقلیه از سوی طالبان شکایت دارند. آنان میگویند با اجرای این تصمیم، تنها منبع درآمد و سرمایه زندهگیشان را از دست دادهان. به گفته آنان، ریکشاها را با تحمل مشکلات فراوان و صرف تمام سرمایه خود خریداری کرده بودند تا بتوانند هزینههای زندهگی و نان خانوادههایشان را تامین کنند، اما اکنون نگران تامین مخارج روزانه خانوادههای خود هستند. رانندهگان این وسایط نقلیه میافزایند که ممنوعیت گشتوگذار ریکشاها نهتنها مشکل ترافیک را برطرف نکرده، بلکه سبب افزایش شمار موترهای «سوزکی» در سطح شهر شده است. در همین حال، برخی از کارشناسان اقتصادی میگویند که در شرایط دشوار اقتصادی کنونی، این تصمیم پیامدهای سنگینی بر معیشت خانوادهها دارد. به باور آنان، این تصمیم علاوه بر نابودی سرمایه رانندهگان، دسترسی شهروندان، بهویژه اقشار کمدرآمد و زنان، به وسایل حملونقل ارزان را نیز با مشکل مواجه میکند.
تواب (مستعار)، یکی از ریکشاران در ننگرهار، از ممنوعیت گشتوگذار ریکشاها از سوی طالبان شکایت دارد. او میگوید تمام سرمایهاش را صرف خرید این ریکشا کرده بود و اکنون نگران تامین هزینههای زندهگی خانوادهاش است.
این باشنده ننگرهار میگوید: «یک سال پیش با هزاران مشکل این ریکشا را خریدیم. درآمدش زیاد نبود، اما دستکم نان شب و روز فرزندانم را تامین میکرد. از حدود هشت ماه پیش طالبان برای تردد ریکشاها در ننگرهار محدودیت وضع کردند، اما باز هم میتوانستیم تا اندازهای کار کنیم. حالا چند وقتی است که گشتوگذار ریکشاها را بهطور کامل ممنوع کردهاند.»
تواب با نگرانی میافزاید: «خیلی جگرخون هستم. تمام سرمایهام را صرف خرید همین ریکشا کردم. حالا نه کسی حاضر است آن را به قیمت مناسب بخرد و نه اجازه دارم با آن کار کنم. نمیدانم چه کنم. پولی هم ندارم که دکان باز کنم یا دستفروشی راه بیندازم. تنها راه درآمد خانوادهام از بین رفته است.»
احمد (مستعار)، یکی از باشندهگان ولایت ننگرهار، میگوید طالبان نزدیک به نُه ماه است که گشتوگذار ریکشاهای لینی را ممنوع کردهاند. به گفته او، این تصمیم نهتنها مشکل ترافیک را حل نکرده، بلکه سبب افزایش شمار موترهای «سوزکی» در سطح شهر شده است. او میگوید: «پیش از این، تعداد ریکشاها در ننگرهار زیاد شده بود، اما پس از ممنوعیت فعالیت آنها، مشکل دیگری به وجود آمد؛ اکنون موترهای سوزکی بیشتر شدهاند و همین موضوع راهبندانهای شهری را افزایش داده است.»
احمد دلیل افزایش شمار ریکشاها و موترهای سوزکی را وضعیت دشوار اقتصادی مردم میداند و میگوید: «در ننگرهار وضعیت اقتصادی مردم بسیار خراب است. بسیاری از افراد برای تامین نان خانوادههایشان به رانندهگی روی آوردهاند. شماری برای خرید ریکشا یا موتر سوزکی قرض میکنند یا حتا طلای همسرشان را میفروشند تا وسیلهای برای کار و کسب درآمد تهیه کنند. فقر و بیکاری، مهمترین عامل افزایش ریکشاها و موترهای سوزکی است.»
در همین حال، مسعود امیر، کارشناس مسایل اقتصادی، میگوید ممنوعیت فعالیت ریکشاها دستکم چهار پیامد عمده اقتصادی و اجتماعی بهدنبال دارد. او میگوید: «نخستین پیامد این تصمیم، افزایش فشار اقتصادی بر خانوادهها است. در شرایطی که فقر در افغانستان رو به افزایش است، از بین رفتن منبع درآمد هزاران خانواده تاثیر بسیار منفی بر وضعیت معیشتی آنان خواهد داشت.» به گفته او، این ممنوعیت همچنان سبب از بین رفتن سرمایه مردم میشود.
آقای امیر میگوید: «قیمت هر ریکشا حدود یکهزار تا دو هزار و ۵۰۰ دالر است. پس از اعمال این ممنوعیت، مالکان دیگر نمیتوانند ریکشاهای خود را به فروش برسانند و در نتیجه سرمایهای که برای خرید آن هزینه کردهاند، عملاً بیارزش میشود. اگر این وسایل را به صورت اقساطی خریداری کرده باشند، فشار مالی سنگینتری بر خانوادههای نیازمند وارد خواهد شد.»
این کارشناس مسایل اقتصادی، دومین پیامد این تصمیم را ایجاد اختلال در رفتوآمد شهروندان میداند. او میگوید: «بخش زیادی از مردم توان پرداخت هزینه تکسی را ندارند و حذف ریکشاها، دسترسی آنان به وسایل حملونقل ارزان را محدود میکند. این موضوع دسترسی مردم به خدمات مختلف را نیز با مشکل روبهرو خواهد کرد.»
این باشنده ننگرهار میافزاید: «ممنوعیت فعالیت ریکشاها بر انتقال اموال و رفتوآمد شهروندان، بهویژه زنان، تاثیر منفی خواهد گذاشت و دسترسی آنان به خدمات و امکانات را با چالشهای جدی مواجه میکند.»
این در حالی است که چندی پیش شماری از رانندهگان ریکشاها در شهر مزارشریف، مرکز ولایت بلخ، در مصاحبه با روزنامه ۸صبح از اخاذیهای طالبان، اعمال محدودیتهای گسترده بر تردد و مزاحمتهای مداوم محتسبان امر به معروف و نهی از منکر این گروه شکایت کرده بودند. به گفته آنان، بهدلیل رکود بازار کار و نبود فرصتهای شغلی، شمار زیادی از باشندهگان مزارشریف به ریکشارانی روی آوردهاند. آنان میگویند که از اخاذیهای مداوم نهادهای مختلف طالبان به ستوه آمدهاند، اما ناگزیرند با آنها کنار بیایند.
