شماری از جوانان از افزایش بیکاری و دشوارتر شدن شرایط اقتصادی نگرانند. آنان میگویند که نبود فرصتهای شغلی و مشکلات اقتصادی، زندهگیشان را با دشواریهای جدی روبهرو کرده است. این جوانان میافزایند که بهدلیل وضعیت نامناسب اقتصادی، ناگزیر شدهاند از بسیاری از آرزوها و برنامههایشان برای آینده چشمپوشی کنند. آنان همچنین میگویند که پیدا کردن شغل مناسب به یکی از بزرگترین چالشهای زندهگیشان تبدیل شده است.
شاکر (مستعار)، یکی از جوانانی که در رشته ادبیات انگلیسی تحصیل کرده است، میگوید که بهدلیل نبود فرصتهای کاری، مدت زیادی است بیکار مانده و برای تامین نیازهای زندهگی ناچار به انجام کارهای روزمزدی شده است.
این جوان میگوید: «زیاد وقت شده که بیکار هستم. کار هم اگر پیدا شود، روزمزدی است و ممکن یک یا دو ماه دوام کند و پس از آن دوباره بیکار میشوم. من از رشته ادبیات انگلیسی فارغ شدهام، اما حالا مزدوری میکنم.»
شاکر میگوید: «مثل من، چند دوست و رفیق دیگرم هم همینطور هستند. در حالی که ما جوانها حالا باید بیشتر از هر وقت دیگر تلاش کنیم و زندهگی خود را بسازیم، اما کار نیست و مجبور هستیم از بسیاری از آرزوها و خواستههای خود بگذریم. ۱۶ سال درس خواندیم، اما حالا احساس میکنم همه آن سالها ضایع شده است.»
زینب (مستعار)، عروس خانوادهای است که میگوید همه اعضای خانواده بیکار هستند و آنان روزهای دشواری را سپری میکنند. او میگوید: «ما نُه تن در خانواده هستیم. پنج مرد در خانه داریم که همهشان بیکار هستند. تنها شوهر من که برادر کلانشان است، با وجود اینکه درس خوانده و تحصیلکرده است، نتوانسته کار پیدا کند. حالا موتر کسی دیگر را گرفته و با آن کار میکند.»
زینب میافزاید: «در خانهای که قبلاً بودیم، چون نمیتوانستیم کرایه را بهموقع پرداخت کنیم، صاحبخانه ما را از خانه بیرون کرد. سر سرک ماندیم و بلاخره به یک خانه در قریه آمدیم. زندهگی ما بسیار سخت میگذرد. قبلاً همه مردهای خانه ما کار میکردند. و زندهگی خوبی داشتیم، اما حالا با وضعیت بد اقتصادی دستوپنجه نرم میکنیم.»
عابد (مستعار)، یکی از دانشجویان میگوید که بیکاری یکی از مهمترین مشکلات اقتصادی و اجتماعی افغانستان است که بهویژه جوانان و خانوادهها را تحت تاثیر قرار داده است. به گفته او، کمبود فرصتهای شغلی، ضعف فعالیتهای اقتصادی، کاهش سرمایهگذاری و محدود بودن بخشهای صنعتی از عوامل اصلی بیکاری است.
این دانشجو میافزاید: «افزایش شمار فارغالتحصیلان دانشگاهها در برابر فرصتهای محدود کاری نیز مشکل اشتغال جوانان را بیشتر کرده است. بیکاری علاوه بر افزایش فقر و کاهش قدرت خرید مردم، میتواند زمینه مهاجرت و برخی مشکلات اجتماعی را نیز افزایش دهد. حمایت از تولیدات داخلی، سرمایهگذاری، زراعت، صنایع، آموزشهای فنی و کارآفرینی میتواند به ایجاد فرصتهای شغلی و کاهش بیکاری کمک کند.»
در همین حال، فرید (مستعار)، کارشناس مسایل اقتصادی میگوید که وضعیت بازار کار در افغانستان طی سالهای اخیر، تحت تاثیر شوکهای متعدد سیاسی، اقتصادی و ساختاری، با بحران عمیقی مواجه بوده است. به گفته او، کاهش سرمایهگذاری خارجی، محدودیتهای بینالمللی و انسداد داراییها، دیدگاههای حلال و حرام، تقاضا برای نیروی کار را به حداقل رسانده است.
این کارشناس میگوید: «در کنار آن، محدودیتهای کاری بر زنان، بخش بزرگی از نیروی فعال جامعه را از چرخه تولید خارج کرده و نرخ مشارکت اقتصادی را بهشدت کاهش داده است. نکته مهم دیگر، ضعف زیرساختهای بخش خصوصی است که هرگز تاجران افغانستان را متقاعد نکرده است که این کشور را مکان امنی برای سرمایهگذاری تصور کنند.»
فرید میافزاید: «با بیکاریای که شاهد آن هستیم، قدرت خرید خانوادهها بهشدت کاهش یافته و اکثریت خانوادهها به سمت فقر مطلق روان هستند. کاهش درآمد خانوارها سبب ناامنی غذایی شده و عمیقتر شدن فقر سبب میشود تأمین هزینههای اولیه درمانی و آموزشی نیز با مشکل مواجه شود.»
این در حالی است چندی پیش برخی از جوانان هرات گفته بودند که ترکیبی از فقر، بیکاری، فشارهای روانی، مشکلات خانوادهگی و محدودیت فرصتهای آموزشی و اجتماعی، زمینه را برای رویآوردن برخی نوجوانان به دخانیات فراهم کرده است.
با این حال، سازمان بینالمللی کار (ILO) در افغانستان همزمان با روز جهانی جوانان اعلام کرده بود که نرخ بیکاری جوانان در جهان افزایش یافته و دسترسی آنان به کار شایسته دشوارتر شده است.
بهتازگی، دبیرکل سازمان ملل متحد در گزارشی به شورای امنیت گفته است که حدود ۱۳.۸ میلیون تن در افغانستان با ناامنی غذایی حاد در سطح ۳ یا ۴، براساس طبقهبندی یکپارچه مراحل امنیت غذایی (IPC)، مواجه بودهاند. همچنین، بیش از ۳.۷ میلیون کودک زیر پنج سال و ۱.۲ میلیون زن باردار یا شیرده با سوءتغذیه حاد مواجه بودهاند.
