چاه‌های جذبی فاضلاب در شهر کابل یکی از مسایلی است که کم‌تر مورد توجه قرار گرفته و اخیراً نگرانی شمار زیادی از باشنده‌گان این شهر را برانگیخته است. همزمان، شماری از کارشناسان محیط زیست نیز وجود این چاه‌ها را تهدیدی جدی برای صحت عامه و عاملی برای افزایش آلوده‌گی آب‌های زیرزمینی می‌دانند. آنان می‌گویند که این مساله نه‌تنها بحران کم‌آبی را تشدید می‌کند، بلکه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی سنگینی نیز به همراه دارد.
شماری از باشنده‌گان کابل می‌گویند که وجود چاه‌های جذبی فاضلاب، نگرانی‌های آنان را در مورد افزایش آلوده‌گی آب‌های زیرزمینی افزایش داده است. آنان تداوم این وضعیت را خطرناک توصیف کرده و تاکید می‌کنند که هم اکنون نیز آب پاک و قابل نوشیدن به‌سختی یافت می‌شود.
احمد رحیمی (مستعار)، از باشنده‌گان شهر کابل، با ابراز نگرانی می‌گوید که در بسیاری از نواحی شهر، سیستم کانالیزاسیون شهری به‌صورت معیاری و بهداشتی ساخته نشده و چاه‌های فاضلاب در بیشتر خانه‌ها به‌صورت جذبی است. او می‌افزاید: «حدود نُه ماه می‌شود که خانه جدیدی را کرایه کرده‌ایم و در آن زنده‌گی می‌کنیم. وقتی از صاحب‌خانه درباره چاه فاضلاب پرسیدم، گفت که این چاه جذبی است و به‌زودی پر نمی‌شود. باشنده‌گان قبلی هم حدود سه سال این‌جا بودند و هیچ‌گاه این چاه را تخلیه نکرده‌اند.»
آقای رحیمی می‌گوید که این موضوع بر نگرانی‌هایش در مورد افزایش آلوده‌گی آب‌های زیرزمینی افزوده است؛ زیرا اکنون روزانه برای نوشیدن و پخت‌وپز، آب خریداری می‌کند، اما از روزی هراس دارد که حتا برای شستن لباس و ظروف نیز ناچار به خرید آب شود.
ذکی محمدی (مستعار)، یکی از باشنده‌گان کابل که خود مهندس است، می‌گوید ساختمانی مجلل را که هم اکنون سرپرستی آن را بر عهده دارد، حدود ۲۰ سال پیش ساخته‌اند؛ بنایی زیبا و مجهز که تنها نکته‌ای که برای او ایجاد عذاب‌وجدان می‌کند، چاه فاضلاب جذبی آن است. به گفته‌آقای محمدی، این چاه در تهکوی ساختمان قرار دارد، حدود ۱۰ متر عمق دارد و چهار طرف آن نیز سوف‌زده است.
این در حالی است که هم اکنون نیز شمار زیادی از باشنده‌گان پایتخت برای تامین آب پاک، ناچارند روزانه مبلغ قابل توجهی صرف خرید آب تصفیه‌شده کنند و نگرانی آن‌ها از افزایش آلوده‌گی آب‌های زیرزمینی بیش از پیش شده است.
بهار سادات، یکی از باشنده‌گان ناحیه یازدهم شهر کابل، می‌گوید که روزانه بیش از ۱۰۰ افغانی صرف خرید آب تصفیه‌شده می‌کند، زیرا آب نل شهری و آب واتر پمپ قابل نوشیدن نیست. او می‌افزاید: «آب نل شهری نه‌تنها مزه ندارد، بلکه وقتی با آن چای دم می‌شود، رنگ چای تیره و نزدیک به سیاه می‌شود و روی آن نیز لایه‌ای غیرعادی تشکیل می‌شود.»
بانو سادات تصریح می‌کند که مساله‌ای که اخیراً بر نگرانی‌هایش افزوده، نبود یک سیستم معیاری برای چاه‌های فاضلاب است؛ موضوعی که به باور او می‌تواند به آلوده‌گی بیشتر منابع آب بینجامد. بهار در ادامه می‌گوید: «خرید روزانه آب برای یک خانواده‌ای که تنها یک نان‌آور دارد، موضوع ساده‌ای نیست. تنها شمار کمی از خانواده‌ها توان مالی خرید آب سالم را دارند، اما خانواده‌هایی که قادر به خرید نیستند، با چه مشکلات بهداشتی و بیماری‌هایی روبه‌رو خواهند شد.»
با این حال، شماری از کارشناسان محیط زیست نیز هشدار می‌دهند که نبود سیستم معیاری تصفیه فاضلاب، همزمان با رشد سریع نفوس، زنگ خطری جدی برای صحت عامه و پایداری منابع آبی به‌شمار می‌رود.
سید محمد سلیمان‌خیل، کارشناس محیط زیست، در این زمینه می‌گوید: «از یک سو با کمبود آب روبه‌رو هستیم و از سوی دیگر، اگر همین آب هم به فاضلاب انسانی آلوده شود، تمام منابع آبی موجود در کابل غیرقابل استفاده خواهد شد.»
این کارشناس محیط زیست همچنین می‌گوید: «وقتی فاضلاب انسانی از طریق چاه‌های جذبی به آب‌های زیرزمینی می‌رسد، تهدید جدی برای سلامت عمومی ایجاد می‌شود. علاوه بر این، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی نیز وجود دارد؛ هزینه درمان افزایش یافته و بهره‌وری از آب کاهش می‌یابد.»
این در حالی است که سازمان غیر دولتی «مرسی کورپس» در گزارشی هشدار داده است که تا ۸۰ درصد منابع آب زیرزمینی کابل آلوده شده است. بر بنیاد این گزارش، کابل ممکن است به نخستین شهر پایتخت در تاریخ مدرن جهان تبدیل شود که به‌طور کامل با خشکی مواجه می‌شود.
همزمان برنامه اسکان بشر سازمان ملل نیز هشدار داد که باشنده‌گان پایتخت افغانستان با «بحران بی‌سابقه» کم‌آبی روبه‌رو هستند. این دفتر ملل متحد افزوده است که سطح آب در کابل به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته و حدود شش میلیون تن را در معرض خطر کم‌آبی قرار داده است.
