سردخانه محصولات کشاورزی در هرات، سال ۱۳۹۳ خورشیدی تهداب‌گذاری شد و قرار بود طی دو سال کارش به پایان برسد و مورد بهره‌برداری قرار گیرد، اما با گذشت شش سال از آغاز روند ساخت، تاکنون این پروژه مهم نیمه‌کاره مانده است.
کشاورزان و باغداران هراتی، گشایش این سردخانه را مهم‌ترین نیازمندی خودشان عنوان کرده و خواهان آغاز دوباره ساخت آن هستند. اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان و مقام‌های اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری هرات نیز، بهره‌برداری از سردخانه را، نیاز فوری سکتور زراعت می‌دانند.
شماری از اعضای مجلس نماینده‌گان هم ادعا دارند، سرپرست وزارت زراعت، آبیاری و مالداری وعده سپرده که پس از گرفتن رأی اعتماد از پارلمان، این پروژه را نهایی و کار ساخت آن را آغاز می‌کند. مقام‌های وزارت زراعت پافشاری دارند که مشکل اصلی ساخت سردخانه، نبود بودجه است و باید پول ساخت آن در سند بودجه ملی سال ۱۴۰۰ خورشیدی گنجانده شود و سپس روند ساخت پروژه آغاز شود.
کشاورزان و باغداران هراتی، شش سال است که چشم‌انتظار بهره‌برداری از سردخانه پنج هزار تُنی محصولات کشاورزی در این ولایت هستند. بر اساس برنامه‌ای که وزارت زراعت کشور روی دست داشت، قرار بود هفت سردخانه بزرگ برای نگه‌داری فرآورده‌های کشاورزی در ولایات گوناگون ساخته شود.
سردخانه محصولات زراعتی هرات، در ماه حمل سال ۱۳۹۳ تهداب‌گذاری و قرار بود دو سال بعد، یعنی در سال ۱۳۹۵ خورشیدی کارش به پایان برسد، اما با گذشت شش سال از آغاز روند ساخت، تاکنون حدود ۱۰ درصد کار ساخت آن پیش‌رفته است.
سیدحلیم، از کشاورزان هراتی، در صحبت با ۸صبح می‌گوید با گشایش سردخانه، میوه‌های آنان فاسد نمی‌شود و از این طریق، جلو واردات میوه از کشورهای همسایه نیز گرفته می‌شود. به گفته‌ی او، در نبود سردخانه، کشاورزان مجبور اند از ترس فاسد شدن، فرآورده‌های‌شان را با بهای اندک بفروشند.
غوث‌الدین، از باغداران ولسوالی انجیل هرات، بر این باور است که دهقانان هراتی نیاز فوری به سردخانه دارند و اگر سردخانه بزرگ و معیاری برای نگه‌داری محصولات زراعتی باشد، آنان می‌توانند میوه‌های خود را بسته‌بندی و به بازار جهانی بفرستند.
افزون بر کشاورزان و باغداران، اعضای اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان نیز ایجاد سردخانه‌های بزرگ و معیاری را، از نیازهای مهم سکتور زراعت در کشور می‌دانند.
خان‌جان الکوزی، عضو هیأت مدیره اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان، می‌گوید پیشنهاد ساخت سردخانه‌ها به شورای عالی اقتصادی و رییس جمهور ارایه شده است. او در جریان سفر به هرات، در صحبت با روزنامه ۸صبح تأکید دارد که هرات از حوزه‌های مهم زراعتی و اقتصادی کشور است، اما تا هنوز سردخانه‌ای بزرگ و معیاری برای نگه‌داری فرآورده‌های کشاورزی در آن وجود ندارد و نیاز است سردخانه‌ای پنج تا ده‌هزار تُنی در این ولایت ساخته شود.
احمدسعید عظیمیان، معاون اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری هرات، بر این باور است که مقام‌های حکومتی به وعده‌های‌شان مبنی بر ساخت سردخانه زراعتی در این ولایت عمل نکرده‌اند و نبود سردخانه سبب فاسد شدن میوه‌های وطنی و زیان مالی کشاورزان شده است.
مقام‌های وزارت زراعت، آبیاری و مالداری پافشاری دارند که برای ساخت سردخانه‌های بزرگ و معیاری، ابتدا باید طرح و دیزاین آن به گونه همه‌جانبه بررسی شود. انوارالحق احدی، سرپرست وزارت زراعت، به ۸صبح می‌گوید تلاش‌ها برای گنجاندن بودجه ساخت سردخانه‌ها در سند بودجه ملی سال ۱۴۰۰ خورشیدی جریان دارد.
آقای احدی که برای گشایش چندین پروژه کشاورزی به ولایت هرات سفر کرده بود، مانع اصلی توقف کار ساخت و نیمه‌کاره ماندن سردخانه زراعتی هرات را، مشکل بودجه‌ای عنوان کرد که با رفع آن، روند ساخت این پروژه دوباره آغاز خواهد شد.
سرپرست وزارت زراعت می‌گوید: «تکمیل این پروژه یک بودجه کلان کار دارد. امیدواریم در بودجه سال ۱۴۰۰ ما بودجه را شامل کنیم. در سابق هم تلاش شد که سردخانه‌ها ساخته شود، اما سردخانه‌های معیاری نبود و جاهایی که ساخته شد، استفاده صحیح از آن نشد.»
برخی نماینده‌گان هرات در پارلمان از توقف کار ساخت سردخانه زراعتی در این ولایت ابراز نگرانی می‌کنند. سیدعظیم کبرزانی، عضو مجلس نماینده‌گان، می‌گوید بخشی از بودجه وزارت زراعت اختیاری است و هزینه ساخت سردخانه زراعتی هرات، در بودجه انکشافی این وزارت گنجانده نشده است.
وی می‌افزاید، بحث مهم، دیزاین این پروژه بود که آلمانی‌ها دیزاین سردخانه را بر عهده گرفته بودند، اما مسأله ساخت سردخانه در هرات با سرپرست وزارت زراعت در میان گذاشته شد و او به نماینده‌گان مردم وعده سپرده است، پس از گرفتن رأی اعتماد از مجلس، ساخت سردخانه مهم‌ترین اولویتش می‌باشد.
از سوی دیگر، مقام‌های محلی هرات باور دارند این ولایت دارای ظرفیت بزرگی در بخش زراعتی است و برای بازاریابی و حفظ فرآورده‌های کشاورزی آن باید توجه بیش‌تری صورت گیرد. نوراحمد حیدری، معاون والی هرات، از وزارت زراعت می‌خواهد به مشکلات کشاورزان هراتی توجه ویژه داشته باشد.
قرارداد ساخت سردخانه زراعتی هرات، هم‌زمان با شش زون دیگر کشور از سوی وزارت زراعت به شرکت «افغان کُلینگ» سپرده شد، اما این شرکت نتوانست کارش را بر اساس قرارداد با وزارت انجام دهد و روند ساخت سردخانه‌ها متوقف شد.
تأخیر طولانی و چند ساله در پایان کار ساخت سردخانه زراعتی هرات، با واکنش فعالان مدنی این ولایت نیز روبه‌رو شده است. چندی پیش برخی فعالان مدنی و اعضای شورای ولایتی هرات، برای آغاز مجدد ساخت و بهره‌برداری از این پروژه دادخواهی کردند، اما این تلاش‌ها تاکنون نتیجه‌ای به دنبال نداشته است.
