افغانستان تحت سلطه طالبان به نگرانی جدی کشورها و نهادهای مبارزه با تروریسم تبدیل شده است. کشورهای همسایه و منطقه، با وجود تعامل با این گروه، همواره نسبت به حضور گروه‌های تروریستی تحت حمایت طالبان ابراز نگرانی کرده‌اند. این نگرانی‌ها در بیش از چهار سال گذشته در نشست‌های مختلف مطرح شده و شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز در گزارش‌های متعدد، از حضور گروه‌های تروریستی، به‌ویژه القاعده، در ساختار رژیم طالبان و ایجاد پایگاه‌های آموزشی این شبکه پرده برداشته است. به تازه‌گی، کارشناسان امنیتی در یازدهمین کنفرانس علمی–عملی بین‌المللی ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم سازمان همکاری شانگهای (SCO RATS) در اوزبیکستان، از افزایش تحرکات گروه‌های تروریستی بین‌المللی از افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند. به گفته آنان، این گروه‌ها بار دیگر تهدیدهای علیه امنیت آسیای میانه را تشدید کرده‌اند. در این کنفرانس، نماینده‌گانی از سازمان ملل، سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE)، مرکز ضدتروریسم سازمان پیمان امنیت جمعی و همچنین انترپل، درباره راه‌های مبارزه با تروریسم گفت‌وگو کرده‌اند.
یازدهمین کنفرانس علمی–عملی بین‌المللی ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم سازمان همکاری شانگهای (SCO RATS) روزهای پنجشنبه و جمعه هفته گذشته در شهر تاشکند، پایتخت اوزبیکستان، با حضور کارشناسان امنیتی سازمان ملل، اتحادیه اروپا، سازمان پیمان امنیت جمعی و انترپل برگزار شده است. در این نشست، از افزایش تحرکات گروه‌های تروریستی بین‌المللی در خاک افغانستان و سوریه ابراز نگرانی و تاکید شده که تهدیدها علیه امنیت آسیای میانه بار دیگر تشدید شده است.
کارشناسان و نهادهای مبارزه با تروریسم منطقه‌ای و بین‌المللی، با استناد به هشدار مقام‌های سازمان همکاری شانگهای در کنفرانس ضدتروریسم تاشکند، نسبت به تلاش گروه‌های تروریستی برای ایجاد «سلول‌های خفته» و جذب نیرو در منطقه ابراز نگرانی کرده‌اند.
اولاربک شارشی‌اف، مدیر کمیته اجرایی ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم سازمان همکاری شانگهای، هشدار داده است که گروه‌های تروریستی بین‌المللی در افغانستان و سوریه فعال‌تر شده‌اند. به گفته او، این گروه‌ها در تلاش برای ایجاد «سلول‌های خفته» در کشورهای آسیای میانه هستند.
مدیر کمیته اجرایی ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم سازمان همکاری شانگهای در این نشست گفته است: «رهبران سازمان‌های تروریستی بین‌المللی از برنامه‌های خود برای اعزام شبه‌نظامیان به کشورهای آسیای میانه با استفاده از اسناد جعلی از طریق کشورهای ثالث برای انجام حملات تروریستی، ایجاد سلول‌های خفته، جذب بودجه و انجام کمپین‌های استخدام برای افزایش صفوف خود با نیروهای جدید دست نکشیده‌اند.»
انتقال شبه‌نظامیان به افغانستان
یوگنی سیسویف، رییس مرکز مبارزه با تروریسم کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، در گزارشی در این نشست گفته است که سازمان‌های تروریستی بین‌المللی در خاورمیانه، انتقال شبه‌نظامیان به افغانستان را برای افزایش نفوذ خود در منطقه گسترش داده‌اند. او افزوده است: «تلاش‌های تهاجمی برای جذب نیرو در میان مهاجران آسیای میانه در حال انجام است و برای این منظور، آن‌ها تبلیغات آنلاین فعالی به زبان‌های تاجیکی، قرقیزی، اوزبیکی و، چیزی که پیش‌تر دیده نشده بود، قزاقی به راه انداخته‌اند.»
این نگرانی از افزایش تحرکات گروه‌های تروریستی در حال مطرح می‌شود که رسانه‌های هندی گزارش دادند که فرد متهم به انجام حمله در انفجار در دهلی نو در افغانستان حضور دارد. اندیا تودی، گفته که تحقیقات ایالتی و پولیس جامو و کشمیر، حکم بازداشت داکتر مظفر احمد راثر را در پیوند به انفجار در دهلی نو صادر کرده‌اند. مظفر احمد اصالتاً از «قاضی‌گند» جامو و کشمیر است و گمان می‌رود که در ماه اگست از هند فرار کرده باشد. منابع به اندیا تودی گفته‌اند که ممکن است او اکنون در افغانستان حضور داشته باشد.
در همین حال، قاسم‌شاه سکندر، رییس مرکز مطالعات افغانستان و منطقه در تاجیکستان، در صحبت با روزنامه ۸صبح می‌گوید که درباره تهدیدهای گروه‌های تروریستی مستقر در افغانستان و سوریه سال‌هاست که نگرانی وجود دارد و مقام‌های تاجیکستان، از جمله رهبر این کشور، بارها در این باره هشدار داده‌اند. به گفته او، سازمان شانگهای و مقام‌های امنیتی کشورهای منطقه نیز می‌دانند که گروه‌های تروریستی زیادی در افغانستان مستقر هستند و همین حضور این گروه‌ها در افغانستان نشان می‌دهد که آن‌ها برای کشورهای آسیای میانه برنامه‌هایی در سر دارند.
آقای سکندر می‌افزاید: «افغانستان به منطقه‌ای امن برای گروه‌های تروریستی تبدیل شده است. احتمالاً سلول‌های خفته آن‌ها در کشورهای دیگر نیز وجود داشته باشد. همه این‌ها نگران‌کننده است و باید چاره‌اندیشی شود تا سطح تهدیدها به حداقل برسد؛ وگرنه امکان تشکیل سلول‌های خفته در آسیای میانه باقی می‌ماند. بازداشت رهبر یکی از گروه‌های تروریستی از سوی اوزبیکستان نیز این مساله را نشان می‌دهد.»
رییس مرکز مطالعات افغانستان و منطقه در تاجیکستان تصریح می‌کند که شیوه کار گروه‌های تروریستی این است که پیش از انجام حمله، نیروهای‌شان را در یک منطقه مستقر می‌کنند و پس از آن دست به مأموریت‌های تخریب‌کارانه می‌زنند.
پیش از این، تیم تحلیل پشتیبانی و نظارت بر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل، در سی‌وپنجمین گزارش خود گفته که طالبان به القاعده و سایر گروه‌های تروریستی همسو با خود اجازه داده‌اند تا در افغانستان پایگاه‌های بیش‌تری ایجاد کنند و خانه‌های امن و اردوگاه‌های آموزشی خود را گسترش دهند. بربنیاد گزارش، القاعده در ۱۴ ولایت پناه‌گاه نظامی و آموزشی دارد و اعضای پایین‌رتبه این شبکه با خانواده‌های‌شان در شهر کابل و رهبران ارشد القاعده در مناطق روستایی مستقر شده‌اند. طبق گزارش، تی‌تی‌پی با حمایت طالبان مراکز آموزشی جدیدی در چهار ولایت ایجاد کرده است. جنبش اسلامی ترکستان شرقی در افغانستان مجهز با موشک‌های ضد تانک در اردوگاه‌های حفاظت شده طالبان حضور دارد و جماعت انصارالله در اردوگاه‌های آموزشی خوست و تخار به جنگ‌جویان آسیای میانه و عرب آموزش می‌دهد.
همچنین نماینده‌گان سرویس‌های ویژه و کارشناسان همچنین درباره مقابله با تروریسم در فضای سایبری نیز در این کنفرانس گفت‌وگو کرده‌اند. آنان اعلام کردند که در چارچوب سازمان همکاری شانگهای، همکاری میان سرویس‌های امنیتی در این حوزه در حال توسعه است و از مسدودسازی محتوای ممنوعه تا تبادل اطلاعات درباره کاربرانی که به دست داشتن در فعالیت‌های افراطی مشکوک هستند، همکاری صورت می‌گیرد. با این حال، سرعت به‌کارگیری فناوری‌ها تقریباً همیشه با سرعت ظهور روش‌های دور زدن آن‌ها قابل مقایسه است.
آلتین‌بیک قازکانوف، نماینده قرغیزستان در سازمان همکاری شانگهای، گفته است: «سازمان‌های تروریستی خود را با شرایط جدید تطبیق می‌دهند، به‌طور فعال از فضای سایبری، کانال‌های مالی و مهاجرتی استفاده می‌کنند و از طریق انترنت و شبکه‌های اجتماعی، جوانان را به فعالیت‌های افراطی جذب می‌کنند.»
کارشناسان خاطرنشان کردند که به‌دلیل ارزان‌تر شدن پلتفرم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، شبکه‌های تروریستی ابزارهایی برای تولید نه‌تنها تبلیغات آشکار، بلکه محتوای پنهان و دست‌کاری‌شده به دست می‌آورند. براساس اطلاعات آن‌ها، سهم رمزارزها در تامین مالی گروه‌های افراطی نیز همچنان در حال افزایش است.
شرکت‌کننده‌گان در این کنفرانس، ایجاد «مرکز جامع مقابله با چالش‌ها و تهدیدات امنیتی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای» در تاشکند را پاسخی عملی به تهدیدات فزاینده دانسته‌اند. به گفته آنان، ابتکار تاسیس این مرکز که توسط شوکت میرضیایف، رییس جمهور اوزبیکستان، در اجلاس سپتامبر سازمان همکاری شانگهای در تیانجین، چین مطرح و به تصویب این سازمان رسیده است، اقدامی مهم در این زمینه به شمار می‌رود.
اعضای این نشست اعلام کرده‌اند که در چارچوب این مرکز جامع، «مرکز امنیت اطلاعات سازمان همکاری شانگهای» ایجاد خواهد شد؛ پروژه‌ای که از سوی قزاقستان پیشنهاد شده است. علاوه بر این، در بیشکک برنامه‌ریزی شده تا ساختاری برای مقابله با جرایم سازمان‌یافته فراملی به‌عنوان شعبه منطقه‌ای این مرکز جدید تاسیس شود.
